ଏକ ପବିତ୍ର ଅନୁଷ୍ଠାନର ସମୟରେ, ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ପରିବାରର ସମସ୍ତ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ—ନିଜେ, ପିତା, ପୁଅ, ପଉତ୍ର, ପ୍ରପିତାମହ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ମାତା ଓ ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରି। ଏଠି, ଏକ ବିଶେଷ ଚର୍ଯ୍ୟା ବିବର୍ଣ୍ଣନା ଦିଆଯାଇଛି—ଏକ ଏମିତି ମେଷ (ଛାଗ) ଯାହା ସହିତ ପାଞ୍ଚଟି ଚାଉଳର ଭାଗ ଦିଆଯାଏ, ଏହାକୁ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଓ ଶୀତ ଦୁଇଁ ଋତୁର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ମେଷ ଓ ପାଞ୍ଚ ଚାଉଳ ଭାଗ ଯଦି ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଧନକୁ ଦାହ କରି, ନିଜର କରି ନେଇଥାଏ। ଏହି ଦାନକୁ 'ଆଲୋକର ଦକ୍ଷିଣା' ଭାବରେ ଦେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଯେଉଁଠି ଅହିତି କରିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଏହି ମେଷ ଓ ପାଞ୍ଚ ଚାଉଳ ଭାଗ ଦାନ ଦେଲେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଧନ ତାଙ୍କୁ ମିଳେ। ଏହି ଦାନ ସ୍ତ୍ରୀର ନିମିତ୍ତରେ ଦିଆଯାଏ। ଏହିପରି, ଯେଉଁଠି ନିୟମିତ କରିବାକୁ, ପୋଷଣ କରିବାକୁ, ଉଦୟ କରିବାକୁ, ଓ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଅହିତି ନ ହେଉ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଏହି ମେଷ ଓ ପାଞ୍ଚ ଚାଉଳ ଭାଗର ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଧନ ଦାହିଯାଏ ଓ ନିଜର କରାଯାଏ। ଏହି ଦାନ ସବୁ ସମୟରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଆଲୋକ ନିମିତ୍ତରେ ଦେବାକୁ କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି ବିଧିରେ ଛାଗ ଓ ପାଞ୍ଚ ଚାଉଳ ଭାଗ ରନ୍ଧିବାକୁ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ମଧ୍ୟଦିଗ ଏହି ଦାନକୁ ଏକତା ଓ ସମନ୍ୱୟରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ। ସେମାନେ ଏହି ଦାନକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଏହି ଦିଗମାନେ ପାଇଁ ଘୃତ ଓ ହବି ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଏହିପରି ଦାନ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ମାଧ୍ୟମରେ, ବ୍ରହ୍ମ ଯେଉଁଠି ପ୍ରକଟ ହୁଏ, ଯାହାର ଅଂଶ ହେଉଛି ମନ୍ତ୍ର, ଯାହାର ପାଠ ହେଉଛି ସାମଗାନ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମକୁ ଯେଉଁଠି ଜାଣିଥାଏ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଆସନ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମର କେଶ ସାମଗାନ, ହୃଦୟ ଯଜୁର୍ବେଦ, ଓ ତାଙ୍କର ଆବରଣ ହେଉଛି ଅରଣି (ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପାଦନ ଉପକରଣ)। ଯେତେବେଳେ ଅତିଥି ଗୃହରେ ଆସନ୍ତି, ସେ ବେଳେ ଗୃହସ୍ୱାମୀ ଦେବତାଙ୍କ ଆସନ ଦେଖିଥାଏ। ସେ କଥା କହିବା, ଦୀକ୍ଷା ନେବା, ପାଣି ଚାହିବା କିମ୍ବା ଜଳ ଆଣିବା ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେହି ଜଳ ହେଉଛି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆଣାଯାଇଥିବା ପବିତ୍ର ଜଳ। ଯେଉଁ କୃତି ଦେଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିଷୋମୀୟ ପଶୁ ବଳି ଦିଆଯାଏ, ସେହି ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ଦେଉଥିବା ଗୃହ ତିଆରି କରାଯାଏ, ସେଠି ଦେବତାଙ୍କର ଆସନ ଓ ହବିଧାରକ ତିଆରି ହୁଏ। ଯେଉଁ ଦରବାର ଦୁର୍ବା ଛାଡ଼ିଯାଏ, ସେହି ହେଉଛି ପବିତ୍ର କୁଶ। ଉପରି ଅବରଣ ଯେଉଁ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ସୁରକ୍ଷିତ ହୁଏ। ବିଛାଯାଇଥିବା ଶଯ୍ୟା ହେଉଛି ବେଦିକ ଉପକରଣ, ଅଭ୍ୟଞ୍ଜନ ଜେଉଁ ଦିଆଯାଏ, ସେ ହେଉଛି ଘୃତ। ଭୋଜନ ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ଚାଖିବା ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ, ସେହି ହେଉଛି ପୁରୋଡାଶ ହବି। ଯେଉଁ ଭୋଜନ ପାଇଁ ଡାକାଯାଏ, ସେହି ହେଉଛି ହବି ନିମିତ୍ତରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ମାପାଯାଉଥିବା ଚାଉଳ ଓ ଯବ ହେଉଛି ଭାଗ, ମୁସଳ ଓ ମୁସଳୀ ହେଉଛି ସୋମ ଚାପିବା ପାଥର, ଝାଲା ହେଉଛି ପବିତ୍ରକରଣ ଉପକରଣ, ଚାଉଳ ଚୋପା ହେଉଛି ଅଙ୍ଗାର, ଛାଣି ହେଉଛି ଜଳ। ହବି ଦେବା ଲଡିଖଣ୍ଡ, ଚମଚ, ଦେଖିବା ପାତ୍ର, ଛାଣି, ଚାଲା, ଘଡ଼ା, ବାୟୁ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପାତ୍ର—ଏହି ସବୁ କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ସମାନ। ଯେତେବେଳେ ଗୃହସ୍ୱାମୀ ଭୋଜନ ଦେଖି, 'ଏହା ଅଧିକ ହେଉ, ଅଧିକ ହେଉ' ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେ ବେଳେ ଅତିଥି କିମ୍ବା ରିତ୍ୱିଜ୍ଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ସେ କହନ୍ତି, 'ଅଧିକ ଆଣ', ଏହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣବଳ ବଢ଼ାଏ। ସେ ହବିକୁ ନିକଟକୁ ଆଣି, ଆନନ୍ଦଦାୟକ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଅତିଥି ଉପସ୍ଥିତ, ସେ ନିଜ ପାଇଁ ହବି ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି। ଚମଚ ହାତରେ, ପ୍ରାଣବଳ ଦ୍ୱାରା, ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳୀରେ ବିଧିମତ ଉପକରଣ ଓ 'ଵଷଟ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଯେଉଁ ପୁରୋହିତ ଭଲ କିମ୍ବା ଅଭଲ, ସେମାନେ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ନେଇଯାନ୍ତି। ଏଭଳି ଜ୍ଞାନ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱେଷ ଭାବରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ନାହିଁ କିଏ ଦ୍ୱେଷ କରେ ତାଙ୍କର ଭୋଜନ କରିବା, ନାହିଁ ଅପରୀକ୍ଷିତ କିମ୍ବା ପରୀକ୍ଷା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଭୋଜନ କରିବା। ଯେଉଁଠି ଲୋକ ତାଙ୍କର ଭୋଜନ ଖାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଭୋଜନ ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗେ; ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଭୋଜନ ଖାଯାଏ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଦୋଷ ଲାଗେ ନାହିଁ। ସମୟ ସମୟରେ, ଯେଉଁଠି ସୋମ ଚାପିବା ପଥର, ଆର୍ଦ୍ର ପବିତ୍ରକରଣ ଉପକରଣ, ଓ ବିସ୍ତୃତ ଯଜ୍ଞ ତିଆରି ହୁଏ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହେଉଛି, ସେଠି ହବି ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଯେଉଁଠି ହବି ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କରାଯାଏ। ଅତିଥି ପାଇଁ ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନି ରହିଛି, ସେଠି ହେଉଛି ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନି; ଗୃହରେ ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନି ରହିଛି, ସେଠି ଗୃହ୍ୟପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି; ଯେଉଁଠି ରନ୍ଧାଯାଏ, ସେଠି ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନି। ଯେଉଁଠି ଅତିଥି ଭୋଜନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଗୃହସ୍ୱାମୀ ଖାଇ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ ଦୁହିଁର ପୁଣ୍ୟ ନିଜେ ନେଇନିଅନ୍ତି। ଏହିପରି, ମନ୍ତ୍ର, ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ଦାନର ଏକତାରେ ଏହି ବିଧି ପାଳନ କଲେ, ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ଶ୍ରେୟସ୍ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।