ଏକ ପବିତ୍ର ଯଜ୍ଞର ଶୁଭ ଅବସରରେ, ଶରଣର ଚାରିଟି ଦିଗରେ—ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର—ସମ୍ମାନ ଓ ବନ୍ଦନା ଦିଆଯାଇଲା, ଏହାର ମହାନତାକୁ ନମସ୍କାର କରାଗଲା; ଦେବତାମାନେ ଓ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ 'ସ୍ୱାହା' ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା। ଶରଣର ଅଟୁଟ ଦିଗକୁ, ଉପର ଦିଗକୁ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଏହି ଭାବରେ ନମନ କରାଗଲା, ଦେବତାମାନେ ଓ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପୂଜା ଦିଆଯାଇଲା। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଏକ ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହଜାର ଗୁଣା ଶକ୍ତିର ଅଂଶ, ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଆକୃତିକୁ ନିଜ ଉରସ୍ଥଳରେ ଧରିଥିବା ଏକ ବଳିଯୁକ୍ତ ବୃଷ୍ଣ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ଏହି ବୃଷ୍ଣ ଦାତାକୁ ଭଲ ଦିଏ, ଯଜ୍ଞକାରୀକୁ ଶିଖା ଦିଏ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ତନ୍ତୁ ଉତ୍ପାଦନ କରେ। ଏହି ବୃଷ୍ଣ ଜଳମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ପ୍ରଥମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରତିମା ହେବା ପରେ, ଦିବ୍ୟ ପୃଥିବୀ ପରି ଅସୀମ ହେଲା। ତିନି ହେଉଛନ୍ତି ବଛାମାନଙ୍କର ପିତା, ଗୋମାନଙ୍କର ନଥିବା, ଅନେକ ଦୈତ୍ୟର ପିତା; ତାଙ୍କ ଦୁଧରେ ନିର୍ମଳ ବୁଟର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହି ବୁଟର ହେଉଛି ଧନର ବିଜ। ଏହି ବୃଷ୍ଣ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଂଶ ଆଣିଦିଏ, ଜଳର ଏସେନ୍ସ, ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ବୁଟରର ଏସେନ୍ସ; ଶକ୍ର ଶୋମା ଭୋଜନକୁ ବାଛିଥିଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ତାଙ୍କର ଶରୀର ହେଇଗଲା। ତୁମେ ବୃଷ୍ଣ ଭାବରେ ସୋମାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଉଛ; ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ଆକୃତି ଓ ଗୋମାନଙ୍କର ରଚନାକାର; ଏଠାରେ ଫଳଦାୟୀ ଏମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉନ୍ତୁ—ଏଠାରେ ଓ ଏଠାରୁ ଦୂରେ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆମେ ଚାହୁଁ। ଏହି ବୃଷ୍ଣ ଘିଅ ଉଠାଇଥାଏ, ତାଙ୍କର ବିଜ ହେଉଛି ଘିଅ, ଏହି ବୃଷ୍ଣକୁ ଯଜ୍ଞ ଭାବରେ ପୂଜା ଦିଏ; ବୃଷ୍ଣ ଚର୍ବିରେ ଆବୃତ, ଏହି ବୃଷ୍ଣ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆକୃତି ଭାବରେ ବିବେକିତ; ଦେବତାମାନେ ଦୟା କରି, ଏହି ବୃଷ୍ଣକୁ ଉପହାର ଭାବରେ ପଠାନ୍ତୁ। ଏହି ବୃଷ୍ଣର ଶକ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର, ତାଙ୍କର ବାହୁ ବରୁଣଙ୍କର, ଶୋଉଲ୍ଡର ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାରମାନଙ୍କର, କୁହା ମାରୁତମାନଙ୍କର; ପଣ୍ଡିତ, କବି, ଚିନ୍ତକମାନେ ଏହାକୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଏକତ୍ର ଆକୃତି ଭାବରେ ବିବେକିତ କରନ୍ତି। ତୁମେ ଦିବ୍ୟ ଦଳର ଦୁଧର ଏସେନ୍ସରେ ନିଜକୁ ବିସ୍ତାର କରୁଛ; ତୁମକୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ସରସ୍ୱତୀ ଭାବରେ ଡାକନ୍ତି; ବୃଷ୍ଣକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା ଜଣେ ଏକ ମୁଁହରେ ହଜାର ଦେଇଥାଏ। ବୃହସ୍ପତି, ସବିତୃ ତୁମକୁ ପଙ୍ଖ ଦେଇଛନ୍ତି; ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କର ପ୍ରାଣ ତୁମକୁ ଘେରିଛି; ମୁଁ ମନରେ ମଧ୍ୟକାଶରେ ତୁମକୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି—ଅପର ଓ ପୃଥିବୀ ତ୍ରିଣରେ ଅଟୁଟ ରହୁନ୍ତୁ। ଦେବତାମାନେ ଓ ଗୋମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ବାକ୍ୟ କହେ—ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗକୁ ଶୁଭ ଭାବରେ ପୂଜା କରନ୍ତୁ। ଅନୁମତି ତାଙ୍କର ପାର୍ଶ୍ୱ, ଭଗ ତାଙ୍କର ଉରୁ; ମିତ୍ର କହିଲେ, 'ଏହି ଦୁଇ, ହାଡ଼ ଥିବା, ମୋର ଏକାନ୍ତ ଅଂଶ।' ଆଦିତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ପିଠ, ବୃହସ୍ପତି ତାଙ୍କର କମର, ଭାତ ଦେବତା ତାଙ୍କର ପୁଛ; ଏହି ପୁଛ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଉପ୍ତାଳି। ସିନୀବାଳୀ ତାଙ୍କର ଆନ୍ତ୍ର, ସୂର୍ୟା ତାଙ୍କର ଚମଡ଼; ବୃଷ୍ଣକୁ ଉଠାଇଥିବା ଏମାନେ କହିଲେ, 'ତାଙ୍କର ଏକ ପଦ ହେଉ।' ଜାମିଶଂସା ତାଙ୍କର କମର, ସୋମା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ମୁତ୍ର; ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ବୃଷ୍ଣକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଢ଼ିଲେ। ତାଙ୍କର ଖୁର Sarama, ନଖ କଛୁଆ, କେଶ କୀଟ ଓ ମାଟି ଖୋଦିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଗଲା। ତାଙ୍କର ଶିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା, ପୁଛ ଦ୍ୱାରା ଦୂର କରେ, ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ, କାନ ଦ୍ୱାରା ଭଲ ଶୁନେ—ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଗୋମାନଙ୍କ ଓ ଅସଂଯୁକ୍ତମାନଙ୍କର ନଥିବା। ଯିଏ ଏକ ଶତ ଅର୍ପଣରେ ଯଜ୍ଞ କରେ, ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି କ୍ଷତି କରେନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବୃଷ୍ଣ ଦେଇଥିବା ଦାତାକୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋନ୍ତି। ବୃଷ୍ଣକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇ, ତାଙ୍କର ମନ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ନିଜ ଗୋଶାଳାରେ ଗୋମାନଙ୍କର ଉନ୍ନତି ଦେଖିପାରିଥାଏ। ଏହି ବୃଷ୍ଣ ଦାତା ପାଇଁ ଗୋମାନ, ସନ୍ତାନ, ଶରୀରିକ ଶକ୍ତି ରହିପାରୁ; ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏହି ଉପକାରକୁ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତୁ। ଏହି ବୃଷ୍ଣ ପାଇଁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ହେଉ ଏହି ହାତିକୁ ଗୋମାନଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧି ଦିଅ; ଏହି ବୃଷ୍ଣ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଁ, ସଦା ବଛା ସହିତ, ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଆକାଶକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଆମେ ପାଇଁ ଦିଅ। ପିତ୍ୟାଳି ଆକୃତିରେ, ଆକାଶର ପବନ ଧରି, ଇନ୍ଦ୍ରର ଶକ୍ତି, ସମସ୍ତ ଆକୃତିରେ, ଆମ ପାଖକୁ ଆସିଛି; ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ସନ୍ତାନ, ଧନ ଦିଅ, ଏବଂ ଆମେ ସହିତ ରହ। ଏଠାକୁ ଆସ, ଅର୍ପଣ ଶାଳାକୁ ଆସ, ଆମ ପାଖକୁ ଆସ; ବୃଷ୍ଣର ବିଜ, ତୁମ ଶକ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ର, ପାଖକୁ ଆସ। ଏହି ଯୁବକୁ ଏଠାରେ ଅର୍ପଣ କରୁଛୁ; ତାଙ୍କ ସହିତ ଖେଳ, ଚଳାଚଳ କର, ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ; ଆମକୁ ତ୍ୟାଗ କରନି, ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଓ ଧନ ଦେଇ, ଆମେ ସହିତ ରହ। ଏଠାରେ ଏକ ବକ୍ରା ମେଁଯାର ଉପରେ ଆଣିଦିଅ, ଧର, ଜଣା, ନ୍ୟାୟବାନ୍ ଲୋକର ଲୋକକୁ ଯାଉ; ଅନେକ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଏହି ମେଁଯା ତୃତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠିଯାଉ। ଏହି ମେଁଯାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ, ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ଭାବରେ, ଯଜ୍ଞଦାତା ପାଇଁ ଉଠାଉଛି; ଯିଏ ଆମକୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ତାଙ୍କୁ ଧର, ନିର୍ଦୋଷ ଭାବରେ ଯଜ୍ଞଦାତା ପାଇଁ। ତୁମ ଚରଣ ମନ୍ଦ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଦୃଷ୍ଟି ନ ପଡ଼ୁ; ଶୁଭ ଖୁରରେ ଉଠ, ଜଣା; ଅନେକ ଅନ୍ଧକାର ଅତିକ୍ରମ କରି, ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖି, ମେଁଯା ତୃତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠିଯାଉ। ଏହି ଚମଡ଼କୁ କଳା ଏକ ସହିତ ହଟାଇ, ଚିରା ଚାକୁ ଦ୍ୱାରା କରି, ଆମକୁ କ୍ଷତି କରନି; କଠୋରତା ଓ ଦ୍ୱେଷରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନି; ତୃତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିଶ୍ରାମ କର। ଏକ ମନ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ଆଗ୍ନି ମଧ୍ୟରେ ବାସନରେ ରଖୁଛି; ତାଙ୍କୁ ଜଳ ଦିଅ; ଅଗ୍ନିରେ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥିବା ଏମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଥାନ୍ତି; ରନ୍ଧା ମେଁଯା ନ୍ୟାୟବାନ୍ ଲୋକର ଲୋକକୁ ଯାଉ। ଅରନ୍ଧା ହେଉ, ରନ୍ଧା ହେଉ, ଉପରକୁ ଉଠି, ତୃତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉ; ଅଗ୍ନିରୁ ଅଗ୍ନି ହେଇ, ଆଲୋକର ଲୋକକୁ ବିଜୟ କର।