ଏହି ଶ୍ରେଣୀର ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁସରି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ପବିତ୍ର କଥା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ—ଏହାର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତାରିତ ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଅଛି, ତାହାକୁ ଧରି ଏକ ଆଶ୍ରୟ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଉଛି। ଏହି ଆଶ୍ରୟ ବାତାବରଣର ବିସ୍ତାର ଓ ଧୂଳିର ଅଞ୍ଚଳର ଭାବରେ ଶୁଭ ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ଗର୍ଭ ଭୂମି ହେବାକୁ ନିଷ୍ପତି ହୁଏ। ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ରୟ ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହାକୁ ଧରାଯାଉଛି। ଏହି ଆଶ୍ରୟ ପୃଥିବୀରେ ଉପଜ୍ୟ, ଦୁଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଖାଦ୍ୟରେ ପ୍ରଚୁର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟକୁ ଧାରଣ କରିଥିବା—ଏହି ଆଶ୍ରୟ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ କେବେ ଅନ୍ୟତା କରିବେ ନାହିଁ। ଘାସରେ ଆବୃତ, ଫଳ ଧାରଣ କରିଥିବା, ରାତିର ଭଳି ଚାଦର ପରି ଆଶ୍ରୟ ଏହି ଜଗତର ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥଳ ଅଟୁଟ ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ଦୃଢ଼ ଭଳି ଅସ୍ଥିର ହାତୀ ପାଦ ଚିହ୍ନ ଭଳି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ତା'ପରେ ଆଶ୍ରୟର ଯାହା ଆବଦ୍ଧ ଅଛି, ସେଥିରେ ଛାଡ଼ି ଏହାକୁ ପୂରଣ କରାଯାଉଛି। ମିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠି ଭାରୁଣ ଆବଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି, ସେଥିରେ ପ୍ରଭାତରେ ମୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଆଶ୍ରୟ ବ୍ରହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରା, ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ଓ ମାପିତ ହୋଇଛି। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ଏହି ଆଶ୍ରୟ, ଅମୃତର ଏବଂ ସୋମର ଆସନକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏକ ନୀଡ଼ରେ ଆଉ ଏକ ନୀଡ଼, ପାତ୍ରରେ ପାତ୍ର ରଖାଯାଏ, ଏଠାରେ ଏକ ମର୍ତ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଦୁଇ ପାଖ, ଚାରି ପାଖ, ଛଅ ପାଖ, ମାପିତ, ଆଠ ପାଖ, ଦଶ ପାଖ ଥିବା ଏହି ପାଖମାନେ ଆଶ୍ରୟ, ମନର ଜନନୀ ଭଳି, ଅଗ୍ନିର ଗର୍ଭ ଭଳି ଶୟିତ ଅଛି। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଆଶ୍ରୟକୁ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ତର୍ଜଳ ଏହି ସତ୍ୟର ପ୍ରଥମ ଦ୍ୱାର। ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳଗୁଡ଼ିକୁ ଆଣି, ରୋଗ ହୀନ, ରୋଗ ନାଶ କରିଥିବା ଏହି ଜଳ ଅମୃତ ଓ ଅଗ୍ନି ସହ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଉଛି। ଭାରୀ ଭାରେ ବାନ୍ଧିବେ ନାହିଁ, ହାଲୁକା ରଖ, କନ୍ୟା ଭଳି ଆମେ ଚାହୁଁଥିବା ଯେଉଁଠି, ଆଶ୍ରୟକୁ ଉଠାଇ ନେଉଛୁ। ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ, ପଶ୍ଚିମ, ଉତ୍ତର, ନିଶ୍ଚିତ ଦିଗ, ଉପର ଦିଗ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆଶ୍ରୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠତାକୁ ନମନା, ଦେବତାମାନେ ଓ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନେ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା। ଏଠାରେ ଏକ ଅସ୍ତିତ୍ୱର କଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ—ସେ ହଜାର ଗୁଣିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୁଧରେ ପ୍ରଚୁର, ସମସ୍ତ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ବଳୀ, ଯେଉଁଠି ଦାତା ପାଇଁ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଉଥାଏ, ବୃହସ୍ପତିର ସନ୍ତାନ, ତାଳ ଗୁଞ୍ଜି କରୁଥାଏ। ସେ ପ୍ରଥମ ଜଳମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି ହୋଇଗଲେ, ପୃଥିବୀ ଭଳି—ଏହି ମହାବଳୀ ବଳୀ, ଗାଁ ଓ ବଫାଳ ର ସ୍ୱାମୀ, ହଜାର ଗୁଣିତ ଧନ ଦେଉଥାଏ। ଏହି ପୁରାତନ, ଦୁଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଳୀ ଧନର ଶରୀର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାତା, ତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ପଥରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ସେ ଗାଁ ଓ ବଫାଳର ପିତା, ମହା ଗୁଞ୍ଜି କରୁଥିବା ମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପିତା, ଅଂଶୁରେ ଲପେଟି ଥିବା ବଫାଳ ଶୁଷ୍ଟ ଦୁଧ ଦେଇଥାଏ—ଏହି ଦୁଧ ହେଉଛି ଗୃତ, ଧନର ମୂଳ। ଏହି ବଳୀ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଂଶ ନିକଟରେ ଆଣିଥାଏ, ଜଳ, ଉଦ୍ଭିଦ୍ ଓ ଗୃତର ରସ; ଶକ୍ର ସୋମର ଖାଦ୍ୟ ଚୟନ କରିଥିଲେ, ମହାପର୍ବତ ତାଙ୍କର ଶରୀର ହୋଇଗଲା। ସେ ସୋମରେ ପୂରଣ ହୋଇଥିବା ପାତ୍ର ଉଠାଇଥାଏ; ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ଆକୃତି ଓ ବଳୀ ତିଆରି କରନ୍ତି; ଏଠାରେ ଫଳଦାୟକ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ—ଏଠାରେ ଏବଂ ଏଠା ଉପରେ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦିଅ। ସେ ଗୃତ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବୀଜ ଗୃତ, ତାଙ୍କର ପ୍ରଚୁରତା ହଜାର ଗୁଣିତ—ତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଏ; ବଳୀ ଚର୍ବିରେ ଆବୃତ, ଇନ୍ଦ୍ରର ଆକୃତି; ଦେବତାମାନେ ଦୟା କରି ତାଙ୍କୁ ଆମକୁ ଦାନ ଭାବେ ପଠାନ୍ତୁ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ରର, ହାତ ବାରୁଣର, ଅନ୍ତର୍ଗତ କାନ୍ଧ ଅଶ୍ୱିନୀର, କୁହୁ ସମୁହ ମାରୁତର; ଜ୍ଞାନୀ, କବି, ଚିନ୍ତକମାନେ କହନ୍ତି ଏହି ବୃହସ୍ପତିର ସଂଗ୍ରହିତ ଆକୃତି। ତୁମେ ଦିବ୍ୟ ଦଳର ଦୁଧର ରସ ଦ୍ୱାରା ବିସ୍ତାର କରିଛ; ତୁମକୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମକୁ ସରସ୍ୱତୀ କୁହାଯାଏ; ବଳୀକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରୁଥିବା ଜଣେ ଏକ ମୁଁ ଦ୍ୱାରା ହଜାର ଦେଇଥାଏ। ବୃହସ୍ପତି, ସବିତା ତୁମକୁ ପାଖ ଦେଇଛନ୍ତି; ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରର ପ୍ରାଣ ତୁମକୁ ଆବୃତ କରିଛି; ମୁଁ ମନରେ ମଧ୍ୟକ ଅର୍ପଣ କରୁଛି—ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ତୁଳସୀକୁ ଦୃଢ଼ କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ଦେବତା ଓ ଗାଁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି କଥା କହନ୍ତି—ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତୁ। ପାର୍ଶ୍ୱ ଅନୁମତିର, ଜଘା ଭାଗର ଭାଗର; ମିତ୍ର କହିଛନ୍ତି, 'ଏହି ଦୁଇ ଅସ୍ଥି ସମ୍ପନ୍ନ ମୋର ଏକାଧିକାର।' ପୃଷ୍ଠ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କର, କଟି ବୃହସ୍ପତିର; ପୁଛ ବାତ ଦେବତାର—ଏହାଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଭିଦ ହିଲେ। ଆନ୍ତ୍ର ସିନୀବାଳୀର, ଚର୍ମ ସୂର୍ୟାର; ବଳୀକୁ ଉଠାଇଥିବା ତାଙ୍କୁ କହିଛନ୍ତି, 'ତାଙ୍କୁ ଏକ ପଦ ଦିଅ।' କଟି ଜାମିଶଂସାର, ମୂତ୍ରାପିଣ୍ଡ ସୋମପାଇଁ ରଖାଯାଇଛି; ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ବଳୀକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ପାଦ ଶରମାକୁ, ନଖ କଛୁଆମାନଙ୍କୁ; ଚୁଲ ଏହି ଗୁହା ଏବଂ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କୁ ଦିଅ। ସେ ଶଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ପୁଛ ଦ୍ୱାରା ଦୂର କରନ୍ତି, ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଘାତ କରନ୍ତି; କାନ ଦ୍ୱାରା ଭଲ ଶୁଣନ୍ତି—ଗାଁ ଓ ଅଯୁକ୍ତମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ। ଯେଉଁ ଶତ ଅର୍ପଣ କରିଥାଏ, ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ଅନ୍ୟତା କରିନାହିଁ; ଦେବତାମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବଳୀ ଦେଇଥିବା ଦାତାକୁ ଉପକୃତ କରନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବଳୀ ଦେଇ, ତାଙ୍କର ମନ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇଯାଏ; ତାଙ୍କ ଗୋଶାଳାରେ ଗାଁର ଉନ୍ନତି ଦେଖନ୍ତି। ଗାଁ ହେଉ, ସନ୍ତାନ ହେଉ, ଶରୀରୀକ ଶକ୍ତି ଅଛି; ଦେବତାମାନେ ବଳୀ ଦାତା ପାଇଁ ଏହି ଇଚ୍ଛାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତୁ।