ଏକ ଦିନ ସେ ଅଞ୍ଚଳ ଛାଡ଼ି ଆତ୍ମାମାନେଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ପିତୃମାନେ ତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, “ଆସ, ହେ ସ୍ଵଧା!” ସେଠାରେ ରାଜା ଯମ ଛୁଆଁ ହେଲେ, ଦୁଧର ଭାଣ୍ଡ ସିଲଭର ପାତ୍ର ଥିଲା। ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ପୁଅ ଅନ୍ତକ ତଳେ ଦୁଧ ଦୋହିଲେ, ସେଠାରୁ କେବଳ ସ୍ଵଧା ଦୁହାଯିଲା। ପିତୃମାନେ ସ୍ଵଧାରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ଯିଏ ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ସ୍ଵଧାର ଧାରକ ହୁଏ ଓ ତାହାରେ ଜୀବିକା ଲାଭ କରେ। ସେଠାରୁ ଚାଲି ସେ ମାନବମାନେଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଲୋକମାନେ ଡାକିଲେ, “ଆସ, ହେ ସମୃଦ୍ଧି!” ଏଠାରେ ମନୁ ବୈବସ୍ବତ ଛୁଆଁ ହେଲେ, ଭାଣ୍ଡ ହେଲା ପୃଥିବୀ। ପୃଥୁ ବୈନ୍ୟ ତଳେ ଦୁଧ ଦୋହିଲେ, ଏଠାରୁ କୃଷି ଓ ଧାନ-ଚାଷ ଦୁହାଯିଲା। ଲୋକମାନେ ସ୍ଵଧା, କୃଷି ଓ ଧାନରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ଯିଏ ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଣିଥାଏ, ସେ କୃଷିର ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ। ପୁନି ସେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଋଷିମାନେ ଡାକିଲେ, “ଆସ, ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ!” ଏଠାରେ ରାଜା ସୋମ ଛୁଆଁ ହେଲେ, ଭାଣ୍ଡ ହେଲା ଛନ୍ଦ। ବୃହସ୍ପତି ଅଙ୍ଗିରାସ ତଳେ ଦୁଧ ଦୋହିଲେ, ଏଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ତପସ୍ଯା ଦୁହାଯିଲା। ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ତପସ୍ଯାରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଯାହା ଜାଣିଥାଏ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମୀ ତେଜର ଧାରକ ହୁଏ। ଏବେ ସେ ଦେବମାନେଙ୍କ ନିକଟକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଦେବତାମାନେ ଡାକିଲେ, “ଆସ, ହେ ବଳ!” ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଛୁଆଁ ହେଲେ, ଭାଣ୍ଡ ହେଲା ଉପଭୃତ। ସବିତା ଦେବତା ତଳେ ଦୁଧ ଦୋହିଲେ, କେବଳ ବଳ ଦୁହାଯିଲା। ଦେବମାନେ ସେହି ବଳରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ଯିଏ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ବଳର ଧାରକ ହୁଏ। ପରେ ସେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ଡାକିଲେ, “ଆସ, ହେ ସୁଗନ୍ଧି!” ଏଠାରେ ଚିତ୍ରରଥ ସୌର୍ୟବର୍ଚ୍ଚସ୍ ଛୁଆଁ ହେଲେ, ଭାଣ୍ଡ ହେଲା ନୀଳ କମଳପତ୍ର। ବସୁରୁଚି ସୌର୍ୟବର୍ଚ୍ଚସ୍ ତଳେ ଦୁଧ ଦୋହିଲେ, କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ସୁଗନ୍ଧି ଦୁହାଯିଲା। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଏହି ସୁଗନ୍ଧିରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ଯିଏ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ସୁଗନ୍ଧିର ଧାରକ ହୁଏ। ଏହାପରେ ସେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜୀବମାନେଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ଡାକିଲେ, “ଆସ, ହେ ଗୁପ୍ତି!” ଏଠାରେ କୁବେର ବୈଶ୍ରବଣ ଛୁଆଁ ହେଲେ, ଭାଣ୍ଡ ହେଲା ପାଶ। ଚାନ୍ଦ୍ର ତାରାବଳୀ କୁବେରକ ତଳେ ଦୁଧ ଦୋହିଲେ, କେବଳ ଗୁପ୍ତି ଦୁହାଯିଲା। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଓ ପିତୃମାନେ ଏହି ଗୁପ୍ତିରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ଯିଏ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ଗୁପ୍ତିର ଧାରକ ହୁଏ ଓ ସମସ୍ତ ଅପମଙ୍ଗଳ ଅଟକିଯାଏ। ଏହାପରେ ସେ ସର୍ପମାନେଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ଡାକିଲେ, “ଆସ, ହେ ବିଷ!” ଏଠାରେ ତକ୍ଷକ ବୈଶାଳ୍ୟ ଛୁଆଁ ହେଲେ, ଭାଣ୍ଡ ଥିଲା ଲାଉ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଏରାବତ ତଳେ ଦୁଧ ଦୋହିଲେ, କେବଳ ବିଷ ଦୁହାଯିଲା। ସର୍ପମାନେ ଏହି ବିଷରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ଯିଏ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ବିଷର ଧାରକ ହୁଏ। ଏହିପରି ଦେବ, ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ସମୁଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁଠାରୁ ମଧୁସର ଜନ୍ମ ହେଲା। ଅମୃତ ଅଚ୍ଛାଦିତ ଏହି ମଧୁସରରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଏହି ସମୁଦ୍ରର ଦୁଧ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାରର, ତାହାର ବୀଜ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଅଛି। ଯେଠାରୁ ମଧୁସର ଆସେ, ସେ ହେଉଛି ପ୍ରାଣ, ଅମୃତ ତାହିଁରେ ବସିଛି। ମାନବମାନେ ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ତଦନ୍ତ କରନ୍ତି। ମଧୁସର ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁଠାରୁ ଜନ୍ମିଛି, ସେ ମାରୁତମାନେର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସନ୍ତାନ। ସେ ଆଦିତ୍ୟମାନେଙ୍କ ମାଆ, ବସୁମାନେଙ୍କ ଝିଅ, ପ୍ରାଣ, ଅମୃତର ନାଭି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର, ଘୃତ ଅଚ୍ଛାଦିତ, ମହାତେଜ ମଧୁସର ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟେ ଚରିବା କରେ। ଦେବମାନେ ମଧୁରୁ ମଧୁସରକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ତାହାର ଗର୍ଭ ସମସ୍ତ ରୂପର ହେଲା। ମାଆ ଜଣେ ଜନ୍ମିତ ସନ୍ତାନକୁ ପୋଷଣ କରେ, ସେ ସନ୍ତାନ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଦେଖେ। ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ଠିକ୍ଭାବେ ଜାଣେ, ଦେଖେ, ତାହାର ହୃଦୟ ପାତ୍ର ସୋମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅଭିନ୍ନ ଅଛି, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାହିଁରେ ଆନନ୍ଦ କରେ। ଯିଏ ଜାଣେ, ଦେଖେ, ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଷଢ଼ା ହଜାର ଧାରାରେ ଅଭିନ୍ନ ଅଛି, ସେଗୁଡିକ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ପୋଷଣ ଦେଇଥାଏ। ମଧୁସର ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନିରେ, ଶକ୍ତି ଦେଇ, ଶବ୍ଦରେ ଆସେ; ସେ ନିୟମିତ ଉପବାସ କରେ, ତିନି ପ୍ରମାଣ ମାପି ଜୀବନ ବଢ଼ାଏ, ତାଙ୍କର ଦୁଧରେ ପୋଷଣ ଦେଉଥାଏ। ପାଣୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ କରି ପହଁଚନ୍ତି, ଶକ୍ୱରୀମାନେ, ଆତ୍ମଲୁଚ୍ଛ ଖେତ୍ରମାନେ। ସେମାନେ ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ଯିଏ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଜାଣିଥାଏ, ପାଣୀ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଓ ପୋଷଣ ପୂରଣ କରେ। “ତୁମର ଗର୍ଜନ ହେଉଛି ଶବ୍ଦ, ହେ ପ୍ରଜାପତି! ବୃଷଭ ଭଳି ତୁମେ ତୁମର ଶକ୍ତି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବିକୀରଣ କର। ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁଠାରୁ ମଧୁରାସ୍ୟ ଜନ୍ମ, ସେ ମାରୁତମାନେର ଭୟଙ୍କର ସନ୍ତାନ।” ଯେପରି ଶୋମା ଉଷାକାଳେ ଅଶ୍ୱିନୀକୁ ପ୍ରିୟ, ସେପରି ମୋରେ ତୁମେ ତେଜ ବସାଅ, ହେ ଅଶ୍ୱିନୀ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପିଡ଼ାନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ଯେପରି ଶୋମା ପ୍ରିୟ, ତେପରି ମୋତେ ତେଜ ଦିଅ। ତୃତୀୟ ପିଡ଼ାନ୍ତୁ ଋଭୁମାନେକୁ ଯେପରି ଶୋମା ପ୍ରିୟ, ତେପରି ମୋତେ ତେଜ ଦିଅ। “ମୁଁ ମଧୁମୟ ହେଉ, ମୁଁ ମଧୁମୟ ଜନ୍ମି, ଦୁଧରେ ଧନ୍ୟ ହୋଇ ଅଗ୍ନି ପାଖକୁ ଯାଉ, ସେ ମୋତେ ତେଜ ସହିତ ଏକତା କରୁ। ଅଗ୍ନି, ମୋତେ ତେଜ, ସନ୍ତାନ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦିଅ, ଦେବମାନେ ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଜାଣନ୍ତୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଜାଣନ୍ତୁ।” ଯେପରି ମଧୁକରମାନେ ଅଧିକ ମଧୁ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି, ତେପରି ତୁମେ ମୋତେ ତେଜରେ ପୂରଣ କର, ହେ ଅଶ୍ୱିନୀ। ଯେପରି ମଉମାଛି ମଧୁ ରଖିଦେଇଥାଏ, ତେପରି ତୁମେ ମୋତେ ତେଜ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଶକ୍ତି, ଓଜସ୍ରେ ପୂରଣ କର। ପାହାଡ଼, ପର୍ବତ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ପୋଇଁଥିବା ସୁରା, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ମଧୁ ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତ ମଧୁ ମୋତେ ମିଳୁ। ଅଶ୍ୱିନୀ, ମୋତେ ମଧୁର ସାରେ ଅନୁଲିପ୍ତ କର, ହେ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଅଧିପତି, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କଥା କହିପାରିବି। ପ୍ରଭୁ, ତୁମର ଗର୍ଜନ ହେଉଛି ଶବ୍ଦ, ବୃଷଭ ଭଳି ତୁମେ ଶକ୍ତି ଭୂମି ଓ ଦ୍ୟୌ ଉପରେ ବିକୀରଣ କର। ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁ ତାହାରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି, ତାହାର ଶେଷ ଶକ୍ତିରେ ମୋତେ ପୂରଣ କର।