ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ମାନବମାନେ ବିକଟ ଅନିଷ୍ଟ ଶକ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ସହ ବିରୋଧରେ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ଆଗ୍ନି ଦେବତା ତଳରୁ ଉଦିତ ହେଇ, ପଛରୁ ଓ ସାମ୍ନାରୁ ଦୁଇଁଠାରୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଅଜର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଖା ଦ୍ୱାରା ସେ ଅପକାରକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତିଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେଉଥିଲେ। ଆଗ୍ନି ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରୁ—ପଛ, ସାମ୍ନା, ତଳ, ଉପରୁ—ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଓ ମୂଳ୍ୟବୋଧ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ସେ ମିତ୍ର ପରି ମିତ୍ରଙ୍କୁ, ଅଜର ପରି ଜରାଶୀଳଙ୍କୁ, ମରଣଶୀଳ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅମୃତ ଭାବେ ରହିଥିଲେ। ସେଇ ଆଗ୍ନି ଦେବତା ଦୈତ୍ୟମାନେ କେଉଁଠି ରହିଛନ୍ତି ଦେଖିବା ପାଇଁ ବିଶେଷ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଅଥର୍ବଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ପ୍ରଭା ଦ୍ୱାରା ଅସତ୍ୟ ଓ ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ତଳେ ପକାଇଦେଉଥିଲେ। ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିବା ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପ୍ରବଳମାନେ, ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ସୁରକ୍ଷା ବନ୍ଧିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ, ଦୃଢ ଶକ୍ତି ସହିତ, ଆଗ୍ନି ଭଙ୍ଗକାରୀ ଓ ଧ୍ଵଂସକାରୀଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ହ କରୁଥିଲେ। ଭଙ୍ଗକାରୀଙ୍କୁ ବିଷ ଦେଇ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କରିବାକୁ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଖା ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଜିଭ୍ବା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦଗ୍ଧ ହେଉଥିଲେ। ଆଗ୍ନି ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ଆଲୋକ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତକୁ ପ୍ରକାଶିତ କରି, ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତିଙ୍କର ଅପକାରକ ଚକ୍ରନ୍ତକୁ ରୋକି ଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟମାନେ ତଳେ ପକାଇ ଦେଉଥିଲେ। ଓ ଜାତବେଦସ୍, ତୁମର ସେଇ ଅଜର ଶିଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଭରିତ, ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର। ଏହାଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁ, ଭକ୍ଷକ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଆସୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତଳେ ପଡ଼ନ୍ତୁ। ତୁମର ଫେରିଥିବା ଶିଖା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ। ଅମୃତ ଆଗ୍ନି ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିଖା ଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦୂରେ ହଟାଇଦେଉଛନ୍ତି। ସେ ପବିତ୍ର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୋମ ଦେବତାଙ୍କୁ ଡାକାଯାଉଥିଲା—“ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହି ରାକ୍ଷସକୁ ଦଗ୍ଧ କର, ଦୂରେ ହଟା, ଦମନ କର। ଅନ୍ଧକାରକୁ ବଢ଼ାଇଥିବା ଦୁଇଁଜଣ, ମିଥ୍ୟାବାଦୀଙ୍କୁ ଶୁଣ, ତଳେ ପକା, ଭକ୍ଷକୁ ନଶ୍ଟ କର।” ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି, ଅଗ୍ନିକୁ ଓଲାଇଥିବା ନିଅଁ ପରି ଆସୁଥିବାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର-ସୋମ ଦେବତା ଦଗ୍ଧ କରନ୍ତୁ। ଘୃଣାକୁ ଘୃଣାକୁ ଦିଅ, ମାଂସଭୋଜୀ, ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା, ପୂଜାର ଶତ୍ରୁ, ଦୈନ୍ୟ ଦୈତ୍ୟ ପାଇଁ। ଏହି ଅପକାରକମାନେ ଅନ୍ଧକାର ଗର୍ଭରେ ପଡ଼ି ଯାଉନ୍ତୁ, ସେଠାରୁ କେହି ଉଠିନ ପାରନ୍ତୁ, ଇନ୍ଦ୍ର-ସୋମଙ୍କ କ୍ରୋଧ ସେମାନେ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପଡ଼ୁ। ଏହି ଅପକାରକଙ୍କୁ ଆକାଶରୁ ଆଘାତ ଓ ଭୂମିରୁ ଧ୍ଵଂସ ଆଣ, ପର୍ବତରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟମୟ ପ୍ରଭା ଆଣି ଦୈତ୍ୟ ଉପରେ ନଶ୍ଟ କର। ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ତାପିତ ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଆକାଶୀୟ ଆଘାତ ପଡ଼ୁ; ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଜର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷକୁ ତଳେ ପକାଇଦିଅ; ସେମାନେ ଚୁପ୍ଚାପ ଧ୍ୱଂସକୁ ଯାଉନ୍ତୁ। ମୋର ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା ଇନ୍ଦ୍ର-ସୋମଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରୁ ଘେରି ରଖୁ, ଏକ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଘୋଡ଼ା ପରି। ଯେଉଁ ହବି ଆମେ ଦେଉଛୁ, ରାଜାଙ୍କ ପରି ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା ଜୟ କରିବେ। ବିଜୟୀ ସହଚରମାନେ ସହିତ ଦୁଷ୍ଟ, ଦୈତ୍ୟ, ଭଙ୍ଗକାରୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ମନେ ରଖ। ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ଆମ ପଥରେ ଆସିପାରିବ ନାହିଁ; ଶତ୍ରୁ କେବେ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ମନରେ ଦୁଷ୍ଟତା ଧରି, ମୋ ପରି ଚାଲିବାକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁଛନ୍ତି—ସେମାନେ ତୀବ୍ର ଜଳରେ ଭସିଯିବା ମନୁଷ୍ୟ ପରି ମିଥ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହେଉନ୍ତୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସେମାନେ କଥା କହିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଫଳକୁ ନଷ୍ଟକରୁଥିବା ସହ ମିଶିଯାନ୍ତି, କିମ୍ବା ନିଜ ହବିଦ୍ୱାରା ଭଲକୁ ଦୂଷିତ କରୁଛନ୍ତି—ସୋମ ସେମାନେକୁ ସର୍ପଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଧ୍ୱଂସର କୋଳରେ ରଖନ୍ତୁ। ଯେଉଁଠି ଆମର ଘୋଡ଼ା, ଗାଈ, କିମ୍ବା ନିଜ ଶରୀରର ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଅଭିଲାଷା କରୁଛି, ହେ ଆଗ୍ନି, ସେ ଶତ୍ରୁ, ଚୋର, ଚୁରାଇବାଳା ଭ୍ରମିତ ହେଉ, ତାଙ୍କର ଶରୀର ଓ ସନ୍ତାନ କ୍ଷୀଣ ହେଉ। ସେ ଦୂରେ ହଟିଯାଉ ଶରୀରରେ ଓ ପ୍ରଜାରେ, ତିନି ଭୂମିର ତଳସ୍ଥ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପକାଇଦିଅ; ଦିନେ କିମ୍ବା ରାତିରେ ଯିଏ ମୋତେ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଚାହେ, ତାଙ୍କର ସମ୍ମାନ ଶୁଷ୍କ ହେଉ। ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ଚାହୁଁଛି, ସେ ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ବିବେକ ରହିଛି; କଥାରେ ସତ୍ୟ ଓ ମିଥ୍ୟା ଲଡ଼େ। ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯାହା ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମିକ, ସୋମ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରେ; ମିଥ୍ୟାକୁ ନଶ୍ଟ କରେ। ସୋମ ନିର୍ଦୋଷକୁ କଷ୍ଟ ଦିଏନାହିଁ, ନ ନ୍ୟାୟପାଳକ ରାଜାକୁ; ସେ ଦୈତ୍ୟ ଓ ମିଥ୍ୟାବାଦୀକୁ ନଶ୍ଟ କରେ—ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ତଳେ ପଡ଼ି ଯାନ୍ତି। ଯଦି ମୁଁ ମିଥ୍ୟା ଦେବତା, କିମ୍ବା ମୁଁ ଅବ୍ୟର୍ଥିତ ଭାବେ ଦେବତାମାନେକୁ ଡାକିଛି, ଆଗ୍ନି, ତେବେ ତୁମେ ଆମକୁ କଣ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରୁଛ? ଯେଉଁମାନେ ଠକେଇ କଥା କହୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଧ୍ୱଂସରେ ଯାଉନ୍ତୁ। ଏହି ଦିନ ମୁଁ ନଶ୍ଟ ହେଉ, ଯଦି ମୁଁ ତନ୍ତ୍ରିକ, କିମ୍ବା ମୁଁ କାହାରୋ ଆତ୍ମାକୁ କ୍ଷତି କରିଛି; ଯିଏ ମିଥ୍ୟା ଭାବେ ମୋତେ ତନ୍ତ୍ରିକ କୁହେ, ସେ ତାଙ୍କର ଦଶ ନାୟକ ଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ। ଯିଏ ମୋତେ ତନ୍ତ୍ରିକ କୁହେ, କିମ୍ବା କୁହେ “ମୁଁ ଦୈତ୍ୟ”, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଘାତ ଦେଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ତଳକୁ ପକାଇଦିଅନ୍ତୁ। ଯିଏ ରାତିରେ ନେଉଳି ପରି ଚୁପଚାପ ଘୁରୁଛି, ନିଜ ଅପକାରକ ରୂପ ଲୁଚାଇଛି—ସେ ତଳହୀନ ଗର୍ଭରେ ପଡ଼ିଯାଉ, ପାଥର ଆଘାତରେ ଦୈତ୍ୟ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉ। ମାରୁତମାନେ, ଆଗେ ବଢ଼, ଦୈତ୍ୟମାନେକୁ ଚିଞ୍ଚି ଛିଣ୍ଡିଦିଅ; ଯେଉଁମାନେ ପକ୍ଷୀ ହୋଇ ରାତିରେ ଉଡ଼ୁଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ଥାନ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଧ୍ୱଂସ ହେଉନ୍ତୁ।