ଏକ ଦିନ, ଗୋଠ ମଧ୍ୟରେ ଚାପି ରହିଥିବା ଚିନ୍ତା ଏବଂ ଆଶାରେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ଗୋଠ ଓ ଉତ୍ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—“ଆମ ଗୋଠ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଶୁଣିଥିଲା, ସେ ମଧ୍ୟ-ଆକାଶ, ବା ପବନ, ବା ଗଛ, ବା ଗହ୍ବର ମଧ୍ୟରେ ଯାଉଁଥିଲା, ଯେଉଁ ଲୋକ ଉପରେ ଉଠିଥିଲା, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆମ ପାଖକୁ ପୁନଃ ଫେରି ଆସନ୍ତୁ।” ସେ ଆଉ ଏକ ଭଲ ଶକ୍ତି, ଆତ୍ମା, ଧନ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପୁନଃ ଆଗମନ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଅଗ୍ନି ଯେଉଁଠି ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ବିନ୍ୟାସିତ, ସେଉଁଠି ପୁନଃ ସ୍ଥିତ ହେଉ। ଏହି ଉତ୍ସର୍ଗରେ, ସେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଡାକିଲେ—“ହେ ଦେବୀ, ତୁମ ଦିବ୍ୟ ନିୟମ ଏବଂ ଦେବ ଗୃହରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଏହି ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କର; ଆମକୁ ସନ୍ତାନ ଦିଅ।” ଏହି ଅର୍ପଣ, ଘୃତରେ ଭରିତ, ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି; ପିତୃଗଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଅର୍ପଣ, ତାଙ୍କର ମୁଁହ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ। ସରସ୍ୱତୀଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ଆମକୁ ମଧୁରତା ଦିଅ। ସେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—“ପବନ ଆମ ପାଇଁ ଭଲ ବହୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆମକୁ ମୃଦୁ ଉଷ୍ମା ଦିଅ; ଦିନ ଏବଂ ରାତି ଶୁଭ ହେଉ; ଉଷା ଆମ ପାଇଁ ଭଲ ଚମକୁ।” ଏହି ଉତ୍ସର୍ଗ କ୍ରମରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—“ଯେଉଁ ଉତ୍ସର୍ଗ ମନ, ମୁଁହ, ଯଜ୍ଞ, ଅର୍ପଣ ଓ ଯଜୁସ୍ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି, ନିରୃତି ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ଏହି ଉତ୍ସର୍ଗକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ, ଏହା ସତ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ।” ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଉତ୍ସର୍ଗକୁ ଯାତୁଧାନ ଏବଂ ନିରୃତି ଅସତ୍ୟରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତୁ, ଏହାର ସତ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ; ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଦ୍ୟୋଗରେ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଚୂଣ୍ଡି ଦିଅନ୍ତୁ—ଏହି ଉତ୍ସର୍ଗ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିବା ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଘୃତ ଦୁଇଟି ରାଜା ଭଳି, ଦୁଇଟି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗୃଧ୍ର ଭଳି, ପାତ୍ରରୁ ଉଠି, ଯେଉଁ ଆମକୁ ହାନି କରିଛି, ସେଉଁଠି ନଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ। ସେ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କର ଦୁଇଟି ହାତ ପଛକୁ ବାନ୍ଧିଲେ, ମୁଁହ ବାନ୍ଧିଲେ; ଅଗ୍ନିଙ୍କ ରୋଷରେ ଉତ୍ସର୍ଗକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ। ଏହିପରି, ଦିନକୁ ଦିନ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଚାଲିଲେ; ଅଗ୍ନି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିର୍ଦ୍ଦୱନ୍ଦ, ଅସତ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାରେ କ୍ଷମତାଶୀଳ। ଯଜ୍ଞରେ, ପୂଜାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଉଠ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଅଂଶ ଦେଖିବାକୁ ଦିଅ; ତୁମେ ପାକା ଉତ୍ସର୍ଗ ଦେଇଛ, କି ଦେଇନାହିଁ, କହ।” ଯଦି ଉତ୍ସର୍ଗ ପାକା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଆସ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ମାର୍ଗରେ ଚାଲିଛି। ତୁମ ସାଥିଗଣ ଧନରେ ତୁମକୁ ଘେରିଛନ୍ତି, ଗୃହପତିଙ୍କୁ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଘେରିଥିବା ପରି। ପାତ୍ରରେ ପାକା ଉତ୍ସର୍ଗ, ଅଗ୍ନିରେ ଭଲ ପାକା, ଏହି ନୂତନ ସତ୍ୟ। ମଧ୍ୟାନ୍ହରେ ସୋମ ପିଣ୍ଡ ଦିଅ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅନେକ ଦାନରେ ଆନନ୍ଦ କର। ଅଗ୍ନି ଉତ୍ସର୍ଗ ଦେଇଯାଉଛି, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦିବ୍ୟ ରଥୀ, ଉତ୍ତପ୍ତ ମଦ ମଧୁ ଭଳି ଦିଆଯାଉଛି; ଆଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତା, ଗାନ୍ଧାର୍ବ ମଞ୍ଚରେ ଗାୟକମାନେ ଡାକିଲେ। ଅଗ୍ନି ଉତ୍ତପ୍ତ ମଦ ଦେଇଛି, ଆଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତା, ଗାଉଁ ଦୁହାଯାଉଛି; କୌଶଳୀ ମାନେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଆଶ୍ୱିନ୍। ସ୍ୱାହା ଦ୍ୱାରା କୃତ ଯଜ୍ଞ, ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧ; ଆଶ୍ୱିନ୍ଙ୍କର ପାତ୍ର, ଦେବତାମାନେ ପିବିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ଅମରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଗାନ୍ଧାର୍ବରୁ ପିବନ୍ତି। ଗୋମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଘୃତ ଏବଂ ଦୁଧ ଅର୍ପିତ; ଆଶ୍ୱିନ୍ ଏହି ତୁମ ଅଂଶ; ଏ assembly ର ନିର୍ମଳ ଦେବତା, ଦିବ୍ୟ ଉତ୍ତପ୍ତ ମଦ ପିଉ। ତୁମ ପାଇଁ ଉତ୍ତପ୍ତ ଅର୍ପଣ ଦିଅ; ସ୍ୱୟଂ-ଅର୍ପଣକାରୀ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଯିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଦୁଧରେ ଧନୀ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ଆଗକୁ ଚାଲନ୍ତୁ। ଆଶ୍ୱିନ୍, ମଧୁ ଦେଇଥିବା ଗାଉଁର ଦୁଧ, ପିଉ; ଅପ୍ରସ୍ତ ଗାଉଁର ଦୁଧ ପିଉ। ଦୁଧ ନେଇ ଗାଉଁର ମୂଁହ ହୁଏଇଲେ ଆସ; ଅପ୍ରସ୍ତ ଗାଉଁର ଦୁଧ ଉତ୍ତପ୍ତ ପାତ୍ରରେ ଦିଅ। ସବିତା, ଯୋଗ୍ୟ, ଆକାଶ ଉନ୍ମୋଚନା କଲେ; ଉଷାର ପଥ ଅନୁସରି ଚମକୁ। ଏହି ଦୁଧ ଦେଇବା ପାଇଁ ଭଲ ହାତର ଗୋ ଡାକିଲି; ଦୁହିବାକୁ ଦୁହିବାକୁ ଦିଅ। ସବିତା ଆମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ; ଉତ୍ତପ୍ତ ପାତ୍ର ନିର୍ବିଘ୍ନ ଏହି ଘୋଷଣା କରନ୍ତୁ। ଧନର ମାଲିକ, ମନରେ ନିଜ ଛୋଟା ପାଇଁ ଆଶା କରି, ଗାଉଁ ଆସିଲି। ଆଶ୍ୱିନ୍ ପାଇଁ ଏହି ଅପ୍ରସ୍ତ ଗାଉଁ ଦୁହିବାକୁ ଦିଅ; ସେ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧି ପାଉ। ଘର ମାଲିକ, ଅତିଥି, ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଆସ; ଅଗ୍ନି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଜୟ କରି, ଆମକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ; ଏହା ଶତ୍ରୁମାନେ ନଷ୍ଟ ପାଇଁ ହେଉ। ଅଗ୍ନି, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କର; ତୁମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା ଆମର ହେଉ। ଆମ ଘରକୁ ଏକତାରେ ଯୋଡ଼; ବଡ଼ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଦୃଢ଼ ହେଉ। ଏହି ଗାଉଁ ଭଲ ଚାରା ପାଇଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେଉ; ତେବେ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେଉ। ଅପ୍ରସ୍ତ ଗାଉଁ, ସବୁ ଦିଅ, ଚାରା ଖାଉ, ଶୁଧ୍ଧ ଜଳ ପିଉ। ସେ ଶୁଣିଲେ—କଳା ଗାଉଁ ଲାଲ ଗାଉଁ ମା’ ଭାବରେ ଡାକାଯାଉଛି। ଦିବ୍ୟ ଋଷିଙ୍କର ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭେଦ କଲେ। ପ୍ରଥମ ଗାଉଁକୁ ଭେଦ କଲେ, ମଧ୍ୟ ଗାଉଁକୁ ମଧ୍ୟ; ଶେଷ ଗାଉଁକୁ ଚୁଲ ଭେଦ କରିବା ପରି କାଟିଦେଲେ। ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କର ଉଚ୍ଚାରଣରେ ତୁମ ଇର୍ଷ୍ୟାକୁ ଦୂର କଲେ। ଯେଉଁ କ୍ରୋଧ ତୁମରେ ଅଛି, ଏହାକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ। ନିୟମରେ, ନିୟମର ଦେବତା, ତୁମେ ଶୋଭିତ; ଭଲ ମନରେ ଏଠାରେ ଚମକୁ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ଜାତବେଦାସ୍ ଉପସ୍ଥିତ, ଜଳାଇଥିବା, ସନ୍ତାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଜଳ, ସନ୍ତାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶୁଧ୍ଧ, ଭଲ ହାତରେ ପିବିବା ଯୋଗ୍ୟ, ଚୋର ବା ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତାକାରୀ ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ ହେଉ ନାହିଁ; ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦୂର ରହୁ। ତୁମେ ଚାଲିବାରେ କୌଶଳୀ, ଆନନ୍ଦିତ, ଏକତା, ସମସ୍ତ ନାମ ଧାରଣ କରି; ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଆମ ପାଖକୁ ଆସ; ଏହି ଗୋଠ, ଏହି ଆସନରେ ଆମ ପାଇଁ ଘୃତ ଦିଅ। ଯେଉଁ ଅଧିକ ପ୍ରବାହି, ସେ ଅଧିକ ପ୍ରବାହି ହେଉ; ଯେଉଁ ଅଧିକ ରସ, ସେ ଅଧିକ ରସୀ; ଯେଉଁ ଅଧିକ ଗଳନ୍ତ, ସେ ଅଧିକ ଗଳନ୍ତ ହେଉ। ଗଳନ୍ତ ଗୋମାନ୍ୟ ଗଳା, ପାର୍ଶ୍ୱ, ଯୋଡ଼, ଏବଂ ନିଜେ ପ୍ରବାହି— ଯେଉଁ ଚିଲ୍କା ଦେଇ ଚିଁହା କରେ, କିମ୍ବା ଚିଲ୍କା ଦେଇ ଦଣ୍ଡା କରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଚର୍ମ ରୋଗ ଏବଂ ଉଠାରେ ଥିବା ଯାହା, ସେ ସବୁ ଦୂର ହେଉ।