ଏଠାରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଅତି ପବିତ୍ର ଦୃଶ୍ୟ ଖୋଲିଯାଏ । ଏଠି ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଛନ୍ତି ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଗୃହ ଓ ପରିବାରକୁ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶୁଭତା ପାଇଁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଛନ୍ତି । ସେମାନେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏଠି ରୁହ, ଚାଲିଯିଅନାହିଁ, ସମସ୍ତ ରୂପରେ ବିକାଶ ପାଅ, ମୁଁ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ସହ ଆସିବି—ଆମେ ଦୁଇଁଜଣେ ଏକାସାଥିରେ ବଡ଼ ହେଉ ।” ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଆରମ୍ଭ କରି, ସେମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି କହିଲେ, “ଅଗ୍ନିଦେବ, ତପସ୍ୟାର ତାପ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତପସ୍ୟା କରୁଛୁ; ଆମେ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଉ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ହେଉ ।” ପୁଣି ସେମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, “ଆମେ ତପସ୍ୟା କରୁଛୁ, ଶ୍ରବଣ କରି ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ହେଉ ।” ଏଠି ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ଏହି ପୃଥିବୀର ନାଭିରେ ବିରାଜିତ, ସତ୍ୟ ସ୍ବାମୀ, ସଦା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯେଉଁଠି କୌଣସି ଗର୍ଜନ ନ ଥାଏ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକିତ, ସେ ଯେଉଁପରି ରଥୀ ପଦାତିମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରେ, ସେଉଁପରି ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମୀମାନେ ଏହି ଭୂମିକୁ ଦୃଢ଼ କରନ୍ତୁ । ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟୀ, ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ଅପମୃତ୍ୟୁ ଠାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ ଦେବତା ଅଗ୍ନି ଆମକୁ ସମସ୍ତ ବିପଦ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତୁ । ଯଦି କଳା ପକ୍ଷୀ ଉଡ଼ିଯାଏ କିମ୍ବା ପଡ଼ିଯାଏ, ସେହି ଅପମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅପଶକୁ ଠାରୁ ଜଳମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ । ଯଦି କଳା ପକ୍ଷୀ କିଛି କୁହେ, ହେ ବିନାଶର ଦେବୀ, ତୁମ ମୁଁହରେ, ଘୃହାଗ୍ନି ଆମକୁ ସେହି ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ । ଏଠି ଅପାମାର୍ଗ ଉଦ୍ଭିଦକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ—ଯିଏ ପଛକୁ ଫଳ ଧରିଥାଏ, ସେଉଁଠାରୁ ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ପଥ ଚାଲୁଥିବାମାନେ ଦୂରେଇଯାଉ । ଯେକୌଣସି ଦୋଷ, ଅଶୁଚି, କିମ୍ବା ଅପରାଧ ଯେଉଁଠି ହେଉଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅପାମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ପୋଉଁଛି ଦେଉଛୁ । ଅନ୍ୟମାନେ, କଳାଦନ୍ତି, ଖରାନଖ, କିମ୍ବା ଅନ୍ତ୍ୟଜଙ୍କ ସହ ଯାହା ଆମେ ଅଂଶୀଦାର ହେଲୁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଅପାମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଦୂର କରୁଛୁ । ଯେଉଁ ଶବ୍ଦ କିମ୍ବା ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟାକାଶ, ପବନ, ବୃକ୍ଷ କିମ୍ବା ଗୁହାରେ ଉଠିଥିଲା, ଗାଁମାନେ ଯାହା ଶୁଣିଥିଲେ, ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆମ ପାଖକୁ ପୁଣି ଫେରିଆସୁ । ମୋର ଶକ୍ତି, ଆତ୍ମା, ଧନ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଣି ଫେରିଆସୁ; ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିମାନେ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ପୁଣି ଏଠି ଆସନ୍ତୁ । ଏଠି ଦେବୀ ସରସ୍ବତୀଙ୍କୁ ନମନ କରାଯାଏ—“ତୁମ ଦିବ୍ୟ ବ୍ରତରେ, ଦିବ୍ୟ ନିବାସରେ, ହେ ଦେବୀ, ଏହି ଆହୁତି ଗ୍ରହଣ କର; ଆମକୁ ସନ୍ତାନ ଦିଅ । ଏହି ତୁମ ଆହୁତି, ଘୃତରେ ପ୍ରଚୁର; ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଉପହାର, ସେମାନଙ୍କର ମୁଁହ ପାଇଁ ଆହାର । ଏହି ହେଉଛି ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ—ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ ।” ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପବନ ଭଲ ବଉ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୃଦୁ ଉଷ୍ମା ଦିଅ, ଆମର ଦିନ ଓ ରାତି ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଉ; ଉଷା ଆମ ପାଇଁ ଭଲ ଅଲୋକ ଦିଅ । ଯେଉଁଜଣ ମନ, ବାଣୀ, ଯଜ୍ଞ, ଆହୁତି ଓ ଯଜୁର୍ବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କିଛି ଅର୍ପଣ କରେ, ନିରୃତି ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ସହ ଏହାକୁ ସତ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ଧ୍ୱଂସ କରନ୍ତୁ । ଯାତୁଧାନ ଓ ନିରୃତି ଏହାକୁ ଅସତ୍ୟରେ ବନ୍ଧି, ସତ୍ୟକୁ ଧ୍ୱଂସ କରନ୍ତୁ; ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରର ଉଦ୍ଦୀପନାରେ, ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞକୁ ଧ୍ୱଂସ କରନ୍ତୁ—ଯେଉଁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପଞ୍ଚିନ୍ତୁ ନାହିଁ । ଦୁଇଟି ରାଜା ଭଳି, ଦୁଇଟି ଗୃଧ୍ର ଭଳି, ଘୃତ ଯେଉଁପରି ପାତ୍ରରୁ ଛିଟିଯାଏ, ତେଣୁ ଯିଏ ଆମକୁ କ୍ଷତି କରିଛି, ସେ ଧ୍ୱଂସ ହେଉ । ତୁମର ଦୁଇଁଟି ହାତ ପଛକୁ ବାନ୍ଧିଦେଉଛି, ମୁଁହକୁ ବାନ୍ଧିଦେଉଛି; ଦେବତା ଅଗ୍ନିଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ତୁମ ଆହୁତିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲି । ଆଉଥରେ, ତୁମର ହାତ ଓ ମୁଁହ ବାନ୍ଧୁଛି; ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ତୁମ ଆହୁତି ଧ୍ୱଂସ । ଏଠି, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆମେ ଦିନକୁ ଦିନ ଘୂରି ଚାଲୁଛୁ, ହେ ଜ୍ଞାନୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୃଢ଼ ସ୍ୱରୂପୀ, ଭଙ୍ଗକାରୀଙ୍କ ଧ୍ୱଂସକର୍ତ୍ତା । ଏବେ, ପ୍ରଧାନ ପୂରୋହିତ, ଉଠ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶ ଦେଖିବାକୁ ଦିଅ; ଆହୁତି ପାକାଯାଇଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ଘୋଷଣା କର । ଯଦି ଆହୁତି ପାକାଯାଇଛି, ଇନ୍ଦ୍ର, ଆସ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟମ ପଥରେ ଯାଉଛି । ତୁମ ସହଚରମାନେ ଧନରେ ତୁମକୁ ଘେରିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଗୃହପତିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପରିବାର ଘେରିଥାଏ । ମୁଁ ଏହି ଆହୁତିକୁ ପାତ୍ରରେ, ଅଗ୍ନିରେ, ଭଲରେ ପାକାଯାଇଛି ବୋଲି ଭାବିଛି; ଏହା ନୂତନ ସତ୍ୟ । ଦ୍ୱିତୀୟ ସୋମ ପିଡ଼ନରେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଅନେକ ଉପହାରରେ ଆନନ୍ଦ କରି ପାନ କର । ଏଠି ଉତ୍ତପ୍ତ ଅଗ୍ନି, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦିବ୍ୟ ରଥୀ, ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋମ ରସ ତୁମ ପାଇଁ ମଧୁ ଭଳି ଦୋହାଯାଏ; ଏହି ଅସ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ସଭାରେ ଆମ ଗାୟକମାନେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି । ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ, ଅସ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋମ ରସ ଆସ; ବଢ଼ିଆ ଗାଈମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ଦୁହାଯାଉଛି, ଦକ୍ଷମାନେ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି । ସ୍ୱାହା ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପବିତ୍ର, ଅସ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କ ପାତ୍ର, ଏହି ଅମୃତମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଠାରୁ ପର୍ୟ୍ୟାୟକ୍ରମରେ ଚାଖିବାକୁ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି । ଘୃତ ଓ ଦୁଧ ଯେଉଁଠି ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅର୍ପିତ, ଏହା ଅସ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କ ଅଂଶ; ଏହି ଦିବ୍ୟ ଉତ୍ତପ୍ତ ରସ ପାନ କରନ୍ତୁ । ଏହି ଉତ୍ତପ୍ତ ଆହୁତି ତୁମ ପାଇଁ ହେଉ; ଆତ୍ମନିବେଶିତ ଆହୁତି କ୍ଷୟ ନହେଉ; ଦୁଧରେ ପ୍ରଚୁର ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ତୁମ ପାଇଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତୁ । ଅସ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ମଧୁମୟ ଗାଈର ଦୁଧ ପିଉ, ପିତଳୀ ଗାଈର ଦୁଧ ଉପଭୋଗ କର । ଗାଈର ରମ୍ଭା ଶବ୍ଦରେ ଦୁଧ ନେଇ ଆସ, ପିତଳୀ ଗାଈର ଦୁଧ ଉତ୍ତପ୍ତ ପାତ୍ରରେ ଢାଳ; ସବିତା, ଯୋଗ୍ୟ, ଆକାଶ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି, ସେ ଉଷାମାନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ । ଏହି ଭଲ ଦେଇଥିବା ଗାଈକୁ ଦୋହିବା ପାଇଁ ଡାକୁଛି; ସବିତା ଆମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ; ଉତ୍ତପ୍ତ ପାତ୍ର ଅବିରୋଧରେ ଏହି ଘୋଷଣା କରୁ ।