ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଋଷିମାନେ ଏକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଆରମ୍ଭ କରିଲେ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ସବିତୃ ଦେବତାଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଶକ୍ତି ଉପରକୁ ଉଠିଯାଉଛି, ସେ ଦୟାରେ ତାଙ୍କର ସୁନା ହାତରେ ଆକାଶକୁ ମାପି ଦେଇଛନ୍ତି। ଋଷିମାନେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ, “ହେ ଦେବତା, ପ୍ରଥମ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ଉଠାନ୍ତୁ, ବିଶାଳତା ଓ ମହାନତା ଦିଅନ୍ତୁ। ହେ ସବିତୃ, ଦିନକୁ ଦିନ ଆମକୁ ଉତ୍ତମ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଅଧିକ ଗୋଧନ ଦିଅନ୍ତୁ।” ସବିତୃ ଦେବତା, ଯେଉଁ ଚୟନକର୍ତ୍ତା, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଧନ ଓ ଆୟୁ ଦିଅନ୍ତି। ସେ ଶୋମା ପାନ କରନ୍ତି, ଏହି ଅର୍ପଣରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ପଥ ଦେଖାଇବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଋଷିମାନେ କହିଲେ, “ସବିତୃଙ୍କର ଏହି ସତ୍ୟମନା, ଦୟାଳୁ ଦୟା, ଯାହା କାନ୍ୱ ଦୁଧ ଦେଇଥିଲେ, ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ୟାପି, ନିର୍ମଳ ଓ ଅନେକ ଧାରାରେ ପ୍ରବାହିତ, ଆମେ ଏହାକୁ ଚୟନ କରୁଛୁ।” ଏହି ଦୟା ଓ ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ବୃହସ୍ପତି ଓ ସବିତୃଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଗଲା: “ତାଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧି କର, ତାଙ୍କୁ ଆଲୋକିତ କର, ମହା ସୁଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ। ଯଦି କେହି ବାଧା ଦେଇଛି, ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କର; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକସାଥି ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ।” ଧାତୃ, ସଂସାରର ନାଥ, ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ, ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦିଅନ୍ତୁ। ଉପାସକଙ୍କୁ ଅଖଣ୍ଡ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଦିଅନ୍ତୁ, ଆମେ ଦୟାଳୁ ଧାତୃଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଛୁ। ଯେଉଁ ଉପାସକ ଘରେ ସନ୍ତାନ ଚାହୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ; ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଅଦିତି ସାଥି ଅମୃତତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତୁ। ଧାତୃ ଓ ସବିତୃଙ୍କର ଦାନ ଏଠାରେ ଗୃହୀତ ହେଉ; ପ୍ରଜାପତି, ଧନର ନାଥ, ଏବଂ ଅଗ୍ନି ଆମକୁ କୃପା କରନ୍ତୁ; ତ୍ୱଷ୍ଟୃ ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ସନ୍ତାନ ଉନ୍ନତି କରି, ଯଜ୍ଞକାରୀକୁ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଋଷିମାନେ ଆକାଶକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଲେ, “ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅନ୍ତରାଳକୁ ଖୋଲ; ପୃଥିବୀ, ଉଠ; ହେ ଧାତୃ, ଆକାଶର ଶାସକ, ଆମ ପାଇଁ ବାଧା ଦୂର କର।” କୌଣସି ତାପ ବା ଶୀତ ଏହାକୁ କ୍ଷତି କରିନାହିଁ; ପୃଥିବୀ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଦିଅ, ଜଳ ଘୃତରେ ପ୍ରବାହିତ, ଯେଉଁଠି ଶୋମା ଅଛି, ସେଠି ମଙ୍ଗଳ ଅଛି। ପ୍ରଜାପତି ଏହି ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି; ଧାତୃ ଏହାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ; ଏକମତ ଓ ଏକଜନ୍ମ ଯେଉଁମାନେ, ପୋଷଣର ନାଥ ଆମକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦିଅନ୍ତୁ। ଅନୁମତି ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଗଲା—ତିନି ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ; ଅଗ୍ନି, ଅର୍ପଣ ଧାରଣକର୍ତ୍ତା, ଉପାସକ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉ। ଅନୁମତିଙ୍କର କୃପା ଆମପାଇଁ ହେଉ; ଦେବୀ, ଅର୍ପିତ ହୋମ ଗୃହଣ କରନ୍ତୁ, ସନ୍ତାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଅନୁମତି ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତି, ଅନେକ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ; ଆମେ ତାଙ୍କର ଅସନ୍ତୋଷରେ ପଡ଼ିବା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଭଲ ଦୃଷ୍ଟି ରହିବାକୁ ଚାହୁଛୁ। ଅନୁମତି, ଯାହାର ନାମ ଉଚ୍ଚାରିତ, ଉପଦେଶିତ, ଦୟାଳୁ, ସେ ଆମ ଯଜ୍ଞକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଧନ ଓ ବୀର ସନ୍ତାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଅନୁମତି ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଉତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ର, ବୀରତା ଓ ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଦୟା ଶୁଭ; ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଅନୁମତି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପି, ଯାହା ଦୃଢ଼, ଚଳିତ, ଏବଂ ଯାହା ଉତ୍ତେଜିତ; ଦେବୀ ଅନୁମତି, ଆମେ ତୁମ ଭଲ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରହିବାକୁ ଚାହୁଛୁ, କାରଣ ତୁମେ ଦୟାଳୁ। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ ଆକାଶର ନାଥ, ଅନେକ ରୂପରେ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ଅତିଥି, ପୁରାତନ ଓ ନୂତନ, ପଥ ଦେଖାଇବାକୁ ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ପାଖକୁ ଆଗକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହି ଦୃଷ୍ଟି ହଜାର ଗୁଣା ଅଛି—ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ଚିନ୍ତା, ନିୟମରେ ଆଲୋକ। ଦେବତାମାନେ ଉଷାକୁ ସମନ୍ୱୟରେ ଆଣିଛନ୍ତି; ନିର୍ମଳ ଓ ସଚେତନ, ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ, ଗୋର ଶକ୍ତିକୁ ଏକତ୍ରିତ କରିଛନ୍ତି। ଋଷିମାନେ ଅସୁଭ ସ୍୵ପ୍ନ, ଅପସୁଭ, ଅସୁର, ଶତ୍ରୁତା, ଖରାପ ନାମ ଓ କଥା, ସମସ୍ତ ଦୂର କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ—ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଦେବ, ମାରୁତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ—ଭଙ୍ଗ କରିନାହିଁ, ସବିତୃ, ପ୍ରଜାପତି, ଅନୁମତି ଏହାକୁ ଆମକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ଶକ୍ତିରେ ଦିଗ୍ବାସୀ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସବୁଠୁ ବଳୀୟ, ଅପରାଜିତ ଶକ୍ତିରେ ଶାସନ କରନ୍ତି—ବିଷ୍ଣୁ ଓ ବରୁଣ, ପୁରାତନ ଅନୁଷ୍ଠାନ। ଯେଉଁ ଆଜ୍ଞା ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଏହି ସ୍ଥିତି, ଶକ୍ତିରେ ଆଗକୁ ଆସିଛନ୍ତି—ପୁରାତନ ନିୟମରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ବରୁଣ, ପୁରାତନ ଅନୁଷ୍ଠାନ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୌଣସି ବୀରତା କାହାଣୀ ଆମେ କହିବୁ? ସେ ପୃଥିବୀ ଅଞ୍ଚଳକୁ ମାପିଛନ୍ତି, ଉପର ଆସନକୁ ସ୍ଥିର କରିଛନ୍ତି, ତିନି ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପରେ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବୀରତା ଗାନ ହେଉଛି, ପ୍ରବଳ ପ୍ରାଣୀ ପର୍ବତରେ ଘୁଞ୍ଚି, ସେ ଦୂର ଅଞ୍ଚଳକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ତିନି ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ବସିଛି; ବିଷ୍ଣୁ, ଆମ ପାଇଁ ବିଶାଳ ନିବାସ ଦିଅ, ଘୃତ ପାନ କର, ଯଜ୍ଞର ନାଥ ପାଖକୁ ଯାଅ। ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଦିନେ ତିନି ପଦ ପ୍ରସାରିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ପଥ ଧୂଳିରେ ଲୁଚିଛି। ବିଷ୍ଣୁ, ରକ୍ଷାକାରୀ, ଅପରାଜିତ, ତିନି ପଦ ପ୍ରସାରିଛନ୍ତି; ଏଠାରୁ ନିୟମକୁ ଉପହାର ଦେଇଛନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖ, ଯାଁଠୁ ପବିତ୍ର ବ୍ରତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଯୋଗ୍ୟ ସାଥୀ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିବାସ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଦା ଦେଖନ୍ତି, ଆକାଶରେ ବିସ୍ତୃତ ଚକ୍ଷୁ ପରି। ଆକାଶରୁ, ପୃଥିବୀରୁ, ମଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରୁ, ବିଷ୍ଣୁ, ମୋ ହାତକୁ ଅନେକ ଧନ ଦିଅ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ବାମ ଦିଗରୁ ଦିଅ। ବେଦ ମଙ୍ଗଳମୟ, ନାଶକ ମଙ୍ଗଳମୟ, କୁହାଡ଼ି ମଙ୍ଗଳମୟ, ବେଦି ମଙ୍ଗଳମୟ, କୁହାଡ଼ି ଆମକୁ ମଙ୍ଗଳ ଦିଅନ୍ତୁ; ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ ଚାହନ୍ତି, ଅର୍ପଣରେ ଆହ୍ୱାନିତ, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମର ମହାନତା ବଡ଼; ଘୃତର ପଥ, ଗୁପ୍ତ ନାମ; ତୁମେ ସାତ ଧନ ଧାରଣ କର, ତୁମର ଜିହ୍ୱା ଆମ ପାଇଁ ଘୃତରେ ଚଳାନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମର ନିବାସ ବଡ଼, ପ୍ରିୟ; ଘୃତରେ ଆନନ୍ଦ କର, ପ୍ରଶଂସାରେ ବୃଦ୍ଧି କର, ଜିହ୍ୱା ଆମ ପାଇଁ ଘୃତ କହନ୍ତୁ।