ଏକ ସମୟର କଥା, ଦେବତାଙ୍କର ଅପାର ସ୍ୱରଶକ୍ତି ଓ ଅନେକ ଧନ-ଧାନ୍ୟର ଅଧିପତି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଲୋକମାନେ ନମସ୍କାର କରି ଅନୁଗ୍ରହ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ— “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗର ଅଧିକାରୀ, ଆମକୁ ତାହାର ଏକ ଅଂଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସେବନ କରିବାକୁ ପାରିବା।” ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟାକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଘୋଷଣା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ମହାଶକ୍ତି ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ଅଘ୍ନି ଅର୍ପଣ କଲେ। ଆକାଶରେ ଦେବତା ସଦୃଶ ତିନିଟି କଳା ଶକ୍ତି ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି ସୁରକ୍ଷା ଓ ଅକ୍ଷତତା ପାଇଁ ଡାକିଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିର ଜନ୍ମ ଜଳରେ, ଆସନ ଆକାଶରେ, ଗୌରବ ସାଗର ଓ ପୃଥିବୀରେ ବିସ୍ତାରିତ। ଏହି ମହାଶକ୍ତି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଘ୍ନି ଅର୍ପଣ କରାଗଲା। ଏହି ଶକ୍ତି ଅପବିତ୍ରତା ଓ ଅଶୁଭତାକୁ ରୋକିଥାଏ, ଦୂର କରିଥାଏ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଦୌଡ଼ିଯାନ୍ତି। ସନ୍ତାନ ଓ ଧନ ସମ୍ପତ୍ତିର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି ଶକ୍ତି ଉପସ୍ଥିତ। ଏହି ଶକ୍ତି ଗର୍ଭକୁ ରକ୍ଷା କରିଥାଏ, ପୁଅକୁ ସୀମାରେ ରଖି ପୁନିପୁନି ଆଣି ଦେଉଥାଏ। ଏହି ଶକ୍ତି ଯେଉଁଥିରେ ଅଦିତି ପୁଅ ଆଶା କରିଥିଲେ, ତାହାକୁ ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରି ବାନ୍ଧି ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ପରି, କିଏ ଆସିଛି, ତାଙ୍କର ନାମ ଗ୍ରହଣ କରାଗଲା। ଭୃତ୍ର ନାଶକ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାସବଙ୍କର କୃପା ଚାହିଁଲେ। ଯେଉଁ ପଥରେ ସାବିତ୍ରୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରମାନେ ମାର୍ଗ ଦେଖାଇଥିଲେ, ସେହିପରି ଭଗ ମୋତେ କହିଥିଲେ— “ଏକ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ନିଅ।” ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସୁନାର ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହିଁଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ରୋଗକୁ ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷୀ ପରି ନିଡ଼ଠାରୁ ଚାଲିଯିବାକୁ କହିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା ଦେଉ, ଚନ୍ଦ୍ର ଦୁଃଖ ଉତାରିଦେଉ। କିଏ ଧଳା, କିଏ କଳା, କିଏ ଲାଲ, ଦୁଇଟି ରୁଣ୍ଡାର; ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ— “ହେ ନାଶକ, ଦୂରେ ଯାଅ।” ଯେଉଁ ଜନନୀ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ଅସୁସ୍ଥ, ଗଳା ଫୁଲିଥିବା, ଗଳଗଣ୍ଠି ଅଛି, ସେମାନେ ଏହି ରୋଗକୁ ଚାଲିଯିବାକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଅଘ୍ନି ଅର୍ପଣ ସ୍ୱାହାର ସହିତ ମନସ୍କାମନାରେ ଦିଆଗଲା। ଯେଉଁଠାରେ ଭୟର ଆସନ ଅଛି, ବନ୍ଧିତମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଏହି ଅଘ୍ନି ଅର୍ପଣ ହେଲା। ଲୋକମାନେ ତାକୁ ମାଟି ବୋଲି କହନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତାକୁ ସମସ୍ତଦିଗରେ ନିରୃତି ବୋଲି ଜାଣେ। ସେ ଜନମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଅଘ୍ନି ଲାଗିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଆମଠାରେ; ଏଠାରୁ ଏହି ଅପରାଧମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ। ଏହିପରି, ନିରୃତି ଆମ ପାଇଁ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତି ହେଉନ୍ତୁ, ଲୋହ ଶୃଙ୍ଖଳ ଭାଙ୍ଗିଯାଉ, ଯମ ଆଉଥରେ ଆମ ପାଖକୁ ଫେରାଇଦିଅନ୍ତୁ; ତାହାପାଇଁ ଯମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଲୋହ, କାଠ, ଛିଦ୍ରିତ, ଏହି ହଜାର ମୃତ୍ୟୁ ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ, ଯମ ଓ ପିତୃମାନେ ସହିତ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ। ଏଠି ଏକ ବରଣ ଗଛ ଅଛି, ଯାହା ଦେବତାଙ୍କର ଅଧିପତି, ଏହି ଗଛ ରୋଗକୁ ଦୂର କରେ; ଯେଉଁ ଦେହରେ ରୋଗ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଦେବତାମାନେ ତାହାକୁ ଦୂର କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର, ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏହି ରୋଗ ଦୂର ହେଉ। ଯେପରି ବୃତ୍ରକୁ ଜଳ ରୋକିଥିଲା, ତେଣୁ ଅଗ୍ନି ଓ ବୈଶ୍ୱାନର ସହିତ ଏହି ରୋଗକୁ ଦୂର କରାଯାଉ। ଏଠି ଦେଖାଯାଏ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱର୍ଗର ଏକ ବୃଷଭ, ପୃଥିବୀର ଏହି ବୃଷଭ; ସମସ୍ତର ଏକମାତ୍ର ବୃଷଭ ହେଉ। ସାଗର ଜଳପ୍ରବାହର ମାଲିକ, ଅଗ୍ନି ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି, ଚନ୍ଦ୍ର ତାରାମାଳାର ନାୟକ— ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକମାତ୍ର ବୃଷଭ ହେଉ। ତୁମେ ଦେବତାଙ୍କର ଅଧିପତି, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିବା, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମର ଅଂଶ ଅଛି— ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ବୃଷଭ ହେଉ। ଏଠି ମୁଁ ତୁମକୁ ମନରୁ ଆଣିଛି, ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଢ଼ି ରୁହ, ଅଚଳ ରୁହ; ସମସ୍ତ ଲୋକ ତୁମକୁ ଚାହୁଁ, ତୁମର ଶାସନ କେବେ ହରାଇନଯାଉ। ଏଠାରେ ରୁହ, ଯିଏଁ ଚାଲିଯିବ ନାହିଁ, ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼ ରୁହ; ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଏଠି ଦୃଢ଼ ରୁହ, ତୁମର ଶାସନ ଏଠି ରଖ। ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ଦୃଢ଼ତାକୁ ଉପରେ ରଖିଥିଲେ, ସୋମ ଓ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ତାହାକୁ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ସ୍ୱର୍ଗ ଦୃଢ଼, ପୃଥିବୀ ଦୃଢ଼, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଦୃଢ଼; ପାହାଡ଼ ଦୃଢ଼, ଜନମାନ୍ୟଙ୍କ ରାଜା ଦୃଢ଼। ତୁମର ରାଜା ବରୁଣ ଦୃଢ଼, ବୃହସ୍ପତି ଦୃଢ଼; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ଏକାସାଥି ତୁମର ଶାସନକୁ ଦୃଢ଼ କରନ୍ତୁ। ଦୃଢ଼ ଅଚଳ, ତୁମର ଶତ୍ରୁମାନେ ତଳେ ପଡ଼ନ୍ତୁ, ବିପକ୍ଷୀମାନେ ଦମିତ ହେଉନ୍ତୁ; ସମସ୍ତ ଦିଗ ଏକତାରେ ଯୁକ୍ତ ହେଉ, ଏଠି ତୁମର ସଭା ଦୃଢ଼ ରଉ। ଏହି ଉତ୍ତମ ମୁଣ୍ଡ, ସୋମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା, ତାହାରୁ ଓ ତାହାର ଉତ୍ପନ୍ନ ଯାହା, ଆମେ ତୁମର ହୃଦୟର ଅଶୁଭତାକୁ ଦହିଦେଉ। ଆମେ ତୁମର ହୃଦୟ ଓ ମନର ଅଶୁଭତାକୁ ଦହିଦେଉ, ଯେପରି ବାୟୁ ଧୂଆଁକୁ ଉଡ଼ାଇଦିଏ, ସେପରି ତୁମର ମନର ଅଶୁଭତା ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ଯାଉ। ମୋ ପାଇଁ ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ, ମଧ୍ୟଭାଗ ଓ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱ ପୃଥିବୀ ଏକତାରେ ଯୁକ୍ତ ହେଉ। ଯେଉଁ ତିରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ରୁଦ୍ର ତୁମର ଅଙ୍ଗ କିମ୍ବା ହୃଦୟ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି, ଏହି ଦିନ ଆମେ ସେହି ରୋଗକୁ ଦୂର କରୁଛୁ। ତୁମର ଅଙ୍ଗରେ ଲାଗିଥିବା ଶତଶଃ ବାଣ, ସେମାନଙ୍କୁ ବିଷହୀନ କରି ଡାକୁଛୁ। ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ବିପକ୍ଷୀକୁ, ମୁକ୍ତିପ୍ରାପ୍ତକୁ, ପତିତକୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ଅଷ୍ଟଫଳ ଓ ଷଡଫଳ ମିଶ୍ରଣରେ ଯେଉଁ ଯବ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି, ଏହି ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଶରୀରର ଦାଗ ପଶ୍ଚିମକୁ ବହିଯାଉ। ବାୟୁ ତଳକୁ ବହୁଛି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତଳକୁ ଜଳୁଛି, ଅଦୁହିଯାଇଥିବା ଗାଈ ତଳକୁ ଦୁଧ ଦେଉଛି— ତୁମର ଅପବିତ୍ରତା ମଧ୍ୟ ତଳକୁ ଯାଉ। ଜଳ ନିଶ୍ଚୟ ଚିକିତ୍ସାକାରୀ, ଜଳ ରୋଗ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ରୋଗର ଔଷଧ— ସେହି ଜଳ ତୁମ ପାଇଁ ଚିକିତ୍ସା ହେଉ।