ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଏକ ଉତ୍କଳ ଋଷି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନିର୍ବଳ କରିବା, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣବିଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ । ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଏହି ଆଶା ଥିଲା ଯେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତି ହରାଇ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଶୁଷ୍କ ହେଉ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଶତଶଃ ଭାଗକୁ ବିଭକ୍ତ ହେଉ । ଏହିପରେ ଋଷି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପୂଷଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି କହିଲେ, “ତୁମେ ସମସ୍ତ ପଥ ଚାଲିଛ, ଏହି ଦିନ ଆମର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ସେନା ଭ୍ରମିତ ହେଉ, ଦୂରକୁ ଚାଲିଯାଉ ।” ଶତ୍ରୁମାନେ ମଣିଷ ହୀନ ଘୋଡ଼ା ପରି ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଭ୍ରମଣ କରୁନ୍ତୁ, ଏମିତି ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଏକ ଏକ କରି ଦଳନ କରନ୍ତୁ । ଋଷି ଏହି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବୃଷଭ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧାଇ, ହରିଣ ପରି ଭୟଭୀତ କରିଦେବାକୁ ଚାହିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶତ୍ରୁ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଉ ଏବଂ ଗାଈ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁ । ଏହା ପରେ ସବିତୃ ଦେବତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ—ତିନି ରେଜର, ତାପ, ପବନ ଓ ଜଳ ସହିତ ଆସନ୍ତୁ । ଆଦିତ୍ୟ, ରୁଦ୍ର ଓ ବସୁମାନେ, ସଜାଗ ହୋଇ, ରାଜା ସୋମାଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ଷୌର କରନ୍ତୁ । ଅଦିତି ଦାଢ଼ି କ୍ଷୌର କରନ୍ତୁ, ଜଳ ତାକୁ ତେଜସ୍ବୀ କରନ୍ତୁ । ପ୍ରଜାପତି ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତୁ । ସବିତୃ ଯେଉଁ କ୍ଷୌର କରନ୍ତି, ସେହି ରେଜର ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ଜନଙ୍କୁ କ୍ଷୌର କରନ୍ତୁ, ସେ ଗୋ, ଅଶ୍ୱ ଓ ସନ୍ତାନରେ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତୁ । ଏହା ପରେ ଋଷି କହିଲେ, “ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ, ଗୋ, ଅଶ୍ୱ, ପ୍ରବାହମାନ ସୁରା ଓ ମଧୁରେ ଯେଉଁ କୀର୍ତ୍ତି ଅଛି, ସେହି କୀର୍ତ୍ତି ମୋରେ ଆସୁ । ହେ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ଵୟ, ଆମକୁ ରସ ଓ ମଧୁରେ ଅଭିଷିକ୍ତ କର, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ୱଳ ବାଣୀ କହିପାରିବି ।” ପ୍ରଜାପତି ମୋରେ ତେଜ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଯଜ୍ଞର ରସ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ଆକାଶ ଦିଗନ୍ତରେ ଅଟୁଟ ଅଛି । ଏହିପରେ ଋଷି ଗାଈଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କହିଲେ, “ଯେପରି ମାଂସ, ସୁରା, ଜୁଆ ଓ ପୁରୁଷ ଶକ୍ତି ନାରୀରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ତେଣୁ ତୁମ ମନ ଗୋବତ୍ସରେ ଲୟ ହେଉ । ଯେପରି ହାତୀ ହାତୀନୀ ସହ ନିଜ ପାଦ ମିଳାଏ, ଏବଂ ପୁରୁଷ ଶକ୍ତି ନାରୀରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ସେପରି ତୁମ ମନ ଗୋବତ୍ସରେ ଲୟ ହେଉ । ଯେପରି ଯୋକ, ହାରନେସ୍ ଓ ନାଭି ଯୋକରେ ମିଶିଯାଏ, ଏବଂ ପୁରୁଷ ଶକ୍ତି ନାରୀରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ସେପରି ତୁମ ମନ ଗୋବତ୍ସରେ ଲୟ ହେଉ ।” ଏହିପରେ ଋଷି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, “ମୁଁ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରେ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଧନ, ଅଶ୍ୱ, ଗୋ, ଛାଗ ଯାହା ମୋତେ ମିଳିଛି, ତାହା ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଭଲ ଭାବେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ ।” ଯେଉଁ ଦାନ, ପୂର୍ବଜମାନେ ଦେଇଛନ୍ତି, ନରମାନେ ଅନୁମୋଦନା କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ମୋତେ ଦିଆଯାଇଛି କିମ୍ବା ଦିଆଯାଇନାହିଁ, ମୋର ମନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛି, ତେଣୁ ଅଗ୍ନି, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଏହାକୁ ଭଲ ଭାବେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ । ମୁଁ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରେ, ଦେବତାମାନେ ଦେଇଥିବେ କି ନାହିଁ, ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରେ । ବୈଶ୍ୱାନର ମହତ୍ବରେ, ପୋଷ୍ଟିକ ଓ ମଧୁର ଖାଦ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ । ଏହିପରେ ଋଷି କହିଲେ, “ଯେପରି କଳା ଏକଟି ଅପସରା ତାଙ୍କର କେଶ ବିସ୍ତାର କରେ ଏବଂ ଆସୁରୀ ମାୟାରେ ଅନେକ ରୂପ ନିର୍ମାଣ କରେ, ସେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତୁମ ବନ୍ଧନ ଅଙ୍ଗକୁ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ଏକତ୍ର କର ।” ପବନରେ ଚର୍ମ ଯେପରି ମୋଟା ହୁଏ, ଅନ୍ୟ ଚର୍ମ ଯେପରି ଅଂଶ ହୁଏ, ସେପରି ତୁମ ଚର୍ମ ବଢ଼ିଯାଉ । ହାତ, ପାଦ, ହାତୀ, ଗଧା, ଘୋଡ଼ା ଆଦି ଅଙ୍ଗର ଚର୍ମ ଯେପରି ବଢ଼ିଯାଏ, ସେପରି ତୁମ ଚର୍ମ ବଢ଼ିଯାଉ । ଏହିପରେ ଋଷି କହିଲେ, “ବରୁଣ, ସୋମ, ଅଗ୍ନି, ବୃହସ୍ପତି, ବସୁମାନେ ଏଠାରେ ଆସନ୍ତୁ । ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭୁଙ୍କର ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁ ଏକମତ ହୋଇ, ଏହି ସମୃଦ୍ଧି ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ । ତୁମ ହୃଦୟରେ ଯେତେ ଶକ୍ତି ଅଛି, ମନରେ ଯେତେ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ମୁଁ ତାହାକୁ ଉପହାର ଓ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ କରୁଛି । ତୁମେ ମୋରେ ସନ୍ତୋଷ ପାଉ । ଏଠି ରୁହ, ଯିଅନାହିଁ । ପୂଷଣ ତୁମ ପାଇଁ ଆଗକୁ ପଥ ଖୋଲନ୍ତୁ, ଗୃହପତି ପରେ ତୁମକୁ ଡାକନ୍ତୁ । ତୁମେ ମୋରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କର ।” ଏହିପରେ ଋଷି ସମ୍ପୃକ୍ତି ଓ ଏକତା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, “ତୁମର ଦେହ, ମନ ଓ ବ୍ରତ ଏକତ୍ରିତ ହେଉ, ଭାଗ ଏହାକୁ ଏକତା କରନ୍ତୁ । ମନମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମତି ଓ ହୃଦୟରେ ଏକତା ହେଉ । ଯେଉଁ ଭାଗ କ୍ଳାନ୍ତ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକତାକୁ ଆଣୁଛି । ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ ଓ ମାରୁତମାନେ ଯେପରି ଅଖଣ୍ଡ ଓ ଏକମତ ଥିଲେ, ଏହି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକମତ ଓ ଅଖଣ୍ଡ ହେଉ ।” ଏହିପରେ ଋଷି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, “ଯେଉଁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ତୁମ ଘରରୁ ବାହାରିଯାଉ, ଯେଉଁ ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସେ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଉ । ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃତ୍ର ନାଶକ, ତାକୁ ଏପରି ଦୂରକୁ ନେଉନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରୁ ସେ ଅନନ୍ତ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫେରିନାହାନ୍ତି । ସେ ତିନି ଦୂର ଥାଇକୁ, ପାଞ୍ଚ ଜନପଦକୁ, ତିନି ଦିଗନ୍ତ ପ୍ରଭାରେ ଚାଲିଯାଉ, ଯେଉଁଠାରୁ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ଥିବା କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫେରିନାହାନ୍ତି ।” ଏହିପରେ ଋଷି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ । ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା ଯେଉଁଠାରେ ଉଠୁଛି, ସେଠାକୁ ଧରି ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ । ଯେଉଁଜଣେ ଏହି ଅଗ୍ନି ଉପସ୍ଥାପନ ଜାଣନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାହାର ସ୍ଥାନ ନାଭିରେ ନ ରଖନ୍ତି, ସେ ମୃତ୍ୟୁର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହୁଏ । ଯେଉଁଜଣେ ଅଗ୍ନିର ନାମ ଜାଣି ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଲାଭ କରନ୍ତି । ଏହିପରେ ଋଷି କହିଲେ, “ସେ ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉପରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଛନ୍ତି । ପର୍ବତ ଏହି ତଳରେ ଦଢ଼ିଆ ଅଛି, ମୁଁ ଦଢ଼ିଆ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ସ୍ଥାନ ଦେଲି । ଯିଏ ଉପରକୁ ଯିବା ପଥ ଓ ଫେରିବା ପଥ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ରକ୍ଷକ ହେଉଛନ୍ତି । ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଡାକୁଛି ।