ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁର ବନ୍ଧନ, ଲୋହା, କାଠ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୃଙ୍ଖଳ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ମୃତ୍ୟୁ ଭୟରେ ଆବୃତ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ଯମ ଓ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠାଇ ନିଅନ୍ତୁ, ଏହି ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନ ଛିଣ୍ଡି ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ସମୟରେ, ଯୁବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୱଳିତ ହେଉଥିଲେ; ବଳିସ୍ଥଳରେ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ, ଏକାତ୍ମ ହୃଦୟରେ କଥା ହେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଲେ—ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏକ ମନ ହୋଇ ନିଜ ଅଂଶରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ସଭା, ଚିନ୍ତା ଏକତ୍ରିତ ହେଉ, ଏବଂ ସମିଳିତ ହୋମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମେମାନଙ୍କର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଉଛି—ମନ ସମ୍ମିଳିତ ହେଉ। ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ ଏକ ହେଉ, ମନ ଏକ ହେଉ, ଯେପରି ସମସ୍ତେ ଏକତାରେ ଶୁଭ ଜୀବନ ବ୍ୟତୀତ କରିପାରିବେ। ତା’ପରେ ଲୋକେ ଦୁଷ୍ମନତା, ରୋଷ ଓ ଦ୍ୱେଷକୁ ତଳେ ପକାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ; ମନସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ ଥିବା ବାହୁକୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଦୂର କରି ଧନ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିଦେଇଛନ୍ତି, ତାହା ଦୁଷ୍ମନଙ୍କ ହାତରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରାଯାଉଥିଲା; ଏହି ହୋମ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ମନଙ୍କର ବଳକୁ ଭଙ୍ଗ କରାଯାଉଥିଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଥମେ ଅସୁରମାନେ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ବିଜୟ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଦୁଷ୍ମନମାନେ ଜେଉଁଠାରେ ଅଶକ୍ତ ହସ୍ତ ନେଇ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ବିନଶ୍ଟ ହେବାକୁ ଲାଗିଥିଲେ; ଯେଉଁମାନେ ସେନା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ ବିନାଶରେ ପହଞ୍ଚାଇଦେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା ହେଲା। ଯେଉଁମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ଧାଉଛନ୍ତି, ଧନୁଷ ଟାଣି ମାଡ଼ୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଶକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ; ଇନ୍ଦ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ଚାଲାଇଦିଅନ୍ତୁ। ଦୁଷ୍ମନଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଶୁଷ୍କ ହେଉ, ସେମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଶତଶଃ ଭାଗରେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଉ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପୂଷଣ ସମସ୍ତ ପଥ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି; ଆଜି ଦୁଷ୍ମନଙ୍କ ସେନା ବିମୂଢ ହୋଇ ଦୂରକୁ ଚାଲିଯାଉ। ଦୁଷ୍ମନମାନେ ମଣ୍ଡ ହୀନ ଘୋଡ଼ା ପରି ଭ୍ରମିତ ହେଉ; ଏହି ବିମୂଢ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକକୁ ଦଳିଦିଅନ୍ତୁ। ସେମାନଙ୍କୁ ବୃଷଭ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧାଇ, ମୃଗ ପରି ଭୟଭୀତ କରାଯାଉ, ଦୁଷ୍ମନ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଉ ଓ ଗାଁ ଆମ ପାଖକୁ ଆସିଯାଉ। ଏହି ସମୟରେ ସବିତା ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଞ୍ଚି, ତାପ, ପବନ ଓ ଜଳ ସହ ଆସନ୍ତୁ; ଆଦିତ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ବସୁ ମନସ୍କୁ ରଖି ସୋମ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ଷୁର କମ୍ପନ କରନ୍ତୁ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡ କରନ୍ତୁ। ଅଦିତି ଦାଢ଼ି କାଟନ୍ତୁ, ଜଳ ତେଜ ଦିଅନ୍ତୁ, ପ୍ରଜାପତି ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତୁ। ସବିତାଙ୍କ ଯେଉଁ କ୍ଷୁର ଦ୍ୱାରା ସୋମ ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଜାଣି ମୁଣ୍ଡ କରାଯାଏ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ କରନ୍ତୁ—ସେ ଗୋଧନ, ଅଶ୍ୱଧନ ଓ ସନ୍ତାନରେ ପ୍ରଚୁର ହେଉ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼, ଗାଁ, ଘୋଡ଼ା, ଝରିବା ସୁରା, ମଧର ମଧର ଯେଉଁ କୀର୍ତ୍ତି ଅଛି, ସେ କୀର୍ତ୍ତି ମୋତେ ମିଳୁ। ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ମୋତେ ମଧର ଏସେନ୍ସ ଦେଉ, ସୁନ୍ଦରତାର ଦେବତା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ୱଳ ବାଣୀ କହିପାରିବି। ମୋ ଭିତରେ ତେଜ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଯଜ୍ଞର ଏସେନ୍ସ ବସୁ, ପ୍ରଜାପତି ତାହାକୁ ଏପରି ସ୍ଥାପିତ କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ଆକାଶ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅଟୁଟ ଅଛି। ଯେପରି ମାଂସ, ସୁରା, ଜୁଆର ଦାୟ, ପୁରୁଷର ପୁରୁଷତ୍ୱ ନାରୀରେ ନାଶ ହୁଏ, ସେପରି ଗାଁ, ତୋର ମନ ବଛାରେ ନାଶ ହେଉ। ଯେପରି ହାତୀ ନାରୀ ହାତୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗୋଟିଏ ପାଦ ଦେଇ ଯୋଗ ଦେଉଛି, ଏବଂ ପୁରୁଷତ୍ୱ ନାରୀରେ ନାଶ ହୁଏ, ସେପରି ତୋର ମନ ବଛାରେ ନାଶ ହେଉ। ଯେପରି ଯୋକ, ରଶି, ନାଭି ଯୋକ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଅଛି, ଏବଂ ପୁରୁଷତ୍ୱ ନାରୀରେ ନାଶ ହୁଏ, ସେପରି ତୋର ମନ ବଛାରେ ନାଶ ହେଉ। ମୁଁ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ, ଯେଉଁ ସ୍ୱର୍ପ, ଘୋଡ଼ା, ଗାଁ, ଛାଗଳ ମୋତେ ମିଳେ, ଅଗ୍ନି, ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତାକୁ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ନିବେଦନ କରିବାକୁ ହୋତାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲି। ଯେଉଁ ଦିଆଯାଇଥିଲା କି ଦିଆଯାଇନଥିଲା, ପିତୃମାନେ ଦେଇଥିବା, ଲୋକେ ମନ୍ୟ କରିଥିବା, ମୋର ମନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପାଖରେ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ନିବେଦିତ ହେଉ। ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ମୁଁ ଖାଏ, ଦେବତାମାନେ ଦେଇଥିଲେ କି ନାହିଁ ଦେଇଥିଲେ, ମୁଁ ଏହାକୁ ସଂଗ୍ରହ କରେ; ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ ମହିମା ଦ୍ୱାରା ଏହି ପୋଷକ ଓ ମଧୁର ଖାଦ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ। ଯେପରି କଳା ଏକ ଚର୍ମ ଚାଲିଯାଏ, ଅସୁରର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଆକୃତି ତିଆରି କରେ, ସେପରି ତୋର ବନ୍ଧନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅଙ୍ଗକୁ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ଏକତ୍ର କରୁ। ପବନ ଦ୍ୱାରା ଚର୍ମ ଯେପରି ଘନ ହୁଏ, ଅନ୍ୟ ଚର୍ମରୁ ଯେପରି ଚର୍ମ ବଢ଼େ, ସେପରି ତୋର ଚର୍ମ ବଢ଼ିଯାଉ। ଅଙ୍ଗ, ବାହାର ଚର୍ମ, ହାତୀ, ଗଧା, ଘୋଡ଼ା, ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ା—ଏଠାରେ ଯେପରି ଚର୍ମ ଅଛି, ସେପରି ତୋର ଚର୍ମ ବଢ଼ିଯାଉ। ଭାରୁଣ, ସୋମ, ଅଗ୍ନି, ବୃହସ୍ପତି, ବସୁମାନେ ଏଠାରେ ଆସନ୍ତୁ। କ୍ରୂର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ଏକ ମନ ହୋଇ ଏହି ସମୃଦ୍ଧି ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ। ତୁମ ହୃଦୟର ଯେଉଁ ଶକ୍ତି, ମନର ଯେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅଛି, ମୁଁ ଘୃତ ଓ ହୋମ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ କରୁଛି; ତୁମ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ମୋ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦ ହେଉ। ଏଠାରେ ରୁହ, ଦୂରେ ଯାଅ ନାହିଁ; ପୂଷଣ ତୁମ ପାଇଁ ପଥ ଖୋଲିଦିଅନ୍ତୁ, ଗୃହପତି ପଛରୁ ଡାକୁନ୍ତୁ; ତୁମ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ। ତୁମ ଶରୀର, ମନ, ବ୍ରତ ସମ୍ମିଳିତ ହେଉ; ଏହି ବାଣୀର ଦେବତା ଭଗା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତୁ। ମନମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମତି ହେଉ, ହୃଦୟରେ ସମ୍ମତି ହେଉ; ଯେଉଁ ଭାଗର ଭଗା କ୍ଲାନ୍ତ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକତାରେ ଆଣୁଛି।