ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନ ରେ, ଋଷିମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଉପରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇ, ଅଥର୍ବବେଦର ମହାମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ। ସେମାନେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଔଷଧ ବିଷୟରେ କହିଲେ, ଯାହା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏହି ଔଷଧରେ ଏକ ମାନବକୁ ଶତ ଶର ଠାରୁ ରକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ଜାଳ ବିଷର ନିବାରଣ କରିବା ପାଇଁ ଛିଟାଯାଏ, ଏହା ଭୟଙ୍କର ବିଷକୁ ଦୂର କରେ, ଏବଂ ଏହା ଜୀବନ ପାଇଁ ଦୟା ଦେଇଥାଏ। ସେମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିଲେ—ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ, ଆନନ୍ଦ ଓ ହାନି ହିନ୍ଦିଆ ହେଉ। ପୃଥିବୀ ଆମକୁ ଖ୍ଷମା କରୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆମ ପାଇଁ ଔଷଧ ହେଉ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ। ତାପରେ ଋଷିମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦାନଶୀଳ ଦେବତା, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ, ଶବିତାର ଦେବତାଙ୍କୁ ଗୌରବ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ। ସେମାନେ ଚାହିଲେ—ଏମିତି ଭାବରେ ଆମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୌରବ ଲାଭ କରିବାକୁ, ଯେପରିକି ଇନ୍ଦ୍ର ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ, ଜଳ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ମଧ୍ୟରେ ଗୌରବ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଓ ସୋମ ଗୌରବମୟ; ଆମେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜୀବ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ଗୌରବମୟ ହେଉ। ଏହା ପରେ ଋଷିମାନେ ଗାଈ, ବଳଦ, ନିର୍ବୀର୍ୟ ଓ ଶିଶୁମାନେ ପାଇଁ ରକ୍ଷା ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ। ଅରୁନ୍ଧତୀ ଏବଂ ଉଦ୍ଭିଦ ମିଶି ଗାଈମାନେ ଅସୁସ୍ଥ ନହେଉ, ଦୁଧ ଭରିଥିବା ଗୋଶାଳା ଦିଅନ୍ତୁ, ମାନବମାନେ ସୁସ୍ଥ ରହନ୍ତୁ। ଏହି ଉଦ୍ଭିଦ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ର ଦୂର କରାଯାଏ। ଏହା ପରେ ଆର୍ୟମାନ୍ ଦେବତା ଉଦ୍ୟମ କରି, ଏକ କନ୍ୟା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବର ପ୍ରଦାନ କରିବା ଓ ବର ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବଧୁ ଦେବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ବିବାହ ବନ୍ଧନରେ ସମ୍ମିଳନ ଓ ସମ୍ମତି ରହିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଦେବତା ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ; ଏହି କନ୍ୟା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବର ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ। ଏହା ପରେ ଋଷିମାନେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ—ଜଳ ଆମକୁ ମାଧୁର୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ, ତପସ୍ଵୀ ଦେବତାମାନେ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ, ଶବିତାର ଦେବତା ଆମକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦିଅନ୍ତୁ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ମୁଁ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଭାଗ କରିଛି, ଋତୁମାନେ ଚଳାଉଛି, ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ କହୁଛି, ଦେବତା ଓ ମାନବଙ୍କ ଭାଷା କହୁଛି।” ସେମାନେ ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ପ୍ରକାଶ କରିଲେ। ଏହା ପରେ, ରିଷିମାନେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ—ବୈଶ୍ୱାନର ଦେବତା ତାଙ୍କର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତୁ, ପବନ ଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା, ଆକାଶ ତାଙ୍କର ବିଶାଳତା ଦ୍ୱାରା, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତୁ। ସେମାନେ ଦେବୀ ବାଣୀକୁ ନମସ୍କାର କରିଲେ, ଯାହା ଏକତା ଓ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମିଳିତ ଉତ୍ସବରେ ଧନ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଏକତା ଆଲୋକକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା, ଶୁଧ୍ଧ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେବା, ଏବଂ ଉତ୍ସବରେ ଏକତାରେ ରହିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ। ଏହା ପରେ ଋଷିମାନେ ନିରୃତି ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଳାରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିବା ଦୁର୍ବଳ ଦୃଢ଼ ଦୂର କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ, ଏହି ବନ୍ଧନ ଛିଡ଼ି ଜୀବନ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଶକ୍ତି ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ। ନିରୃତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କର ଲୋହା ବନ୍ଧନ ଦୂର କରିଥିଲେ; ଯମ ଆମକୁ ଫେରାଇ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଲୋହା, କାଠ, ରୁଦ୍ର ବନ୍ଧନ ଓ ଅନେକ ମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରିବାକୁ, ଯମ ଓ ପିତୃମାନେ ଏହି ଜନକୁ ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠାଇ ଦିଅନ୍ତୁ। ଯୁବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଆହୁତି ସ୍ଥାନରେ ଦୀପ୍ତିତ, ଆମକୁ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହା ପରେ ଋଷିମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ଭାବରେ କଥା ହେବା, ଏକତାରେ ଚିନ୍ତା କରିବା, ଏକତାରେ ମନ ଏବଂ ହୃଦୟ ରଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ, ଯେପରିକି ପୁରୁଣା ଦେବତାମାନେ ଏକତାରେ ଉତ୍ସବ କରିଥିଲେ। ଏକତାରେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ଏକତାରେ ସଭା, ଏକତାରେ ଚିନ୍ତା ରଖି, ଏକତାରେ ଆହୁତି ଦେଇ, ଏକତାରେ ହୃଦୟ ଏବଂ ମନ ରଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ। ଏହା ପରେ ଋଷିମାନେ ରୋଷ ଓ ବିରୋଧ ଦୂର କରିବା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦୂର କରି, ଆମକୁ ଧନ ଦେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର କ୍ଷୀଣ କରି, ଏହି ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ହାତ କାଟିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଥମେ ଅସୁରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର କ୍ଷୀଣ କରିଥିଲେ; ଆମ ସହଯୋଗୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମର୍ଥନରେ ଜିତିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ। ଏହା ପରେ ରିଷିମାନେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ହୋଇ, ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିବା ଓ ପରାଜିତ ହେବାକୁ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ହାନି ଦେଇ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦୂର କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ। ଯେମାନେ ଆଗେ ବଢ଼ନ୍ତି, ଶସ୍ତ୍ର ଚାଲାନ୍ତି, ଦୌଡ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ହେଉ; ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ଦିନ ତାଙ୍କୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଶତ୍ରୁମାନେ ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ହେଉ, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ କ୍ଷୀଣ ହେଉ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଶତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ଏହା ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପୂଷଣ ସମସ୍ତ ପଥ ଚାଲିଛନ୍ତି; ଏହି ଦିନ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ସେନା ବିମୂଢ଼ ହୋଇ ଦୂର ଯାଉ। ଶତ୍ରୁମାନେ ହେଡ଼ ହିନ୍ଦିଆ ଘୋଡ଼ାର ପରି ବିମୂଢ଼ ହୋଇ ଦୂର ଯାଉ; ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ବିମୂଢ଼ମାନଙ୍କୁ ଏକେକ ହୋଇ ପରାଜିତ କରନ୍ତୁ। ବଳଦର ଚମଡ଼ ଏହି ଉପରେ ବାନ୍ଧ, ମୃଗ ଭୟରେ ଯେପରି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭିତ ହେଉ, ଗାଈ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁ। ଏହା ପରେ ଶବିତାର ଉତ୍ତପାଟନ କରିବାକୁ ରେଜର ନେଇ, ଉଷ୍ମା, ପବନ, ଜଳ ଦେଇ ଆସନ୍ତୁ। ଆଦିତ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ବସୁମାନେ ସୋମ ରଜା ପାଇଁ ଶବିତାର ଦ୍ୱାରା ଶେବ କରନ୍ତୁ। ଅଦିତି ଦାଢ଼ି କାଟନ୍ତୁ; ଜଳ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦିଅନ୍ତୁ। ପ୍ରଜାପତି ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତୁ। ଶବିତାରଙ୍କ ରେଜର ଦ୍ୱାରା, ସୋମ ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ଜଣକୁ ଶେବ କରନ୍ତୁ; ସେ ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ସନ୍ତାନରେ ଧନୀ ହେଉ। ଏହା ପରେ ଋଷିମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ପାଣିରେ ଥିବା ଖ୍ୟାତି, ମଧୁ ଓ ମଦର ମଧୁରତା ଆମ ମଧ୍ୟରେ ରହିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ।