ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପ୍ରକୃତିର ଶକ୍ତି, ଔଷଧ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଏକତାରେ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ଏକ ମହାନ ଆଶା ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା ଜନ୍ମ ନେଲା। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହିପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—"ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଔଷଧ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଟି ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଗଛମାନଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଯେଉଁଠାରେ ଅଛି, ସେହି ସମର୍ଥନ ଆମ ପାଖରେ ଥାଉ, ଯେଉଁଠାରୁ ଆମ ଉପରେ କେହି ଆକ୍ରମଣ କରିବେ।" "ସମ୍ପ୍ରକ୍ତି ଥିଲେ ବା ନ ଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରୁ ଆମ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ହୁଏ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଗଛମାନଙ୍କ ପରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହେଉ। ଯେପରି ସୋମ ଔଷଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଅର୍ପଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେପରି ମୁଁ ତାଳ ଓ ଅଶ୍ୱ ଗଛମାନଙ୍କ ଭଳି ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହେଉ।" ଏଠି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଔଷଧ ରସ ନେଇ, କିଛି ହାନିକାରକ ଓ କିଛି ହାନି ନକରୁଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରସ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପୟସ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ସେଠାରେ ଔଷଧର ପିତା ହେଉଛନ୍ତି ବିହହଳା, ମାତା ମଦାବତୀ। ଏହି ଔଷଧ ସ୍ୱୟଂ ନିଜକୁ ହାନିକରେ, ନିଜେ ନିଜର ଶତ୍ରୁ। ଏଠି, ତୌଭିଳିକ, ବେଳୟ, ଅୟମୈଳବ, ଐଳୟିତ, ବଭ୍ରୁ, ବଭ୍ରୁକର୍ଣ୍ଣ—ଏହି ସମସ୍ତ ଅପମାର୍ଗ ଶକ୍ତିଗୁଡିକୁ ଦୂର କରାଯାଉ। ତୁମେ ପୂର୍ବରେ ଅଲସଳା, ଉତ୍ତରରେ ଶିଳଞ୍ଜଳା, ଏବଂ ନୀଳଗଳସଳା। ଏଠି, ପୃଥିବୀ ଯେପରି ଜୀବମାନଙ୍କର ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କରିଛି, ସେପରି ତୁମ ଗର୍ଭ ମଧ୍ୟ ସୁସ୍ଥିର ରୁହୁ, ସମୟ ଆସିଲେ ଜନ୍ମ ଦିଅ। ଯେପରି ପୃଥିବୀ ଗଛମାନେକୁ ଧାରଣ କରିଛି, ସେପରି ତୁମ ଗର୍ଭ ଧାରଣ ହେଉ। ଯେପରି ପୃଥିବୀ ପାହାଡ଼ ଓ ପାହାଡ଼ମାଳାକୁ ଧାରଣ କରେ, ସେପରି ତୁମ ଗର୍ଭ ଧାରଣ ହେଉ। ଯେପରି ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ବସୁଧାକୁ ଧାରଣ କରେ, ସେପରି ତୁମ ଗର୍ଭ ଧାରଣ ହେଉ। ଏଠି, ଇର୍ଷ୍ୟାର ପ୍ରଥମ ଓ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନ୍ଧନ, ଏବଂ ତାହା ପରେ ଆସୁଥିବା ହୃଦୟ ଜ୍ୱାଳା ଓ ଦୁଃଖ—ସେଗୁଡିକୁ ଆମେ ନିମିତ୍ତେ ଶମ କରୁଛୁ। ଯେପରି ପୃଥିବୀ ମୃତ ଚିତ୍ତରେ ମୃତକମାନେକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରେ, ସେପରି ମୋ ମନ ଇର୍ଷ୍ୟା ରହିତ ହେଇ, ଇର୍ଷ୍ୟାର ମୃତ ଭାବକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରୁ। ଯାହା ହୃଦୟରେ ଅଟକିଛି, ଅସ୍ଥିର ମନରୁ ତୁମକୁ ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତ କରେ, ଯେପରି ଜଳନ୍ତ ଜିନିଷରୁ ତାପ ଦୂର ହୁଏ। ଏଠି, ଦେବମାନେ ମୋତେ ପବିତ୍ର କରୁନ୍ତୁ, ଲୋକମାନେ ମନରେ ପବିତ୍ର କରୁନ୍ତୁ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ପବିତ୍ର କରୁନ୍ତୁ, ପବିତ୍ରକାରୀ ମୋତେ ଶୁଦ୍ଧ କରୁନ୍ତୁ। ପବିତ୍ରକାରୀ ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ଦକ୍ଷତା, ଜୀବନ ଓ ସୁସ୍ଥ ଅବସ୍ଥା ପାଇଁ ମୋତେ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ। ଦେବ ସବିତା, ପବିତ୍ରକାରୀ ଓ ଚାପିବା ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ। ଏଠି, କେହି ଅନ୍ୟାୟ କରୁଥିବା, ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳିଉଛି, ଶକ୍ତିରେ ଆସିଛି, ମଦିରାପାନ କରିଥିବା ପରି କାନ୍ଦୁଛି। ଅନ୍ୟ ପଥ ଧର, ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ହାନି କରିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦିଅ। ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ପ୍ରଥମ ହାନିକାରୀଙ୍କୁ, ରଜତ ରୁଦ୍ର, ରଜତ ଭୂମି, ଉଦ୍ଭିଦମାନେକୁ ନମସ୍କାର। ଯିଏ ଦାହ କରେ, ସମସ୍ତ ଆକୃତିକୁ ହରିତ କରେ, ସେଇ ରୁଦ୍ର, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ଅରଣ୍ୟର ଦେବତା, ପ୍ରଥମ ହାନିକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏଠି, ଏହି ତିନି ପୃଥିବୀ ଅଛି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଭୂମି ସର୍ବୋଚ୍ଚ। ସେମାନଙ୍କ ଚର୍ମରୁ ଔଷଧ ଆମେ ସଂଗ୍ରହ କରିଛୁ। ତୁମେ ଔଷଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହରିତ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ। ରାତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୋମ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବରୁଣ ପରି। ତୁମେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅଜୟ, ପୋଷଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ପୋଷଣ କର। ତୁମେ କେଶ ଶକ୍ତି ଓ ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବା ଔଷଧ ମଧ୍ୟ। ଏଠି, କଳା ଜଳ, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ଦୀପ୍ତିମାନ ପଖି, ଜଳଧାରଣ କରି, ଆକାଶକୁ ଉଠିଯାନ୍ତି। ତାହା ଋତର ଆସନରୁ ଫେରିଛି; ପ୍ରଥମେ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ଆବୃତ କରିଥିଲେ। ଜଳମାନେ ଔଷଧକୁ ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର, ମଙ୍ଗଳମୟ ଚଳନ କର, ସୁବର୍ଣ୍ଣବକ୍ଷ ମାରୁତମାନେ। ଏଠି, ଶକ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳ ଭରିଦିଅ, ଯେଉଁଠି ମାରୁତମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ମଧୁ ଝରାଅ। ମାରୁତମାନେ ବର୍ଷାକୁ ଉପରେ ଉଠାଇଛନ୍ତି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଘରକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ। ସେ ଝିଅ ପାଟକୁ ବୁନିବା ପରି, ଗୃହିଣୀ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ ଯିବା ପରି ଚଳିଥାଏ। ଏଠି, ଜଳ ଦିନ-ରାତି ବହିଯାଉଛି। ମୁଁ ଦେବୀ ଜଳମାନେକୁ ଶୁଭ ଭାବେ ଡାକୁଛି। ଜଳମାନେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସକ୍ରିୟ, ସ୍୵ଚ୍ଛନ୍ଦ ଭାବେ ଚଳି, ଶୀଘ୍ର ଉପକାର କରନ୍ତି। ଦେବ ସବିତାଙ୍କ ଚେତନାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ। ଜଳ ଓ ଔଷଧ ଆମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଉ। ଏଠି, ହିମାଲୟରୁ ଜଳ ବହି, ନଦୀରେ ମିଶିଯାଏ। ଦେବୀ ଜଳମାନେ ମୋତେ ଏହି ହୃଦୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଔଷଧ ଦେଇଛନ୍ତି। ଯାହା ଆଖି, ପାଦ ଓ ତଳପାଦରେ ଦୀପ୍ତି ଦେଖାଯାଏ, ସେଗୁଡିକୁ ଜଳ ହେଲା କର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିକିତ୍ସାକାରୀମାନେ। ନଦୀମାନେର ମାଲିକା, ସ୍ରୋତସ୍ବତୀ ରାଣୀମାନେ, ସମସ୍ତ ନଦୀମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ବସିଛ, ଆମକୁ ଏହି ଔଷଧ ଦିଅ, ଏହା ସହ ଆମେ ତୁମେ ଉପଭୋଗ କରିବା। ଏଠି, ସେଇ ପଞ୍ଚାନ୍ନବେ ଯେଉଁମାନେ ମୋ ମନର ବିରୋଧରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉ, ଅବହେଳିତ କଥା ପରି। ସେଇ ସତ୍ତରି ଏବଂ ସପ୍ତତି ଯେଉଁମାନେ ମୋ ଗଳା ଉପରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉ। ସେଇ ନବତି ଏବଂ ନବତି ଯେଉଁମାନେ ମୋ ହାତରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉ। ଏଠି, ହେ ନାଥ, ମୋତେ ଅପମଙ୍ଗଳରୁ ମୁକ୍ତ କର, ଆମ ଉପରେ କୃପା କର। ଦୁଷ୍ଟକୁ ସୁଖର ଲୋକରେ ଦୂରେ ଦେଇଦିଅ। ଯେଉଁମାନେ ଆମ ଅପମଙ୍ଗଳ ଦୂର କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୂର ହେଉ। ଅପମଙ୍ଗଳ ଅନ୍ୟ ପଥ ଧରୁ, ଅନ୍ୟ ଉପରେ ପଡ଼ୁ। ସହସ୍ରଚକ୍ଷୁ ଅମର ଦୂରେ ପକାଇଦିଅ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଘୃଣା କରିଥାଉ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଯାଉ, ସେଉଁଠି ନାଶ ହେଉ। ଏଠି, ଯଦି ଦେବତାମାନେ ବା ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, କବୁତର ପିଜନ୍, ନିରୃତିଙ୍କ ଦୂତ ଭାବେ ଏଠାକୁ ଆସିଥାଏ, ତେବେ ଆମେ ଉପାସନା ଓ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା; ଦୁଇପଦୀ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୁସ୍ଥ ରୁହନ୍ତୁ।