ଏକ ପବିତ୍ର ରାତିରେ, ଜଣେ ରୋଗାଳିତ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଜୀବନରେ ଅନେକ କଷ୍ଟ, ମନ୍ତ୍ର-ତନ୍ତ୍ର, ଅପମାନ ଓ ଅନ୍ୟାୟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଦୟାଳୁ ଋଷି ଆସିଲେ। ସେ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ— “ତୁମେ ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ର, ନିଜ କିମ୍ବା ଅଜଣା ଲୋକ ତୁମେ ଉପରେ ଲଗାଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ମୁକ୍ତି ଓ ସ୍ଵାଧୀନତାର ଶବ୍ଦରେ ତୁମେ ଉପରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛି। ତୁମେ ଯେଉଁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିଲେ, ସେଥିରେ ନାରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ, ଜାଣି କିମ୍ବା ଅଜାଣି, ମୁଁ ମୁକ୍ତି ଓ ସ୍ଵାଧୀନତାର ଶବ୍ଦରେ ତୁମେ ଉପରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛି। ତୁମେ ଯେଉଁ ହାନି ଭୋଗିଛ, ମା କିମ୍ବା ବାପାଙ୍କର ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ଏହି ଶବ୍ଦରେ ତୁମେ ଉପରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛି। ମା, ବାପା, ନିଜ ଜନ, କିମ୍ବା ଭାଇ ଯେଉଁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ଉପଚାର ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଗ୍ରହଣ କର; ମୁଁ ତୁମକୁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି। ଏହି ଶବ୍ଦରେ ଋଷି କହିଲେ, “ଏଠାକୁ ଆସ, ମନୁଷ୍ୟ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ ନେଇ; ଯମଙ୍କ ଦୂତଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ଜୀବନ୍ତଙ୍କ ଘରକୁ ଆସ। ଅପରିଚିତ, ଚତୁର ମନୁଷ୍ୟ ଏଉଁ ଉପରେ ଫେରି ଆସ, ଉତ୍ତଳ ପଥରେ ଉତ୍ତଳ ହେ, ଜୀବନ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାତ୍ରା କର। ଭୟ କରିନାହ, ତୁମେ ମରିବା ନୁହେଁ; ମୁଁ ତୁମକୁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି। ମୁଁ ତୁମ ଅଙ୍ଗ ଓ ଅଙ୍ଗରୁ ରୋଗ ଦୂର କରିଛି, ଅଙ୍ଗ-ଜ୍ୱର ଦୂର କରିଛି। ଅଙ୍ଗ ଭଙ୍ଗ, ଅଙ୍ଗ-ଜ୍ୱର, ହୃଦୟ ରୋଗ ଯେଉଁ ତୁମେ ଭୋଗୁଛ, ମୋ ଶବ୍ଦରେ ଏହି ରୋଗ ଶ୍ୟେନପକ୍ଷୀ ପରି ଦୂର ଉଡିଯାଉ। ଜାଗ୍ରତ ଋଷିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦିନ ରାତି ତୁମ ପ୍ରାଣର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏହି ଅଗ୍ନି ନିକଟେ ବସି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଉଦୟ ହେଉ; ମୃତ୍ୟୁର ଗଭୀର ଅନ୍ଧାରୁ ଉଠି ଆସ, ଭ୍ରମର କଳା ଅନ୍ଧାରୁ ଉଠି ଆସ। ଯମ, ମୃତ୍ୟୁ, ପିତୃମାନେ ଓ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଯିଏ ପାରାପାର ଜାଣେ, ମୁଁ ସେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଆମ ସାମ୍ନାରେ ରଖୁଛି, ହାନିରୁ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ। ପ୍ରାଣ ଆସୁ, ମନ ଆସୁ, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶକ୍ତି ଆସୁ; ତାଙ୍କ ଶରୀର ଏକତ୍ରିତ ହେଉ, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ଦୃଢ଼ କରି ଦଉ। ଅଗ୍ନି, ପ୍ରାଣ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଏକତ୍ରିତ କର; ଶରୀର ଓ ଶକ୍ତି ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବନ କର। ତୁମେ ଅମୃତତ୍ୱକୁ ଜାଣ, ସେ ଯେଉଁ ଭୂମିରେ ନିବାସ କରିବା ନୁହେଁ। ତୁମ ପ୍ରାଣ ଯାଉ ନାହିଁ, ତୁମ ଅଧୋ-ପ୍ରାଣ ଚାଲିଯାଉ ନାହିଁ; ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁର ନାଥ, ତୁମକୁ ତାଙ୍କ କିରଣରେ ଉଠାଇ ଦଉ। ଏହି ଭିତରେ ଯାଉଥିବା ଜିଭା ଶବ୍ଦ କହୁଛି, ଦମି ରଖାଯାଇଛି; ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ଏକ ଶବ୍ଦରେ ରୋଗ, ଶତ ଉତ୍ପାଦ ଓ ଜ୍ୱର ଦୂର କରିଛି। ଏହି ଭୂମି ଦେବମାନେ ପାଇଁ ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ, ଅଜୟ; ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ନିୟୁକ୍ତ ହେଇଥିଲ; ଆମେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ—ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପୂର୍ବରୁ ନଷ୍ଟ ହେଉ ନାହିଁ। ଏଉଁ ପରେ, ଋଷି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କୃତ ମନ୍ତ୍ର ଓ ତନ୍ତ୍ର ଦୂର କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। କଚ୍ଚା ଖାଦ୍ୟ, ମିଶ୍ର ଧାନ, କିମ୍ବା କଚ୍ଚା ମାଂସରେ ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଲଗାଇଥିଲେ, ମୁଁ ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଫେରାଇ ଦଉ। କୁକୁଡା, ଛେଉ, କିମ୍ବା କୁକୁରରେ ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଲଗାଇଥିଲେ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଫେରାଇ ଦଉ। ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଚକ୍ର, କିମ୍ବା ଗଧା ସହ ଯେଉଁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିଲେ, ଏହି କ୍ରିୟାକୁ ଫେରାଇ ଦଉ। ମୂଳ, ଯୁଗ, କିମ୍ବା ଚାଷରେ ଯେଉଁ ହାନି କରିଥିଲେ, ଏହି କ୍ରିୟାକୁ ଫେରାଇ ଦଉ। ଘରର ଅଗ୍ନି, ପୂର୍ବ ଅଗ୍ନି, କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ହାଲ୍ଲରେ କରିଥିବା ଅନ୍ୟାୟକୁ ଫେରାଇ ଦଉ। ସଭାରେ, ଦେବସ୍ଥାନରେ, କିମ୍ବା ଦାୟସ୍ (ଜୁଆ) ସହ କରିଥିବା ହାନିକୁ ଫେରାଇ ଦଉ। ସେନା, ଧନୁ-ବାଣ, କିମ୍ବା ଡ଼ମ୍ବ ସହ କରିଥିବା ଅନ୍ୟାୟକୁ ଫେରାଇ ଦଉ। କୂଆ କିମ୍ବା ଶ୍ମଶାନରେ ପତିତ କରିଥିବା ଅନ୍ୟାୟ, ଘରରେ କରିଥିବା ହାନିକୁ ଫେରାଇ ଦଉ। ଦ୍ୱାର, ଅଗ୍ନି, କିମ୍ବା ଖାଲିରେ କରିଥିବା ଅନ୍ୟାୟ—ଯେଉଁ ଦହିବା, ଭୋଗିବା, ଖାଇବା କ୍ରିୟା—ଏହି କ୍ରିୟାକୁ ଫେରାଇ ଦଉ। ଅନ୍ୟାୟ ପଥରେ ଯେଉଁ ଉଠାଇ ନେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦୂର କରି ଦଉ; ଦୁର୍ବଳ ଓ ସୀମା ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦୂର କରି ଦଉ। ଯେଉଁ କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ପାଦ କିମ୍ବା ଆଉଁ ଉଠି କାନ୍ତି କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆମ ପାଇଁ ଭଲ କରିଛି, ଅଂଶ ନଥିବା ଅଂଶ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ। ଏହି ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ନାଶ ଦେଇ ଇନ୍ଦ୍ର ଦଣ୍ଡିତ କରନ୍ତୁ; ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ବିଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ। ଏଉଁ ପରେ ଋଷି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ସନ୍ଧ୍ୟା ଗୀତ ଗାଇବାକୁ ଉତ୍ସାହ କଲେ, ମହା ଗୀତ ଗାଇବାକୁ, ଆଲୋକ ଆଣିବାକୁ; ଅଥର୍ବନ ଦେବତା ସବିତାର ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ। ସବିତା—ନଦୀ ଭିତରେ ଥିବା ପୁତ୍ର, ଯୁବ, ସତ୍ୟର, ଯାହାର ଶବ୍ଦ ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ, ଦୟାଳୁ—ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ। ସେଇ ଦେବତା ସବିତା ଆମକୁ ବହୁତ ଅମୃତତ୍ୱ ଦେଉନ୍ତୁ; ଦୁଇ ପ୍ରଶଂସା ଉତ୍ତମ ପଥ ପାଇଁ ଭଲ ଭାବରେ ଗାଇଯାଇଛି। ଏଉଁ ପରେ, ଋଷି କହିଲେ—“ପୁରୋହିତମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସୋମ ପିଡ଼ିବେ, ଶୀଘ୍ର କରିବେ; ପ୍ରଶଂସାକାରୀର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବେ, ମୋତେ କୃପା ଦିଅନ୍ତୁ। ସୋମର ଫୁଟା ଫୁଟା ଚାଳି ଏକ ଗଛରେ ପକ୍ଷୀ ପରି ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେମାନେ ମଧୁରତାରେ ଭରିଛି; ବିଶାଳ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା, ଶତ୍ରୁ ଓ ଦେମନ୍ସ ଦୂର କର। ସୋମ ପିବାକୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଯୁବ, ବିଜୟୀ, ପ୍ରଭୁ, ଅତି ପ୍ରଶଂସିତ—ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସୋମ ପିଡ଼। ଏଉଁ ପରେ, ଋଷି ଇନ୍ଦ୍ର, ପୂଷଣ, ଅଦିତି, ମାରୁତ, ସପ୍ତ ନଦୀ, ଜଳର ସନ୍ତାନ, ବିଷ୍ଣୁ, ଆକାଶ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଉନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ଆମକୁ ଶ୍ରୀ ଦିଅନ୍ତୁ; ପାଥର, ସୋମ ଆମକୁ ହାନିରୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଦୟାଳୁ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଅଗ୍ନି ଓ ତାଙ୍କ ଶୁଭ ରକ୍ଷକମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଦିବ୍ୟ ଅଶ୍ୱିନୀ, ସୌନ୍ଦର୍ୟର ନାଥ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଉଷା ଓ ରାତି ଆମକୁ ବିଶାଳ ସ୍ଥାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଜଳର ସନ୍ତାନ, ଧାରକ, ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର, ଆମ ଜୀବନ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତୁ।