ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ରୁଚିମୟ ଛନ୍ଦ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାରୁତଗଣ, ମାଆ ଯେମିତି ପୁଅକୁ ନିଜ ହୃଦୟରେ ବନ୍ଧି ରଖନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଫରିଂ ସହିତ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି। ଅଦିତି ମା, ନିଜ ହସ୍ତେ କୁଶାସନ ଉପରେ ଜଳ ଛିଟି ଦେଇ, ଅଫରିଂ ସହିତ ଆପଣଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ଏକତ୍ର କରିଛନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ବିବିଧ ତାପ ରୂପରେ, ଶୁଭ ଯୋଗରେ ଓ ଅଫରିଂ ସହିତ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି। ତ୍ୱଷ୍ଟା, ନିଜ ବିବିଧ ରୂପରେ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଯୋଗାଯୋଗ କରନ୍ତି, ଶୁଭ ଯୋଗ ଓ ଅଫରିଂ ସହିତ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି। ଭଗ, ଏଠାରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଯୋଗ ଓ ଅଫରିଂ ସହିତ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି। ସୋମ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ବିବିଧ ପୋଷଣ ଦେଇ, ଶୁଭ ଯୋଗ ଓ ଅଫରିଂ ସହିତ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ବିବିଧ ପୋଷଣ ଓ ଅଫରିଂ ସହିତ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଓ ବୃହସ୍ପତି, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସହିତ ମଙ୍ଗଳମୟ ଭାବେ ଆସନ୍ତି, ଯଜ୍ଞ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରଣ ହେଉଥିବା ଭଷଟ୍ ଧ୍ୱନି ସହିତ। ଏହି ଯଜ୍ଞ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକ ଓ ଯଜ୍ଞକାରୀ ପାଇଁ ଅର୍ପିତ। ଏଠି ଦେଖାଯାଏ, ଆହୁତିର କାଣ୍ଡା ଦଣ୍ଡ ନିର୍ମଳ ଭାବେ ଉପରକୁ ଉଠିଛି, ଏବଂ ଅଗ୍ନିର ଦୀପ୍ତିମାନ ଶିଖା ଉପରକୁ ଚମକୁଛି। ସେ, ସ୍ୱରୂପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିର୍ମଳ, ସଂତତି ସହିତ ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଦେବ, ବହୁହସ୍ତ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଦେବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ମଧୁ ଓ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ମାର୍ଗ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଯଜ୍ଞର ନେତୃତ୍ୱ କରି, ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ଉପଚାର କରନ୍ତି। ସେ ଶକ୍ତି ସହିତ ଏଠାରେ ଆସନ୍ତି, ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି। ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନିର ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଯାଏ; ଏହି ଅଗ୍ନିର ମହିମା। ଏଠି ଶୀଘ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଦେବତାମାନେ ଭୂମି ଦାତାଙ୍କ ସହିତ ଦୃଶ୍ୟମାନ। ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନିର ବିସ୍ତୃତ ତେଜ ଦ୍ୱାରା, ଉଷାମାନେ ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ସହିତ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଯେପରି ରକ୍ଷକମାନେ କୃତ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଦେବ ପୁରୋହିତମାନେ ଆମର ଯଜ୍ଞକୁ ଉପରକୁ ଉଠାନ୍ତୁ, ଅଗ୍ନିର ଜିଭା ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ଶୁଭକାମନା ଦିଅନ୍ତୁ। ଇଡା, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାରତୀ ଏହି କୁଶାସନ ଉପରେ ବସନ୍ତୁ, ଶ୍ରୀଗୁଣ ଗାୟନ କରାଯାଉ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବିପୁଳ ଆଶୀର୍ବାଦ ଆମେ ପାଉଁ; ତ୍ୱଷ୍ଟା ଏହି ସଭାର ଧନ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତୁ। ଅରଣ୍ୟର ଦେବତା, ତୁମେ ଯାହା ଧାରଣ କରିଛ, ତାହା ମୁକ୍ତ କର; ତୁମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଶାନ୍ତ ଅଗ୍ନି ଆହୁତିକୁ ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଉନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ଜାତବେଦା, ସ୍ୱାହା ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ କ୍ରିୟା କର; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ଯଜ୍ଞ ଆହୁତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଏଠି ନବ ନବେଁ ପ୍ରାଣ ନବ ଭାଗରେ ମାପାଯାଏ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଓ ଶତ ବସନ୍ତ ପାଇଁ; ତିନି ହରିତ, ତିନି ରୂପା, ତିନି ଲୋହା, ତିନି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିର। ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଭୂମି, ଜଳ, ଦ୍ୟୁ, ଆନ୍ତରିକ୍ଷ, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ, ଋତୁ ଓ ସମୟ—ଏମାନେ ଏହି ତ୍ରିମାପ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ପାର କରନ୍ତୁ। ତିନି ପ୍ରକାର ପୋଷଣ, ତ୍ରିମାପ ରୂପେ ଏଠାରେ ବସୁନ୍ତୁ; ପୂଷଣ ଦୁଧ ଓ ଘୃତ ଆଣନ୍ତୁ। ଅନ୍ନ, ମଣିଷ ଓ ଗୋଧନର ସମୃଦ୍ଧି ଏଠାରେ ବସୁନ୍ତୁ। ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଧନରେ ଏହିଜଣକୁ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତୁ; ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ଏହାକୁ ବୃଦ୍ଧି କର। ଇନ୍ଦ୍ର, ଶକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରେରଣ କର; ତ୍ରିମାପ ପୋଷଣ ଏହାରେ ବସୁ। ଭୂମିର ହରିତ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ଲୋହ ଦ୍ୱାରା ଉପକୃତ କରୁ। ଔଷଧି, ରୂପା ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ଦକ୍ଷତା ଓ ଖୁସି ମନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ତିନି ପ୍ରକାର ଜନ୍ମ ନେଇଛି—ଏହା ସନ୍ତାନ; ଏକ ଭାଗ ଅଗ୍ନି ପ୍ରିୟ, ଏକ ଭାଗ ସୋମ ପାଖକୁ ଗଲା, ଏକ ଭାଗ ଜଳର ବୀଜ। ଏହି ତ୍ରିସୁବର୍ଣ୍ଣ ତୁମ ଜୀବନ ପାଇଁ। ଜମଦଗ୍ନି ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କ ତ୍ରିମାପ ଆୟୁ, ଅମୃତତ୍ୱର ତିନି ଦୃଷ୍ଟି, ମୁଁ ଏହି ତିନି ଆୟୁ ତୁମ ପାଇଁ ଦେଲି। ତିନି ଦୀପ୍ତିମାନ, ତ୍ରିମାପ ରୂପରେ ଏକ ଅକ୍ଷର ଭାବେ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ; ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅମୃତତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଦୂର କଲେ, ଓ ନିଜେ ଲୁଚି ସମସ୍ତ ଅଶୁଭକୁ ଦୂର କଲେ। ଆକାଶର ହରିତ ତୁମକୁ ଉପରୁ ରକ୍ଷା କରୁ, ମଧ୍ୟରୁ ରୂପା ଓ ଭୂମିର ଲୋହ ତଳରୁ ରକ୍ଷା କରୁ; ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଦେବତାଙ୍କ ରକ୍ଷା। ଏହି ତିନି ପ୍ରାଚୀନ ରକ୍ଷା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ; ଏହା ଧାରଣ କରି, ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହୁଅ। ଦେବତାଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ଅମୃତ ନଗରୀ, ଯାହାକୁ ପ୍ରଥମ ଦେବତା ଆରମ୍ଭରେ ଭେଦିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଦଶ ପୂର୍ବ ନମସ୍କାର ଦେଉଛି; ସେ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତୁ, କାରଣ ମୁଁ ତ୍ରିଗୁଣ ରକ୍ଷା ଭେଦିଛି। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆର୍ୟମାନ୍, ପୂଷଣ ଓ ବୃହସ୍ପତି ଅନୁଗ୍ରହ ସହିତ ଆସନ୍ତୁ; ଆଜି ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ନାମ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସେମାନଙ୍କର କୃପା ପାଉଛ। ଋତୁ ଓ ସମୟ ଦ୍ୱାରା, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଓ ତେଜ ପାଇଁ, ବର୍ଷର ଶକ୍ତି ସହିତ ତୁମକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରୁଛୁ। ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଲିପ୍ତ, ମଧୁ ସହିତ ମିଶି, ଭୂମିରେ ଦୃଢ଼, ଅଚଳ, ଉତ୍ତୋଳନଶୀଳ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳି ନମ୍ର କର—ଉଠନି, ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ଏଠାରେ ରୁହ। ଏବେ, ଅଗ୍ନି ଜାତବେଦା, ଆଗରେ ଯୋଜିତ ହୋଇ, ଆଗକୁ ଚାଲ; ଏଠି କ’ଣ ହେଉଛି ତୁମେ ଜାଣ। ତୁମେ ଚିକିତ୍ସକ, ଔଷଧିକର୍ତ୍ତା; ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଗୋଧନ, ଅଶ୍ୱ, ଓ ମଣିଷ ପାଇଁ। ଏହି କାମ କର, ଅଗ୍ନି ଜାତବେଦା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇ; ଯିଏ ଆମକୁ କ୍ଷତି କରିଛି, ଆକ୍ରମଣ କିମ୍ବା ଆଘାତ କରିଛି, ସେ ବାହ୍ୟ ସୀମାରେ ଘୂରୁ। ଯେପରି ସେ ବାହ୍ୟ ସୀମାରେ ଘୂରେ, ସେପରି କର, ଅଗ୍ନି ଜାତବେଦା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇ। ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଭେଦ, ହୃଦୟ ଭେଦ, ଜିଭା ବାନ୍ଧ, ଦାନ୍ତ ଭଙ୍ଗ; ଅଗ୍ନି, ସବୁଠୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର, ସେ ମାଂସଖାଦୀ ଦୂତକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦିଅ, ଯିଏ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଛି।