ଅଥର୍ଵଵେଦଃ

ଏକ ଦିନ, ଏକ ଗୋପାଳକ ନିଜ ଜୀବନ ଓ ଚରାଗାହର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମ୍ର ହୃଦୟରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—"ମୋ ଶରୀରରେ ଶକ୍ତି, ତେଜ, ବିବେକ ଓ ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ୁ। ପ୍ରାଣଦାତା ଓ ତାଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ, ତାଙ୍କ ନିଜ ଶକ୍ତି ସହିତ, ମୋତେ ସର୍ବଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଆପଣମାନେ ମୋ ସହ ଥିବେ, କେବେ ମୋତେ କ୍ଷତି ଦେଉନାହାନ୍ତୁ।" ସେ ଆଉ ଏକ ଦୃଢ଼ ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଲେ—"ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ, ପଶ୍ଚିମ, ଉତ୍ତର, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିଗ, ଉପର ଓ ମଧ୍ୟମ ଦିଗରୁ ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ ମୋ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ତାଙ୍କୁ ବାରଣ କରିବା ପାଇଁ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ପାଥର ଦେଖି ହେଉ। ଏହି ଆବରଣ ମୋତେ ସର୍ବଦା ରକ୍ଷା କରୁ।" ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ଚିନ୍ତାରେ, ସେ ମହାମନା ଭାବରେ ପ୍ରାଣବାୟୁ ମାତରିଶ୍ୱାନକୁ, ଅନ୍ତର ଓ ବାହ୍ୟ ପ୍ରାଣକୁ ଡାକିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଦୃଷ୍ଟି, ମଧ୍ୟ ଆକାଶରୁ ଶ୍ରବଣ, ଭୂମିରୁ ଶରୀର ମାଗିଲେ। ମନ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚାରଣ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ତାପରେ, ସେ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ହେ ମହାବଳୀ, ଏଠାରେ ମୁଁ ଅସୁରଙ୍କୁ କିପରି କଥାହେଲି? ମୁଁ ତାଙ୍କ ପିତା, ହରିଙ୍କୁ କିପରି କଥାହେଲି? ଭାରୁଣ, ତୁମେ ପୃଶ୍ନିଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଦେଇଥିଲେ; ପୁନି, ଉତ୍ତମ ମନ ସହିତ ଚିକିତ୍ସା କରିଥିଲେ।" ସେ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଚିନ୍ତା କଲେ—"ମୁଁ କେବଳ ଇଚ୍ଛାରେ ପୁନି ଦାତା ହେଉନାହିଁ; କାହାକୁ ଆଗ୍ରହ କରିବି, କାହା ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେବି, ବିବେଚନା କରେ। କେଉଁ ଜ୍ଞାନରେ, ହେ ଅଥର୍ବଣ, କେଉଁ ଜନ୍ମରେ ତୁମେ ଜାତବେଦାସ୍ ହେଲେ?" ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଆସିଲା—"ସତ୍ୟକୁ କହିବି, ମୁଁ ଜ୍ଞାନରେ ଗଭୀର, ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ଜାତବେଦାସ୍। ମୁଁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ରତର ମହତ୍ତ୍ୱ କେବେ ଦାସ କିମ୍ବା ନାରୀ ମାପିପାରିନାହାନ୍ତି।" ଏହି ସମୟରେ ଭାରୁଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିବା ଦେବତା କହିଲେ—"ତୁମେ ନିୟମର ଅଧିପତି, ତୁମ ପରି କବି କିମ୍ବା ବୁଦ୍ଧିମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଜାଣ, ତୁମ ନିଜ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଶକ୍ତିକୁ ଭୟ କରନ୍ତି।" "ତୁମେ ସମସ୍ତ ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଜାଣ, ହେ ଭାରୁଣ। ଏହା ପରେ କିଛି ଅଛି କି? କିଛି ଉପରେ, କିଛି ତଳେ ଅଛି କି?" ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଆସିଲା—"ଏକ ଦିଗ ଉପରେ ଅଛି, ଅନ୍ୟ ତଳେ। ଏକ ଦିଗରେ ଦୁଷ୍ଟ ନିମ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦେଉଛି, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କର ଲାଭ ତଳକୁ ପଡ଼, ଦାସ ଭୂମିକୁ ନିକଟ ହେଉ।" "ଭାରୁଣ, ତୁମେ ଦାତାଙ୍କୁ ଅନେକ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଦାନ ଦେଉଛ; ଲୋଭୀମାନେ ଏହି ଦାନ ନପାଉ। ଲୋକେ ତୁମକୁ କଠୋର ନ କହନ୍ତୁ।" "ଲୋକେ ମୋତେ କଠୋର କୁହନ୍ତୁ ନାହିଁ; ପୁନି ମୁଁ ଗାୟକଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଦେଉଛି। ମୋର ପ୍ରଶଂସା ଶକ୍ତି ସହିତ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଉ।" "ତୁମର ପ୍ରଶଂସା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଉ। ଯାହା ଦେଇନାହ, ମୋତେ ଦିଅ; ତୁମେ ମୋର ସପ୍ତପଦ ସାଥୀ, ବନ୍ଧୁ।" "ମୋର ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଏକତ୍ରିତ ହେଉ, ଜନ୍ମ ଏକ; ମୁଁ ଜାଣେ ଆମର ଜନ୍ମ ଏକ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା ଦେଇନାହିଁ, ଦେଉଛି; ତୁମେ ମୋର ସପ୍ତପଦ ସାଥୀ, ବନ୍ଧୁ।" "ଦେବତା ଦେବତାଙ୍କୁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ; ପ୍ରେରିତ ଭାରୁଣ, ନିୟମର ଅଧିପତି, ଅଥର୍ବଣଙ୍କୁ, ଦେବମିତ୍ରକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ। ଏହିଠାରୁ ଆମକୁ କୃପା କର, ହେ ବନ୍ଧୁ, ଉତ୍ତମ ନାତି।" ଏହି ଭାବନା ସହିତ, ଏକ ଦିନ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଘରେ ଅଗ୍ନି, ଜାତବେଦାସ୍, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବାକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଦିଆଗଲା; ମିତ୍ର ଓ ଭାରୁଣଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ, କାରଣ ସେ ଦୂତ, ଋଷି, ସଚେତନ। ତନୂନପାତ୍, ସତ୍ୟର ପଥରେ ଯାଇ, ମଧୁର ବାଣୀରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇ, ଆମ ଚିନ୍ତାକୁ ଜ୍ଞାନରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରି, ଯଜ୍ଞକୁ ଦିବ୍ୟ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକି, ସମ୍ମାନ କରାଗଲା; ସେ ଦେବମାନେଙ୍କର ପୂଜାର ପ୍ରଧାନ ହେଲେ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପ୍ରାଚୀନ କୁଶ ଛଡ଼ାଯିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳିଲା—ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନ, ଦିନର ଆରମ୍ଭରେ, ଦେବମାନେ, ଅଦିତି ପାଇଁ ଏହା ଉପଯୁକ୍ତ ଅସନ। ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱାର ଖୋଲିବାକୁ ଅନୁରୋଧ ହେଲା, ସେଗୁଡ଼ିକ ସୁନ୍ଦରୀ ଗୃହିଣୀମାନେ ପରି ଶୋଭିତ। ମହାନ୍ ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱାର, ସବୁ ଜ୍ଞାନୀ, ଦେବମାନେ ପାଇଁ ସୁବିଧାଜନକ ହେଉ। ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଆଣିବା ସେବକ, ଉଷା ଓ ରାତି ଏକ ସାଥି ଅସନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟାମାନେ ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଲଙ୍କୃତ। ଦିବ୍ୟ ହୋତୃମାନେ, ପ୍ରଥମ ଓ ବାକ୍ପଟୁ, ଯଜ୍ଞକୁ ମାପି, କଳାକୌଶଳୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ସାହିତ, ପୁରାତନ ଆଲୋକକୁ ସଠିକ ଦିଗକୁ ନେଇଯାନ୍ତି। ଭାରତୀ, ଶକ୍ତିଶାଳି, ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞକୁ ଉତ୍ଥାନ କରନ୍ତୁ; ତିନି ଦେବୀ, ସତ୍ୟପ୍ରେରଣା ସରସ୍ୱତୀମାନେ, ଏହି ଶୁଭ କୁଶ ଉପରେ ବସନ୍ତୁ। ଯିଏ ଦ୍ୱି ମାତୃ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଗଢ଼ିଛନ୍ତି, ଆଜି ତାଙ୍କୁ ଜାଣି, ଏଠାରେ ତ୍ୱଷ୍ଟାରକୁ ପୂଜିବାକୁ ଚାହୁଁ। ବନସ୍ପତି, ତୁମ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ବଳି ଦିଅ; ଦିବ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ଶାନ୍ତିକର, ମଧୁ ଓ ଘୃତ ସହିତ ନୈବେଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ଏକାଥରେ ଜନ୍ମି, ଯଜ୍ଞକୁ ମାପି, ଦେବମାନେଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ କରିଲେ; ଏହି ହୋତୃଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସତ୍ୟ ବାଣୀରେ, ଦେବମାନେ ନୈବେଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ଭାରୁଣ ଦେବତା ଅନୁଗ୍ରହ କରି ଦୁଷ୍ଟ ବିଷର ଔଷଧ ଦେଇଥିଲେ। ଯେଉଁ ବିଷ ମାଟିରୁ ଉଠିଛି, ନ ଉଠିଛି, ମୂଳରେ ଲାଗିଛି, ତାହା ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଛି। ଯେଉଁ ବିଷ ଜଳ ନଥିବା, ମୂଳରେ ଲାଗିଥିବା, ମୁଁ ତୁମ ମଧ୍ୟ, ଉଚ୍ଚ, ନିମ୍ନ ରସକୁ ଧରିଛି; ଭୟରୁ କ୍ଷତି ନ ହେଉ। ମୋର ଗର୍ଜନ ଆକାଶର ଦମ୍ଭର ସମାନ; ତୁମ ଭୟଙ୍କର ବାଣୀରେ, ମୁଁ କ୍ଷତିକୁ ଦୂର କରେ। ଅନ୍ଧକାରର ମୁଖ୍ୟ ରସକୁ ଧରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଭାବେ ଉଦିତ ହେଉ। ମୋ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ଚକ୍ଷୁକୁ ଆଘାତ କରେ; ବିଷ ଦ୍ୱାରା ବିଷକୁ ଆଘାତ କରେ। ହେ ସର୍ପ, ମର, ବଞ୍ଚିନାହ। କଳା, ଚିତ୍ରା, ପିଙ୍ଗଳା, କୃଷ୍ଣ ସର୍ପମାନେ—ମୋ କଥା ଶୁଣ; ମୋ ସାଥୀ ପାଖରେ ରୁହନାହ, ଦୂରେ ଯାଅ, ବିଷ ଗୁଳିଯାଉ। କଳା, ପିଙ୍ଗଳା, ଜଳହୀନ ବିଷର କ୍ରୋଧକୁ ମୁଁ ଶିଥିଲାଇ ଦେଉଛି, ଧନୁର ତାର ଯେପରି ଖୁଲିଯାଏ, ରଥ ଯୋକ ଯେପରି ଖୁଲିଯାଏ।