ଏହି ପବିତ୍ର ଅଥର୍ବବେଦର କଥା ଆମକୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଯାତ୍ରାରେ ନେଇଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ପ୍ରକୃତିର ଶକ୍ତିମାନ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ଆମ ଜୀବନ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ କାମନା କରନ୍ତି। ଆମେ ଜାଣୁଛୁ ଯେ, ବାଣର ପିତା ହେଉଛନ୍ତି ଶତଶକ୍ତିଶାଳୀ ବରୁଣ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ୟ। ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମ ଶରୀରର କୁଶଳ ହେଉ, ଏବଂ ଯେପରି ଶିଶୁ ଭୂମିର ବାହାରେ ବସିଥାଏ, ସେପରି ଆମ ଦୁଃଖ ଓ ଦୁର୍ବଳତା ବାହାରେ ଯାଉ। ଗାୟମାନେ ଯାହା ଗଭିର ଭିତରେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ମୁତ୍ରାଶୟରେ ଯାହା ରହିଛି, ସେ ସବୁ ମୁତ୍ର ଶିଶୁ ପରି ବାହାରେ ଯାଉ। ମୁଁ ତୁମର ମୂତ୍ରପଥକୁ ଘରର ବାଡ଼ି ପରି ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଛି, ଯାହାଫଳରେ ତୁମର ସମସ୍ତ ମୁତ୍ର ବାହାରେ ଯାଉ। ତୁମର ମୁତ୍ରାଶୟର ଦ୍ୱାର ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତିରେ ଉଦ୍ଘାଟିତ ହେଉଛି, ସମୁଦ୍ରର ଗଭୀର ଅଂଶ ପରି; ଏପରି ଭାବରେ ମୁତ୍ର ବାହାରେ ଯାଉ। ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିବା ବାଣ ଯେପରି ମାଟିରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ଏହିପରି ତୁମର ସମସ୍ତ ମୁତ୍ର ବାହାରେ ଯାଉ। ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞର ଭଗିନୀମାନେ ପଥରେ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧୁ ମିଶ୍ରିତ ଦୁଧ କୁ ଛାଣନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁ ଶକ୍ତିରେ ଆକାଶରେ ବିରାଜମାନ, ଏବଂ ଯେଉଁ ଶକ୍ତିରେ ସେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେହି ଶକ୍ତିମାନ ଆମର ଯଜ୍ଞକୁ କ୍ଷତି ନ ଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ଦେବୀୟ ଜଳକୁ ଡାକୁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଆମର ଗାୟମାନେ ପିଅନ୍ତି; ନଦୀମାନେ ପାଇଁ ଆହୁତି ଦିଆଯାଉ। ଜଳରେ ଅମୃତ ଅଛି, ଔଷଧ ଅଛି; ଜଳର ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷ୍ଟି ହେଉ। ଓ ଜଳ, ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ଦାୟିନୀ, ଆମକୁ ପୋଷଣ ଓ ଶକ୍ତି ଦିଅ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟି ରଖିପାରିବା। ମାତା ଯେପରି ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରସ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତି, ଏହିପରି ଆମେ ତୁମର ଶୁଭ ରସ ଭୋଗ କରିପାରିବା। ଏହିପରି ଆମେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସୁଛୁ, ଯେଉଁଠାରୁ ବୃଦ୍ଧି ମିଳେ; ଓ ଜଳ, ଆମକୁ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି କର। ଧନର ଅଧିପତି, ଲୋକଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା ଜଳ, ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଚିକିତ୍ସା ଅନୁରୋଧ କରୁଛି। ଦେବୀୟ ଜଳ ଆମକୁ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ, ତାଙ୍କର ଧାରା ଆମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଉ। ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ସୋମ ମୋତେ କହିଥିଲେ: "ସମସ୍ତ ଔଷଧ ଆମ ଭିତରେ ଅଛି, ଆମେ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଛୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ।" ଓ ଜଳ, ଆମକୁ ଚିକିତ୍ସା ଓ ରକ୍ଷା ଦିଅ, ଯାହାଫଳରେ ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିପାରିବି। ନଦୀର ଜଳ, ସ୍ରୋତସ୍ବିନୀ ଜଳ, କୁଆଁ କିମ୍ବା ଘଡ଼ାରେ ଆଣାଯାଇଥିବା ଜଳ ଆମକୁ ମଙ୍ଗଳ ଦିଅନ୍ତୁ; ବର୍ଷା ମଧ୍ୟ ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ। ଏବେ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି: "ଓ ଅଗ୍ନି, ଆମ ଶତ୍ରୁ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଯାତୁଧାନକୁ ଏଠିକୁ ଆଣ, କାରଣ ତୁମେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରିଥିବା ଦେବତା।" ଓ ଜାତବେଦାସ୍, ଘୃତର ଅଧିପତି, ଶରୀରରେ ବସିଥିବା, ତୌଲସର ଯାତୁଧାନକୁ ଦହାଇଦିଅ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଉ। ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ବିଷକାରୀ, ସେମାନେ ଦୂରେ ଯାଉ; ତାପରେ ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ଆହୁତି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ହେଉନ୍ତୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯାତୁଧାନ ଆଗକୁ ଆସି, "ମୁଁ ଏଠି ଅଛି" ବୋଲି କହୁନ୍ତୁ। ଓ ଜାତବେଦାସ୍, ତୁମର ଶକ୍ତି ଆମେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦହାଇଦିଅ, ତାପରେ ସେମାନେ ଏଠିକୁ ଆସି ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତୁ। ଓ ଜାତବେଦାସ୍, ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ; ଦୂତ ହେଇ ଦୁଷ୍ଟମାନେକୁ ଦୂରେ ଦେଉ। ଅଗ୍ନି ବନ୍ଧା ଯାତୁଧାନକୁ ଏଠିକୁ ଆଣ, ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କଟିଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ଆହୁତି ଯାତୁଧାନମାନେକୁ ନଦୀର ଝାଗ ପରି ଦୂରେ ନେଇଯାଉ। ଯିଏ ଏହାକୁ ସ୍ତୁତି କରିଛି, ସେ ପ୍ରଶଂସକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହୁନ୍ତୁ। ଏହି ସ୍ତୁତିକାରୀ ଏଠିକୁ ଆସିଛି; ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଦୟାରେ, ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ ତାଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ କରନ୍ତୁ। ଓ ସୋମପାନୀ, ଯାତୁଧାନଙ୍କ ସନ୍ତାନକୁ ନଶ୍ୱନ କର, ତାଙ୍କୁ ଦୂରେ ନେଇଯାଉ; ସ୍ତୁତିକାରୀକୁ ଉଚ୍ଚରୁ ତଳକୁ ପକାଇଦିଅ। ଓ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ମୂଳ ଜାଣ, ସେଠାରେ ତୁମର ପ୍ରାର୍ଥନା ଶକ୍ତିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଶତଗୁଣ ନଶ୍ୱନ କର। ଏହି ଧନର ରକ୍ଷା ଭାର ଦେବତାମାନେ ନେଉନ୍ତୁ—ଇନ୍ଦ୍ର, ପୂଷଣ, ବରୁଣ, ମିତ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା; ସେମାନେ ଏହାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ୟୋତିରେ ଧାରଣ କରନ୍ତୁ। ଦେବତାମାନେ ଏହି ଦିଗରେ ଜ୍ୟୋତି ଦିଅନ୍ତୁ—ସେଥିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ସୁନା ଯେଉଁଠି ହେଉ; ଆମ ପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ଆମ ତଳେ ରହୁନ୍ତୁ, ଏହି ଜନକୁ ଆମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ଉଠାଇଦିଅ। ଯେଉଁ ମାନ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୋଷିଥିଲ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାର୍ଥନା ଦ୍ୱାରା, ଓ ଅଗ୍ନି, ଏଠି ଏହି ଜନକୁ ବୃଦ୍ଧି କର, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜନମାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଦିଅ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ, ତେଜ, ଧନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଓ ଭାବନା ଦେଉଛି, ଓ ଅଗ୍ନି; ଆମ ପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ତଳେ ରହୁନ୍ତୁ, ଏହି ଜନକୁ ଆମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ଉଠାଇଦିଅ। ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ଅଧିପତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛନ୍ତି, କାରଣ ସତ୍ୟବାନ ବରୁଣ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ସର୍ବୋଚ୍ଚ। ତେଣୁ ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ଦୟା ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ଏହି ଜନକୁ ପ୍ରବଳଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ବାହାର କରୁଛି। ରାତିକୁ ନମସ୍କାର, ବରୁଣଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ ହେଉ; ତୁମେ ସତ୍ୟର ମହାନ, ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟତା ଜାଣିପାରୁଛ। ମୁଁ ହଜାର ପୂଜା କରୁଛି; ଏହି ଜନ ଶତ ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତୁ। ଯଦି ମୋ ଉଚ୍ଚାରଣରେ କିଛି ତ୍ରୁଟି କିମ୍ବା ଅପରାଧ ହୋଇଥାଏ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟଧର୍ମର ରାଜା ବରୁଣଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ବୈଶ୍ୱାନର ଓ ଗଭୀର ରୂପରୁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି; ତୁମ ସ୍ବଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ କଥା କହ, ପ୍ରାର୍ଥନା କର, ଆମ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କର। ଏଠି ପୂଷଣ ଏହି ସମୟରେ 'ବଷଟ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତୁ, ଅର୍ୟମାନ୍ ପୂଜାରୀ ହେଉନ୍ତୁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ। ଧର୍ମଜନ୍ମା ନାରୀମାନେ ଅଗ୍ରସର ହେଉନ୍ତୁ, ପଦକ୍ରମ ଅଟୁଟ ରଖି, ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତୁ।