अजो ह्यग्नेरजनिष्ट शोकात्सो अपश्यज्जनितारमग्रे । तेन देवा देवतामग्र आयन् तेन रोहान् रुरुहुर्मेध्यासः
अजन्मा अग्नीच्या तापातून जन्मला; त्याने सुरुवातीला आपल्या जन्मदात्याला पाहिले. त्याच्यासह देवांनी प्रथम देवत्व मिळवले, त्याच्यासह शुद्ध लोक बळकट झाले.
क्रमध्वमग्निना नाकमुख्यान् हस्तेषु बिभ्रतः । दिवस्पृष्ठं स्वर्गत्वा मिश्रा देवेभिराध्वम्
अग्नीसह, हातात प्रमुखांना घेऊन, सर्वोच्च स्वर्गाकडे चला; आकाशाच्या शिखराला स्पर्श करा, देवांबरोबर एकत्र जा.
पृष्ठात्पृथिव्या अहमन्तरिक्षमारुहमन्तरिक्षाद्दिवमारुहम् । दिवो नाकस्य पृष्ठात्स्वर्ज्योतिरगामहम्
मी पृथ्वीच्या पाठीवरून आकाशात गेलो, आकाशातून स्वर्गात गेलो; स्वर्गाच्या शिखरावरून तेजस्वी लोकात पोहोचलो.
स्वर्यन्तो नापेक्षन्त आ द्यां रोहन्ति रोदसी । यज्ञं ये विश्वतोधारं सुविद्वांसो वितेनिरे
जे स्वर्गाची इच्छा करतात, ते मागे वळून पाहत नाहीत; ते दोन्ही लोकांमध्ये चढतात; ज्यांनी सर्वांना आधार देणारा यज्ञ केला, ते ज्ञानी वर जातात.
अग्ने प्रेहि प्रथमो देवतानां चक्षुर्देवानामुत मानुषाणाम् । इयक्षमाणा भृगुभिः सजोषाः स्वर्यन्तु यजमानाः स्वस्ति
अग्नी, तू देवांमध्ये पहिला, देवांचा आणि माणसांचा डोळा आहेस; जे यज्ञ करतात, भृगुंसह एकत्र, त्यांनी स्वर्ग गाठावा आणि यजमानांचे कल्याण व्हावे.
अजमनज्मि पयसा घृतेन दिव्यं सुपर्णं पयसं बृहन्तम् । तेन गेष्म सुकृतस्य लोकं स्वरारोहन्तो अभि नाकमुत्तमम्
मी अजन्म्याला दूध आणि तुपासह खाल्ले, दिव्य, मोठ्या पंखाचा, भरपूर दूध असलेला; त्याने आम्ही पुण्यवान लोकांचा लोक गाठू, सर्वोच्च स्वर्गात जाऊ.
पञ्चौदनं पञ्चभिरङ्गुलिभिर्दर्व्योद्धर पञ्चधैतमोदनम् । प्राच्यां दिशि शिरो अजस्य धेहि दक्षिणायां दिशि दक्षिणं धेहि पार्श्वम्
पाच बोटांनी, पळीने, पाच प्रकारच्या भाताचा भाग उचल; अजन्म्याचे डोके पूर्व दिशेला ठेव, उजवे पार्श्व दक्षिण दिशेला ठेव.
प्रतीच्यां दिशि भसदमस्य धेह्युत्तरस्यां दिश्युत्तरं धेहि पार्श्वम् । ऊर्ध्वायां दिश्यजस्यानूकं धेहि दिशि ध्रुवायां धेहि पाजस्यमन्तरिक्षे मध्यतो मध्यमस्य
पश्चिम दिशेला अजन्म्याची राख ठेव, उत्तरेकडे डावे पार्श्व ठेव; वरच्या दिशेला पाठ ठेव, स्थिर दिशेला पाया ठेव, आणि आकाशाच्या मध्यभागी मधला भाग ठेव.
शृतमजं शृतया प्रोर्णुहि त्वचा सर्वैरङ्गैः संभृतं विश्वरूपम् । स उत् तिष्ठेतो अभि नाकमुत्तमं पद्भिश्चतुर्भिः प्रति तिष्ठ दिक्षु
शिजवलेला अजन्मा तुपात ओता, त्याला कातडीने झाका, सर्व अंगांनी पूर्ण, सर्व रूपांनी युक्त; तो सर्वोच्च स्वर्गात जाऊ दे, चारही दिशांना पाय ठेवून उभा राहो.
समुत्पतन्तु प्रदिशो नभस्वतीः समभ्राणि वातजूतानि यन्तु । महऋषभस्य नदतो नभस्वतो वाश्रा आपः पृथिवीं तर्पयन्तु
आकाशाच्या दिशा उंचावू देत, मेघांनी भरलेले वारे पुढे जाऊ देत; महान, गर्जणारे, मेघातून आलेले पाणी पृथ्वीला तृप्त करू दे.
समीक्षयन्तु तविषाः सुदानवोऽपां रसा ओषधीभिः सचन्ताम् । वर्षस्य सर्गा महयन्तु भूमिं पृथग्जायन्तामोषधयो विश्वरूपाः
बलवान, उदार लोक कृपादृष्टीने पाहू देत; पाण्याचा रस औषधींशी एकत्र येऊ दे; पावसाच्या सरींनी पृथ्वी महान होऊ दे, विविध रूपांची औषधे जन्माला येऊ दे.
समीक्षयस्व गायतो नभांस्यपां वेगासः पृथगुद्विजन्ताम् । वर्षस्य सर्गा महयन्तु भूमिं पृथग्जायन्तां वीरुधो विश्वरूपाः
गाणाऱ्या, तू आकाशाकडे कृपादृष्टीने पाहा; पाण्याचे वेगवान प्रवाह वेगवेगळे उगवू दे; पावसाच्या सरींनी पृथ्वी महान होऊ दे, विविध रूपांच्या वनस्पती जन्माला येऊ दे.
गणास्त्वोप गायन्तु मारुताः पर्जन्य घोषिणः पृथक्। सर्गा वर्षस्य वर्षतो वर्षन्तु पृथिवीमनु
मारुतांच्या झुंडी, पावसाच्या गडगडाटासह, वेगवेगळ्या प्रकारे गाऊ लागोत. पावसाचे धारा पृथ्वीवर ओसंडून वाहोत.
उदीरयत मरुतः समुद्रतस्त्वेषो अर्को नभ उत्पातयाथ । महऋषभस्य नदतो नभस्वतो वाश्रा आपः पृथिवीं तर्पयन्तु
मारुतांनो, समुद्रातून पाणी उचलून आणा; तेजस्वी सूर्य आकाशात चढू द्या; मोठ्या वृषभाच्या गर्जनेने पाणी पृथ्वीला तृप्त करू द्या.
अभि क्रन्द स्तनयार्दयोदधिं भूमिं पर्जन्य पयसा समङ्धि । त्वया सृष्टं बहुलमैतु वर्षमाशारैषी कृशगुरेत्वस्तम्
गडगडाट करा, वीज चमका, समुद्र व पृथ्वी हादरवा; तुझ्या कृपेने निर्माण झालेले पाऊस भरपूर प्रमाणात, कृश आणि स्थूल सगळ्यांसाठी योग्य वेळी पडू द्या.
सं वोऽवन्तु सुदानव उत्सा अजगरा उत । मरुद्भिः प्रच्युता मेघा वर्षन्तु पृथिवीमनु
दात्या, विहिरी आणि खोल जलाशय आपले रक्षण करो; मारुतांनी हलवलेले मेघ पृथ्वीवर पाऊस पाडू द्या.
आशामाशां वि द्योततां वाता वान्तु दिशोदिशः । मरुद्भिः प्रच्युता मेघाः सं यन्तु पृथिवीमनु
आशा उजळू द्या; वारे सर्व दिशांनी वाहू द्या; मारुतांनी हलवलेले मेघ पृथ्वीवर एकत्र येऊ द्या.
आपो विद्युदभ्रं वर्षं सं वोऽवन्तु सुदानव उत्सा अजगरा उत । मरुद्भिः प्रच्युता मेघाः प्रावन्तु पृथिवीमनु
पाणी, वीज, मेघ आणि पाऊस आपले रक्षण करो; दात्या, विहिरी आणि खोल जलाशय; मारुतांनी हलवलेले मेघ पृथ्वी भरून टाकू द्या.
अपामग्निस्तनूभिः संविदानो य ओषधीनामधिपा बभूव । स नो वर्षं वनुतां जातवेदाः प्राणं प्रजाभ्यो अमृतं दिवस्परि
पाण्याशी एकरूप असलेला, औषधींचा स्वामी अग्नी, जातवेद, आम्हाला आकाशातून पाऊस, श्वास आणि संततीसाठी अमृत देऊ दे.
प्रजापतिः सलिलादा समुद्रादाप ईरयन्न् उदधिमर्दयाति । प्र प्यायतां वृष्णो अश्वस्य रेतोऽर्वान् एतेन स्तनयित्नुनेहि
प्रजापती समुद्रातील पाणी हलवतो, समुद्र उचंबळवतो; बलाढ्य अश्वाचे वीर्य वाढू द्या; गडगडाट करणारा या शक्तीने पाऊस पाडू द्या.
अपो निषिञ्चन्न् असुरः पिता नः श्वसन्तु गर्गरा अपां वरुणाव नीचीरपः सृज । वदन्तु पृश्निबाहवो मण्डूका इरिणानु
असुर, आपला पिता, पाणी ओततो; खोल जलाशय श्वास घेऊ द्या; वरुण आणि पाणी प्रवाह सोडू द्या; कोरड्या भूमीत बेडकांचे आवाज घुमू द्या.
संवत्सरं शशयाना ब्राह्मणा व्रतचारिणः । वाचं पर्जन्यजिन्वितां प्र मण्डूका अवादिषुः
एक वर्ष ब्राह्मण, व्रत पाळून, शांत होते; आता पावसाने सजीव झालेले बेडूक बोलू लागले.
उपप्रवद मण्डूकि वर्षमा वद तादुरि । मध्ये ह्रदस्य प्लवस्व विगृह्य चतुरः पदः
मंडूक, आवाज काढ, पावसासाठी हाका मार, ताडुरी; तळ्याच्या मध्यभागी पोह, चारही पाय पसरव.
खण्वखा३ खैमखा३ मध्ये तदुरि । वर्षं वनुध्वं पितरो मरुतां मन इच्छत
खन्वखा, खैमखा, मध्यभागी ताडुरी; पितरांनो, पावसासाठी हाका मारा, मारुतांची कृपा मागा.
महान्तं कोशमुदचाभि षिञ्च सविद्युतं भवतु वातु वातः । तन्वतां यज्ञं बहुधा विसृष्टा आनन्दिनीरोषधयो भवन्तु
मोठा कलश ओता, वीजेसह वारा वाहू द्या; विविध प्रकारे यज्ञ होऊ द्या; पाण्याने औषधी आनंदी होऊ द्या.
बृहन्न् एषामधिष्ठाता अन्तिकादिव पश्यति । य स्तायन् मन्यते चरन्त्सर्वं देवा इदं विदुः
हा महान अधिपती जवळून पाहतो; जो स्वतःला लपवतो असे समजतो, त्याला सर्व देव ओळखतात.
यस्तिष्ठति चरति यश्च वञ्चति यो निलायं चरति यः प्रतङ्कम् । द्वौ संनिषद्य यन् मन्त्रयेते राजा तद्वेद वरुणस्तृतीयः
जो उभा राहतो, चालतो, फसवतो, घरात किंवा बाहेर जातो, दोनजण एकत्र बसून काहीही बोलले तरी, तिसरा वरुणराज त्याला जाणतो.
उतेयं भूमिर्वरुणस्य राज्ञ उतासौ द्यौर्बृहती दूरेअन्ता । उतो समुद्रौ वरुणस्य कुक्षी उतास्मिन्न् अल्प उदके निलीनः
ही पृथ्वी वरुणराजाची आहे, ती दूरची विशाल आकाशही त्याचीच; समुद्र त्याच्या उदरात आहेत, लहान तळ्यात लपलेला जरी असला तरी तो त्यातच आहे.
उत यो द्यामतिसर्पात्परस्तान् न स मुच्यातै वरुणस्य राज्ञः । दिव स्पशः प्र चरन्तीदमस्य सहस्राक्षा अति पश्यन्ति भूमिम्
जो आकाशाच्या पलीकडे गेला तरी, वरुणराजापासून सुटू शकत नाही; त्याच्या हजार डोळ्यांचे गुप्तचर पृथ्वीवर सर्वत्र फिरतात.
सर्वं तद्राजा वरुणो वि चष्टे यदन्तरा रोदसी यत्परस्तात्। संख्याता अस्य निमिषो जनानामक्षान् इव श्वघ्नी नि मिनोति तानि
वरुणराज आकाश-पृथ्वीमधील आणि त्यापलीकडील सर्व काही पाहतो; तो माणसांच्या डोळ्यांच्या पापण्याही मोजतो, जणू काही जुगारी आपले पासे मोजतो.