अरसस्त इषो शल्योऽथो ते अरसं विषम् । उतारसस्य वृक्षस्य धनुष्टे अरसारसम्
बाणाला रस नाही, शल्यालाही रस नाही, तुझ्या विषालाही रस नाही; ज्या झाडाचं धनुष्य आहे त्यालाही रस नाही.
ये अपीषन् ये अदिहन् य आस्यन् ये अवासृजन् । सर्वे ते वध्रयः कृता वध्रिर्विषगिरिः कृतः
ज्यांनी सोडलं, ज्यांनी मारलं, जे बसले, ज्यांनी सोडून दिलं — हे सगळे आता शक्तिहीन झाले; विषाचा डोंगरही आता शक्तिहीन झाला.
वध्रयस्ते खनितारो वध्रिस्त्वमस्योषधे । वध्रिः स पर्वतो गिरिर्यतो जातमिदं विषम्
तुझे खणणारे शक्तिहीन झाले, औषधे, तूही शक्तिहीन झालीस; तो पर्वत, ती डोंगरही जिथून हे विष जन्मलं, तेही आता शक्तिहीन झाले.
वारिदं वारयातै वरणावत्यामधि । तत्रामृतस्यासिक्तं तेना ते वारये विषम्
वरुणाच्या झाडावर वाढणाऱ्या पाण्याची साठवण करणाऱ्या वनस्पतीने मी विष थांबवतो; तिथे अमृत शिंपडलं आहे — त्याने मी तुझे विष थांबवतो.
अरसं प्राच्यं विषमरसं यदुदीच्यम् । अथेदमधराच्यं करम्भेण वि कल्पते
पूर्वेकडचं विष रसहीन आहे, उत्तरकडचं विषही रसहीन आहे; आता हे दक्षिणेकडचं विष पेज घालून निष्प्रभ केलं आहे.
करम्भं कृत्वा तिर्यं पीबस्पाकमुदारथिम् । क्षुधा किल त्वा दुष्टनो जक्षिवान्त्स न रूरुपः
पेज करून, ते तिरकं गरम आणि भरपूर प्यावं; उपासेनेच तुला त्रास झाला, खा, मग तुला त्रास होणार नाही.
वि ते मदं मदावति शरमिव पातयामसि । प्र त्वा चरुमिव येषन्तं वचसा स्थापयामसि
मद्यपान केलेल्यातला नशा आम्ही तुझ्यातून बाणासारखा खाली टाकतो; अस्वस्थ असलेल्याला आम्ही मंत्रांनी, जणू काही जादूसारखं, थांबवतो.
परि ग्राममिवाचितं वचसा स्थापयामसि । तिष्ठा वृक्ष इव स्थाम्न्यभ्रिखाते न रूरुपः
जसं एखादं गाव एकत्र बांधून ठेवावं तसं आम्ही तुला शब्दांनी थांबवतो; झाडासारखा स्थिर उभा रहा, हलू नको, मग तुला त्रास होणार नाही.
पवस्तैस्त्वा पर्यक्रीणन् दूर्शेभिरजिनैरुत । प्रक्रीरसि त्वमोषधेऽभ्रिखाते न रूरुपः
शुद्ध करणाऱ्यांनी, दूर असणाऱ्या, निष्कलंक अशा लोकांनी तुला वेढलं आहे; औषधे, तू विखुरली गेलीस, पण हलू नको, मग तुला त्रास होणार नाही.
अनाप्ता ये वः प्रथमा यानि कर्माणि चक्रिरे । वीरान् नो अत्र मा दभन् तद्व एतत्पुरो दधे
तुमच्यातले जे पहिले होते, ज्यांनी काही कृती केल्या पण गाठू शकले नाहीत, त्यांनी आमच्या वीरांना इथे काहीही हानी करू नये; ते आमच्यासमोर असू दे.
4.8 भूतो भूतेषु पय आ दधाति स भूतानामधिपतिर्बभूव । तस्य मृत्युश्चरति राजसूयं स राजा अनु मन्यतामिदम्
जीव सर्व प्राण्यांमध्ये दूध ठेवतो; तो सर्वांचा स्वामी झाला. त्याच्या राज्याभिषेकात मृत्यू फिरतो; राजा हे मान्य करो.
अभि प्रेहि माप वेन उग्रश्चेत्ता सपत्नहा । आ तिष्ठ मित्रवर्धन तुभ्यं देवा अधि ब्रुवन्
पुढे जा, थांबू नकोस, कठोर आणि बुद्धिमान हो, शत्रूचा नाश कर; मित्र वाढवणारा, तू ठाम उभा रहा, कारण देवांनी तुझ्यासाठी सांगितलं आहे.
आतिष्ठन्तं परि विश्वे अभूषं छ्रियं वसानश्चरति स्वरोचिः । महत्तद्वृष्णो असुरस्य नामा विश्वरूपो अमृतानि तस्थौ
जो ठाम उभा राहिला, तेजाने शोभला, त्याच्या सभोवती सर्व जीवांनी स्वतःला सजवलं; हे त्या बलाढ्य असुराचं मोठं नाव आहे — तो अनेक रूपांचा, अमर, स्थिर राहिला.
व्याघ्रो अधि वैयाघ्रे वि क्रमस्व दिशो महीः । विशस्त्वा सर्वा वाञ्छन्त्वापो दिव्याः पयस्वतीः
वाघासारखा, वाघांमध्ये पुढे जा, मोठ्या दिशांमध्ये पाऊल टाक; सर्व जल, आकाशातील, दुधाळ, तुझी इच्छा करो.
या आपो दिव्याः पयसा मदन्त्यन्तरिक्ष उत वा पृथिव्याम् । तासां त्वा सर्वासामपामभि षिञ्चामि वर्चसा
ज्या आकाशातील जल दुधाने आनंदी होतात, त्या आकाशात असोत किंवा पृथ्वीवर — त्या सर्व जलांपैकी, मी तुला त्यांच्या तेजाने अभिषेक करतो.
अभि त्वा वर्चसासिचन्न् आपो दिव्याः पयस्वतीः । यथासो मित्रवर्धनस्तथा त्वा सविता करत्
मी तुला तेजाने, आकाशातील दुधाळ जलांनी अभिषेक केलं; जसा तू मित्र वाढवणारा आहेस, तसाच सविता तुला बनवो.
एना व्याघ्रं परिषस्वजानाः सिंहं हिन्वन्ति महते सौभगाय । समुद्रं न सुभुवस्तस्थिवांसं मर्मृज्यन्ते द्वीपिनमप्स्वन्तः
याने, वाघाला मिठी मारून, ते सिंहाला मोठ्या भाग्यासाठी पुढे ढकलतात; समुद्रासारखा बलवान स्थिर राहतो, पँथर पाण्यात शुद्ध होतो.
4.९ एहि जीवं त्रायमाणं पर्वतस्यास्यक्ष्यम् । विश्वेभिर्देवैर्दत्तं परिधिर्जीवनाय कम्
ये, जीवंत असलेला, रक्षण मिळवणारा, पर्वताच्या अविनाशी मुखात ये; सर्व देवांनी दिलेला हा वेढा जीवनासाठी आहे.
परिपाणं पुरुषाणां परिपाणं गवामसि । अश्वानामर्वतां परिपाणाय तस्थिषे
तू माणसांचा रक्षणकर्ता आहेस, तू गायींचंही रक्षण करतोस; घोड्यांचं आणि दुर्बलांचं रक्षण करण्यासाठी तू उभा आहेस.
उतासि परिपाणं यातुजम्भनमाञ्जन । उतामृतस्य त्वं वेत्थाथो असि जीवभोजनमथो हरितभेषजम्
तू रक्षण करणारा आहेस, जादूटोण्यावरील उपाय आहेस, आणि डोळ्याचं औषध आहेस; अमृत तुला माहीत आहे, तू जिवंतांसाठी अन्न आहेस, आणि हिरव्या औषधासारखा आहेस.
यस्याञ्जन प्रसर्पस्यङ्गमङ्गं परुष्परुः । ततो यक्ष्मं वि बाधस उग्रो मध्यमशीरिव
ज्याचं औषध अंगावर पसरतं, एकेक अवयवाला स्पर्श करतं, आणि कठोरपणे लागू पडतं; त्या औषधामुळे, हे तिव्र असणाऱ्या, आजार दूर कर, जसा मधल्या दाताने काही काढून टाकावं तसं.
नैनं प्राप्नोति शपथो न कृत्या नाभिशोचनम् । नैनं विष्कन्धमश्नुते यस्त्वा बिभर्त्याञ्जन
कोणताही शाप, जादूटोणा किंवा दुःख त्याच्याजवळ पोहोचत नाही; जो तुझं औषध लावतो, त्याला पसरतं विषही लागत नाही.
असन्मन्त्राद्दुष्वप्न्याद्दुष्कृताच्छमलादुत । दुर्हार्दश्चक्षुषो घोरात्तस्मान् नः पाह्याञ्जन
वाईट मंत्र, वाईट स्वप्न, वाईट कृत्य, घाण, आणि डोळ्याच्या तीव्र वेदनेपासून, हे औषधा, आम्हाला वाचव.
इदं विद्वान् आञ्जन सत्यं वक्ष्यामि नानृतम् । सनेयमश्वं गामहमात्मानं तव पूरुष
हे औषधा, हे जाणून मी सत्य बोलतो, असत्य नाही; मी घोडा, गाय, स्वतः आणि तुझा माणूस यांना जपू शकू.
त्रयो दासा आञ्जनस्य तक्मा बलास आदहिः । वर्षिष्ठः पर्वतानां त्रिककुन् नाम ते पिता
ताप, क्षय आणि जळजळ हे औषधाचे तीन सेवक आहेत; पर्वतांचा मोठा, त्रिककुड, तुझा पिता आहे.
यदाञ्जनं त्रैककुदं जातं हिमवतस्परि । यातूंश्च सर्वाञ्जम्भयत्सर्वाश्च यातुधान्यः
जेव्हा त्रिककुडजवळ जन्मलेलं औषध हिमालयाच्या पलीकडे प्रकट झालं, तेव्हा ते सर्व जादूटोण्या आणि जादूटोण्यांचे जीव यांना वश करतं.
यदि वासि त्रैककुदं यदि यामुनमुच्यसे । उभे ते भद्रे नाम्नी ताभ्यां नः पाह्याञ्जन
तू त्रिककुडचं असशील किंवा तुला यमुनाचं म्हणत असतील, तुझी ही दोन्ही शुभ नावं आम्हाला वाचवोत, हे औषधा.
वाताज्जातो अन्तरिक्षाद्विद्युतो ज्योतिषस्परि । स नो हिरण्यजाः शङ्खः कृशनः पात्वंहसः
वाऱ्यातून, आकाशातून, विजेपासून, प्रकाशातून जन्मलेला; तो सुवर्णातून जन्मलेला शंख, बारीक असणारा, आपल्याला संकटांपासून वाचवो.
यो अग्रतो रोचनानां समुद्रादधि जज्ञिषे । शङ्खेन हत्वा रक्षांस्यत्त्रिणो वि षहामहे
जो तेजस्वी लोकांपूर्वी, समुद्रातून जन्मला; शंखाने राक्षसांना मारून, आपण सर्व अडचणींवर मात करतो.
शङ्खेनामीवाममतिं शङ्खेनोत सदान्वाः । शङ्खो नो विश्वभेषजः कृशनः पात्वंहसः
शंखाने आपण आजार आणि वाईट भावना दूर करतो; शंखानेच कायमचे शत्रूही दूर होतात; शंख, सर्व रोगांवरचं औषध, बारीक असणारा, आपल्याला संकटांपासून वाचवो.