प्रोष्ठेशयास्तल्पेशया नारीर्या वह्यशीवरीः । स्त्रियो याः पुण्यगन्धयस्ताः सर्वाः स्वापयामसि
ज्या स्त्रिया जमिनीवर झोपतात, ज्या पलंगावर झोपतात, ज्या नेली जाणार आहेत, ज्या शुभ सुवासिक आहेत—त्या सर्वांना आपण झोपवतो.
एजदेजदजग्रभं चक्षुः प्राणमजग्रभम् । अङ्गान्यजग्रभं सर्वा रात्रीणामतिशर्वरे
हलणारे, न हलणारे, डोळ्यांची आणि श्वासाची पकड, सर्व अंगांची पकड—रात्रींपेक्षा मी अधिक गडद आहे.
य आस्ते यश्चरति यश्च तिष्ठन् विपश्यति । तेषां सं दध्मो अक्षीणि यथेदं हर्म्यं तथा
जो बसतो, जो फिरतो, जो उभा राहून पाहतो—त्यांच्या डोळ्यांना आपण बंद करतो, जसं हे घर बंद असतं तसं.
स्वप्तु माता स्वप्तु पिता स्वप्तु श्वा स्वप्तु विश्पतिः । स्वपन्त्वस्यै ज्ञातयः स्वप्त्वयमभितो जनः
आई झोपू दे, वडील झोपू देत, कुत्रा झोपू दे, घरमालक झोपू दे; तिचे नातेवाईक झोपू देत, आजूबाजूचे सर्व लोक झोपू देत.
स्वप्न स्वप्नाभिकरणेन सर्वं नि स्वापया जनम् । ओत्सूर्यमन्यान्त्स्वापयाव्युषं जागृतादहमिन्द्र इवारिष्टो अक्षितः
झोपे, तुझ्या झोप आणणाऱ्या शक्तीने सर्व लोकांना झोपव; दुसऱ्यांना सूर्याजवळ झोपव, फक्त मला जागं ठेव, इंद्रासारखा सुरक्षित आणि थकवा न येता.
ब्राह्मणो जज्ञे प्रथमो दशशीर्षो दशास्यः । स सोमं प्रथमः पपौ स चकारारसं विषम्
ब्राह्मण सर्वात आधी जन्मला, त्याला दहा डोकी आणि दहा तोंडं होती; त्याने पहिल्यांदा सोम प्याला, त्याने चवीशिवाय विष तयार केलं.
यावती द्यावापृथिवी वरिम्णा यावत्सप्त सिन्धवो वितष्ठिरे । वाचं विषस्य दूषणीं तामितो निरवादिषम्
जितकी आकाश आणि पृथ्वी पसरली, जिथपर्यंत सात नद्या वाहतात—त्या विष नष्ट करणाऱ्या वाणीला मी इथून बोललो.
सुपर्णस्त्वा गरुत्मान् विष प्रथममावयत्। नामीमदो नारूरुप उतास्मा अभवः पितुः
गरुडाने, पंखधारी पक्ष्याने, तुझं विष आधी वाहून नेलं; ते तोंडात पोहोचलं नाही, अंगात शिरलं नाही, आणि वडिलांचा भाग झालं नाही.
यस्त आस्यत्पञ्चाङ्गुरिर्वक्राच्चिदधि धन्वनः । अपस्कम्भस्य शल्यान् निरवोचमहं विषम्
जो धनुष्य हातात घेऊन बसतो, त्याच्या वाकड्या बोटांनी—त्याच्या तुकड्यातील विष मी बाहेर काढलं.
शल्याद्विषं निरवोचं प्राञ्जनादुत पर्णधेः । अपाष्ठाच्छृङ्गात्कुल्मलान् निरवोचमहं विषम्
तुकड्यातून मी विष बाहेर काढलं, गवताच्या काडीमधून आणि पानातूनही; हाडातून, शिंगातून, गाठीमधून मी विष बाहेर काढलं.
अरसस्त इषो शल्योऽथो ते अरसं विषम् । उतारसस्य वृक्षस्य धनुष्टे अरसारसम्
बाणाला रस नाही, शल्यालाही रस नाही, तुझ्या विषालाही रस नाही; ज्या झाडाचं धनुष्य आहे त्यालाही रस नाही.
ये अपीषन् ये अदिहन् य आस्यन् ये अवासृजन् । सर्वे ते वध्रयः कृता वध्रिर्विषगिरिः कृतः
ज्यांनी सोडलं, ज्यांनी मारलं, जे बसले, ज्यांनी सोडून दिलं — हे सगळे आता शक्तिहीन झाले; विषाचा डोंगरही आता शक्तिहीन झाला.
वध्रयस्ते खनितारो वध्रिस्त्वमस्योषधे । वध्रिः स पर्वतो गिरिर्यतो जातमिदं विषम्
तुझे खणणारे शक्तिहीन झाले, औषधे, तूही शक्तिहीन झालीस; तो पर्वत, ती डोंगरही जिथून हे विष जन्मलं, तेही आता शक्तिहीन झाले.
वारिदं वारयातै वरणावत्यामधि । तत्रामृतस्यासिक्तं तेना ते वारये विषम्
वरुणाच्या झाडावर वाढणाऱ्या पाण्याची साठवण करणाऱ्या वनस्पतीने मी विष थांबवतो; तिथे अमृत शिंपडलं आहे — त्याने मी तुझे विष थांबवतो.
अरसं प्राच्यं विषमरसं यदुदीच्यम् । अथेदमधराच्यं करम्भेण वि कल्पते
पूर्वेकडचं विष रसहीन आहे, उत्तरकडचं विषही रसहीन आहे; आता हे दक्षिणेकडचं विष पेज घालून निष्प्रभ केलं आहे.
करम्भं कृत्वा तिर्यं पीबस्पाकमुदारथिम् । क्षुधा किल त्वा दुष्टनो जक्षिवान्त्स न रूरुपः
पेज करून, ते तिरकं गरम आणि भरपूर प्यावं; उपासेनेच तुला त्रास झाला, खा, मग तुला त्रास होणार नाही.
वि ते मदं मदावति शरमिव पातयामसि । प्र त्वा चरुमिव येषन्तं वचसा स्थापयामसि
मद्यपान केलेल्यातला नशा आम्ही तुझ्यातून बाणासारखा खाली टाकतो; अस्वस्थ असलेल्याला आम्ही मंत्रांनी, जणू काही जादूसारखं, थांबवतो.
परि ग्राममिवाचितं वचसा स्थापयामसि । तिष्ठा वृक्ष इव स्थाम्न्यभ्रिखाते न रूरुपः
जसं एखादं गाव एकत्र बांधून ठेवावं तसं आम्ही तुला शब्दांनी थांबवतो; झाडासारखा स्थिर उभा रहा, हलू नको, मग तुला त्रास होणार नाही.
पवस्तैस्त्वा पर्यक्रीणन् दूर्शेभिरजिनैरुत । प्रक्रीरसि त्वमोषधेऽभ्रिखाते न रूरुपः
शुद्ध करणाऱ्यांनी, दूर असणाऱ्या, निष्कलंक अशा लोकांनी तुला वेढलं आहे; औषधे, तू विखुरली गेलीस, पण हलू नको, मग तुला त्रास होणार नाही.
अनाप्ता ये वः प्रथमा यानि कर्माणि चक्रिरे । वीरान् नो अत्र मा दभन् तद्व एतत्पुरो दधे
तुमच्यातले जे पहिले होते, ज्यांनी काही कृती केल्या पण गाठू शकले नाहीत, त्यांनी आमच्या वीरांना इथे काहीही हानी करू नये; ते आमच्यासमोर असू दे.
4.8 भूतो भूतेषु पय आ दधाति स भूतानामधिपतिर्बभूव । तस्य मृत्युश्चरति राजसूयं स राजा अनु मन्यतामिदम्
जीव सर्व प्राण्यांमध्ये दूध ठेवतो; तो सर्वांचा स्वामी झाला. त्याच्या राज्याभिषेकात मृत्यू फिरतो; राजा हे मान्य करो.
अभि प्रेहि माप वेन उग्रश्चेत्ता सपत्नहा । आ तिष्ठ मित्रवर्धन तुभ्यं देवा अधि ब्रुवन्
पुढे जा, थांबू नकोस, कठोर आणि बुद्धिमान हो, शत्रूचा नाश कर; मित्र वाढवणारा, तू ठाम उभा रहा, कारण देवांनी तुझ्यासाठी सांगितलं आहे.
आतिष्ठन्तं परि विश्वे अभूषं छ्रियं वसानश्चरति स्वरोचिः । महत्तद्वृष्णो असुरस्य नामा विश्वरूपो अमृतानि तस्थौ
जो ठाम उभा राहिला, तेजाने शोभला, त्याच्या सभोवती सर्व जीवांनी स्वतःला सजवलं; हे त्या बलाढ्य असुराचं मोठं नाव आहे — तो अनेक रूपांचा, अमर, स्थिर राहिला.
व्याघ्रो अधि वैयाघ्रे वि क्रमस्व दिशो महीः । विशस्त्वा सर्वा वाञ्छन्त्वापो दिव्याः पयस्वतीः
वाघासारखा, वाघांमध्ये पुढे जा, मोठ्या दिशांमध्ये पाऊल टाक; सर्व जल, आकाशातील, दुधाळ, तुझी इच्छा करो.
या आपो दिव्याः पयसा मदन्त्यन्तरिक्ष उत वा पृथिव्याम् । तासां त्वा सर्वासामपामभि षिञ्चामि वर्चसा
ज्या आकाशातील जल दुधाने आनंदी होतात, त्या आकाशात असोत किंवा पृथ्वीवर — त्या सर्व जलांपैकी, मी तुला त्यांच्या तेजाने अभिषेक करतो.
अभि त्वा वर्चसासिचन्न् आपो दिव्याः पयस्वतीः । यथासो मित्रवर्धनस्तथा त्वा सविता करत्
मी तुला तेजाने, आकाशातील दुधाळ जलांनी अभिषेक केलं; जसा तू मित्र वाढवणारा आहेस, तसाच सविता तुला बनवो.
एना व्याघ्रं परिषस्वजानाः सिंहं हिन्वन्ति महते सौभगाय । समुद्रं न सुभुवस्तस्थिवांसं मर्मृज्यन्ते द्वीपिनमप्स्वन्तः
याने, वाघाला मिठी मारून, ते सिंहाला मोठ्या भाग्यासाठी पुढे ढकलतात; समुद्रासारखा बलवान स्थिर राहतो, पँथर पाण्यात शुद्ध होतो.
4.९ एहि जीवं त्रायमाणं पर्वतस्यास्यक्ष्यम् । विश्वेभिर्देवैर्दत्तं परिधिर्जीवनाय कम्
ये, जीवंत असलेला, रक्षण मिळवणारा, पर्वताच्या अविनाशी मुखात ये; सर्व देवांनी दिलेला हा वेढा जीवनासाठी आहे.
परिपाणं पुरुषाणां परिपाणं गवामसि । अश्वानामर्वतां परिपाणाय तस्थिषे
तू माणसांचा रक्षणकर्ता आहेस, तू गायींचंही रक्षण करतोस; घोड्यांचं आणि दुर्बलांचं रक्षण करण्यासाठी तू उभा आहेस.
उतासि परिपाणं यातुजम्भनमाञ्जन । उतामृतस्य त्वं वेत्थाथो असि जीवभोजनमथो हरितभेषजम्
तू रक्षण करणारा आहेस, जादूटोण्यावरील उपाय आहेस, आणि डोळ्याचं औषध आहेस; अमृत तुला माहीत आहे, तू जिवंतांसाठी अन्न आहेस, आणि हिरव्या औषधासारखा आहेस.