आपो अग्रे विश्वमावन् गर्भं दधाना अमृता ऋतज्ञाः । यासु देवीष्वधि देव आसीत्कस्मै देवाय हविषा विधेम
पाण्यांनी, आदिम काळी, सर्व जगाला पोटात धरले, त्या अमर आणि सत्य जाणणाऱ्या आहेत; ज्यात तो देव देवींमध्ये स्थिर झाला, त्या कोणत्या देवाला आपण अर्पण करावे?
हिरण्यगर्भः समवर्तताग्रे भूतस्य जातः पतिरेक आसीत्। स दाधार पृथिवीमुत द्यां कस्मै देवाय हविषा विधेम
हिरण्यगर्भ सुरुवातीला प्रकट झाला, सर्व सृष्टीचा एकटा स्वामी जन्मला; त्याने पृथ्वी आणि आकाश धरून ठेवले, त्या कोणत्या देवाला आपण अर्पण करावे?
आपो वत्सं जनयन्तीर्गर्भमग्रे समैरयन् । तस्योत जायमानस्योल्ब आसीद्धिरण्ययः कस्मै देवाय हविषा विधेम
पाण्यांनी सुरुवातीला वासरू, गर्भ धारण केला आणि एकत्र आले; त्याच्या जन्मताना त्याच्यासाठी सोन्याचा कवच होता, त्या कोणत्या देवाला आपण अर्पण करावे?
4.3 उदितस्त्रयो अक्रमन् व्याघ्रः पुरुषो वृकः । हिरुग्घि यन्ति सिन्धवो हिरुग्देवो वनस्पतिर्हिरुङ्नमन्तु शत्रवः
तीन जण उभे राहिले – वाघ, माणूस आणि लांडगा; नद्या वेगाने वाहतात, वनाचा देव वेगाने जातो, शत्रूही लवकर निघून जावोत.
परेणैतु पथा वृकः परमेणोत तस्करः । परेण दत्वती रज्जुः परेणाघायुरर्षतु
लांडगा दूरच्या वाटेने जावो, चोरही उंच मार्गाने जावो; दिलेली दोरी दूर जावो, दुष्ट माणूसही दूर जावो.
अक्ष्यौ च ते मुखं च ते व्याघ्र जम्भयामसि । आत्सर्वान् विंशतिं नखान्
वाघा, तुझे डोळे आणि तुझे तोंड आम्ही शांत करतो; तुझे वीसही नख आम्ही शांत करतो.
व्याघ्रं दत्वतां वयं प्रथमं जम्भयामसि । आदु ष्टेनमथो अहिं यातुधानमथो वृकम्
वाघाला प्रथम आम्ही शांत करतो; मग चोराला, मग सापाला, मग राक्षसाला, मग लांडग्याला.
यो अद्य स्तेन आयति स संपिष्टो अपायति । पथामपध्वंसेनैत्विन्द्रो वज्रेण हन्तु तम्
जो आज चोर म्हणून येतो, तो चिरडला जावो आणि निघून जावो; इंद्र त्याला वज्राने, अपमानाच्या वाटेने, नष्ट करो.
मूर्णा मृगस्य दन्ता अपिशीर्णा उ पृष्टयः । निम्रुक्ते गोधा भवतु नीचायच्छशयुर्मृगः
मृगाचे डोके, दात तुटलेले, पाठ फाटलेली; गोह लपून राहो, हरिण खाली पडून राहो.
यत्संयमो न वि यमो वि यमो यन् न संयमः । इन्द्रजाः सोमजा आथर्वणमसि व्याघ्रजम्भनम्
जे नियंत्रण आहे ते नियंत्रण नाही, जे नाही तेच खरे नियंत्रण; इंद्रापासून, सोमापासून जन्मलेला, मी अथर्वणाचा वाघ शांत करणारा मंत्र आहे.
यां त्वा गन्धर्वो अखनद्वरुणाय मृतभ्रजे । तां त्वा वयं खनामस्योषधिं शेपहर्षणीम्
ती वनस्पती जी गंधर्वाने वरुणासाठी, मृतांसाठी खोदली, तीच वनस्पती आम्ही तुझ्यासाठी खोदतो, बंधन सोडवणारी आणि आनंद देणारी.
उदुषा उदु सूर्य उदिदं मामकं वचः । उदेजतु प्रजापतिर्वृषा शुष्मेण वाजिना
उठ, उठ, सूर्य, उठ, माझे वचन; प्रजापती, वृषभ, तेज आणि बळाने उठो.
यथा स्म ते विरोहतोऽभितप्तमिवानति । ततस्ते शुष्मवत्तरमियं कृणोत्वोषधिः
जसा तुझ्या मुळापासून काही जळत नाही, तसंच ही औषधी तुला अधिक बळकट करो.
उच्छुष्मौषधीनां सारा ऋषभाणाम् । सं पुंसामिन्द्र वृष्ण्यमस्मिन् धेहि तनूवशिन्
औषधींचं सार, वृषभांचं बळ—हे इंद्रा, हे सगळं बळ आपल्या शरीरावर नियंत्रण ठेवणाऱ्याच्या अंगी तू भर.
अपां रसः प्रथमजोऽथो वनस्पतीनाम् । उत सोमस्य भ्रातास्युतार्शमसि वृष्ण्यम्
पाण्याचा रस, झाडांचा पहिला रस, आणि तू सोमाचा भाऊ आहेस; तुझ्यात घोड्याचं बळ आहे.
अद्याग्ने अद्य सवितरद्य देवि सरस्वति । अद्यास्य ब्रह्मणस्पते धनुरिवा तानया पसः
आज, अग्नी, आज, सविता, आज, देवी सरस्वती, आज, ब्रह्मणस्पती—आजच हे बंध जणू धनुष्याच्या दोरीसारखे ताण.
आहं तनोमि ते पसो अधि ज्यामिव धन्वनि । क्रमस्वर्श इव रोहितमनवग्लायता सदा
मी तुझे बंध धनुष्याच्या दोरीसारखे सैल करतो, जसा लाल हरिण उडी मारतो, तसा नेहमी थकवा न येता.
अश्वस्याश्वतरस्याजस्य पेत्वस्य च । अथ ऋषभस्य ये वाजास्तान् अस्मिन् धेहि तनूवशिन्
घोडा, खच्चर, बकरी, मेंढा आणि वृषभ यांचं बळ—हे सर्व बळ शरीरावर नियंत्रण ठेवणाऱ्याच्या अंगी तू भर.
सहस्रशृङ्गो वृषभो यः समुद्रादुदाचरत्। तेना सहस्येना वयं नि जनान्त्स्वापयामसि
समुद्रातून उगवलेला हजार शिंगांचा वृषभ—त्याच्या मोठ्या बळाने आपण सर्व लोकांना झोपवतो.
न भूमिं वातो अति वाति नाति पश्यति कश्चन । स्त्रियश्च सर्वाः स्वापय शुनश्चेन्द्रसखा चरन्
वारा जमिनीवर वाहत नाही, कुणीही पुढे पाहू शकत नाही; इंद्राचा मित्रा, तू फिरताना सर्व स्त्रियांना झोपव.
प्रोष्ठेशयास्तल्पेशया नारीर्या वह्यशीवरीः । स्त्रियो याः पुण्यगन्धयस्ताः सर्वाः स्वापयामसि
ज्या स्त्रिया जमिनीवर झोपतात, ज्या पलंगावर झोपतात, ज्या नेली जाणार आहेत, ज्या शुभ सुवासिक आहेत—त्या सर्वांना आपण झोपवतो.
एजदेजदजग्रभं चक्षुः प्राणमजग्रभम् । अङ्गान्यजग्रभं सर्वा रात्रीणामतिशर्वरे
हलणारे, न हलणारे, डोळ्यांची आणि श्वासाची पकड, सर्व अंगांची पकड—रात्रींपेक्षा मी अधिक गडद आहे.
य आस्ते यश्चरति यश्च तिष्ठन् विपश्यति । तेषां सं दध्मो अक्षीणि यथेदं हर्म्यं तथा
जो बसतो, जो फिरतो, जो उभा राहून पाहतो—त्यांच्या डोळ्यांना आपण बंद करतो, जसं हे घर बंद असतं तसं.
स्वप्तु माता स्वप्तु पिता स्वप्तु श्वा स्वप्तु विश्पतिः । स्वपन्त्वस्यै ज्ञातयः स्वप्त्वयमभितो जनः
आई झोपू दे, वडील झोपू देत, कुत्रा झोपू दे, घरमालक झोपू दे; तिचे नातेवाईक झोपू देत, आजूबाजूचे सर्व लोक झोपू देत.
स्वप्न स्वप्नाभिकरणेन सर्वं नि स्वापया जनम् । ओत्सूर्यमन्यान्त्स्वापयाव्युषं जागृतादहमिन्द्र इवारिष्टो अक्षितः
झोपे, तुझ्या झोप आणणाऱ्या शक्तीने सर्व लोकांना झोपव; दुसऱ्यांना सूर्याजवळ झोपव, फक्त मला जागं ठेव, इंद्रासारखा सुरक्षित आणि थकवा न येता.
ब्राह्मणो जज्ञे प्रथमो दशशीर्षो दशास्यः । स सोमं प्रथमः पपौ स चकारारसं विषम्
ब्राह्मण सर्वात आधी जन्मला, त्याला दहा डोकी आणि दहा तोंडं होती; त्याने पहिल्यांदा सोम प्याला, त्याने चवीशिवाय विष तयार केलं.
यावती द्यावापृथिवी वरिम्णा यावत्सप्त सिन्धवो वितष्ठिरे । वाचं विषस्य दूषणीं तामितो निरवादिषम्
जितकी आकाश आणि पृथ्वी पसरली, जिथपर्यंत सात नद्या वाहतात—त्या विष नष्ट करणाऱ्या वाणीला मी इथून बोललो.
सुपर्णस्त्वा गरुत्मान् विष प्रथममावयत्। नामीमदो नारूरुप उतास्मा अभवः पितुः
गरुडाने, पंखधारी पक्ष्याने, तुझं विष आधी वाहून नेलं; ते तोंडात पोहोचलं नाही, अंगात शिरलं नाही, आणि वडिलांचा भाग झालं नाही.
यस्त आस्यत्पञ्चाङ्गुरिर्वक्राच्चिदधि धन्वनः । अपस्कम्भस्य शल्यान् निरवोचमहं विषम्
जो धनुष्य हातात घेऊन बसतो, त्याच्या वाकड्या बोटांनी—त्याच्या तुकड्यातील विष मी बाहेर काढलं.
शल्याद्विषं निरवोचं प्राञ्जनादुत पर्णधेः । अपाष्ठाच्छृङ्गात्कुल्मलान् निरवोचमहं विषम्
तुकड्यातून मी विष बाहेर काढलं, गवताच्या काडीमधून आणि पानातूनही; हाडातून, शिंगातून, गाठीमधून मी विष बाहेर काढलं.