नाहमिन्द्राणि रारण सख्युर्वृषाकपेर्ऋते । यस्येदमप्यं हविः प्रियं देवेषु गच्छति विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः
इन्द्राणी, मी वृषाकपीशी मैत्री करून आनंद मानला नाही. ज्याचं हे हविर्द्रव्य देवांना प्रिय आहे, ते त्यांच्यापर्यंत पोहोचतं; पण इंद्र सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
वृषाकपायि रेवति सुपुत्र आदु सुस्नुषे । घसत्त इन्द्र उक्षणः प्रियं काचित्करं हविर्विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः
रेवती, वृषाकपीची पत्नी, तुझ्या चांगल्या मुलांमुळे आणि सूनांमुळे इंद्र, बलवान वृषभ, काही प्रिय आणि सुंदर हविर्द्रव्य खातो; इंद्र सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
उक्ष्णो हि मे पञ्चदश साकं पचन्ति विंसतिम् । उताहमद्मि पीव इदुभा कुक्षी पृणन्ति मे विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः
माझे पंधरा बैल आणि वीस बैल एकत्र शिजवतात; मी दोन्ही बाजूने तृप्त होऊन खातो, माझी दोन्ही पोटं भरतात; इंद्र सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
वृषभो न तिग्मशृङ्गोऽन्तर्यूथेषु रोरुवत्। मन्थस्त इन्द्र शं हृदे यं ते सुनोति भावयुर्विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः
तिखट शिंगांचा वृषभ कळपात जसा गर्जतो, तसा इंद्र, मंथन करणारा, ज्या व्यक्तीसाठी प्रेरित हविर्द्रव्य तयार करतो, त्याच्या हृदयात आनंद आणतो; इंद्र सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
न सेशे यस्य रम्बतेऽन्तरा सक्थ्या कपृत्। सेदीशे यस्य रोमशं निषेदुषो विजृम्भते विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः
ज्याच्या मांडीच्या आत कंप होतो, तो झोपत नाही; ज्याचा केसाळ भाग बसताना ताणतो, तो मात्र झोपतो; इंद्र सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
न सेशे यस्य रोमशं निषेदुषो विजृम्भते । सेदीशे यस्य रम्बतेऽन्तरा सक्थ्या कपृत्विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः
ज्याचा केसाळ भाग बसताना ताणतो, तो झोपत नाही; ज्याच्या मांडीच्या आत कंप होतो, तो मात्र झोपतो; इंद्र सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
अयमिन्द्र वृषाकपिः परस्वन्तं हतं विदत्। असिं सूनां नवं चरुमादेधस्यान आचितं विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः
हा इंद्र, वृषाकपी, संपत्ती असलेल्या मारलेल्या व्यक्तीला ओळखतो; त्याने नवीन, धारदार सुरी उचलली आहे, ज्या हविर्द्रव्याला अग्नीवर ठेवले आहे; इंद्र सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
अयमेमि विचाकशद्विचिन्वन् दासमार्यम् । पिबामि पाकसुत्वनोऽभि धीरमचाकशं विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः
हा शोधत, पाहत, दास आणि आर्य शोधत येतो; मी पिसून काढलेलं सोमपान करतो, स्थिर आणि अढळ असणाऱ्याजवळ जातो; इंद्र सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
धन्व च यत्कृन्तत्रं च कति स्वित्ता वि योजना । नेदीयसो वृषाकपेऽस्तमेहि गृहामुप विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः
माळ किंवा जंगल, किती योजनं आहेत? वृषाकपी, संध्याकाळी जवळ ये, घरात प्रवेश कर; इंद्र सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
पुनरेहि वृषाकपे सुविता कल्पयावहै । य एष स्वप्ननंशनोऽस्तमेषि पथा पुनर्विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः
परत ये वृषाकपी, आपण चांगलं भाग्य तयार करूया; जो स्वप्न खातो, तो परत त्या वाटेने घरी येतो; इंद्र सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
यदुदञ्चो वृषाकपे गृहमिन्द्राजगन्तन । क्व स्य पुल्वघो मृगः कमगं जनयोपनो विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः
वृषाकपी, जेव्हा तू उत्तर दिशेला इंद्राच्या घरी आलास, तेव्हा तो चित्ती असलेला हरिण कुठे आहे, आणि कोणत्या वाटेने आईने पिल्लाला जन्म दिला? इंद्र सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
पर्शुर्ह नाम मानवी साकं ससूव विंशतिम् । भद्रं भल त्यस्या अभूद्यस्या उदरमामयद्विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः
पर्शुर्हा नावाची स्त्री, तिने एकत्र वीस मुलं जन्माला घातली; तिचं पोट भाग्यवान झालं, तिचं उदर फुगलं; इंद्र सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
इदं जना उप श्रुत नराशंस स्तविष्यते । षष्टिं सहस्रा नवतिं च कौरम आ रुशमेषु दद्महे
हे लोकांनो, हे ऐका; नराशंसाचं स्तवन केलं पाहिजे. साठ हजार नव्वद कौरम आम्ही रुशमांच्या मध्ये ठेवले.
उष्ट्रा यस्य प्रवाहणो वधूमन्तो द्विर्दश । वर्ष्मा रथस्य नि जिहीडते दिव ईषमाणा उपस्पृशः
प्रवाहनाचे उंट, वधूंनी युक्त, बारा आहेत; रथाचं शरीर खाली जात नाही, आकाशाला गाठतं, वर उचललेले स्पर्श करतात.
एष इषाय मामहे शतं निष्कान् दश स्रजः । त्रीणि शतान्यर्वतां सहस्रा दश गोनाम्
यासाठी आपण इच्छेने प्रयत्न करतो: शंभर माळा, दहा हार; तीनशे घोडे, हजार गायी.
वच्यस्व रेभ वच्यस्व वृक्षे न पक्वे शकुनः । नष्टे जिह्वा चर्चरीति क्षुरो न भुरिजोरिव
रेभा, बोल, बोल, जसा पिकलेल्या झाडावर पक्षी बोलतो; जीभ हरवली की, ती कुजबुजते, जशी धारदार सुरी दगडावर घासली जाते.
प्र रेभासो मनीषा वृषा गाव इवेरते । अमोतपुत्रका एषाममोत गा इवासते
रेभा लोक विचाराने पुढे जातात, वृषभासारखे, गायींचं रक्षण करतात; त्यांची मुलं सुरक्षित आहेत, त्यांच्याही गायी सुरक्षित आहेत.
प्र रेभ धीं भरस्व गोविदं वसुविदम् । देवत्रेमां वाचं स्रीणीहीषुर्नावीरस्तारम्
रेभा, पुढे जा, विचार घेऊन ये, गायी जाणणारा, संपत्ती जाणणारा; हे वचन देवांसमोर सांग, शहाण्या, जसा कुशल नावाडी पार नेतो.
राज्ञो विश्वजनीनस्य यो देवोमर्त्यामति । वैश्वानरस्य सुष्टुतिमा सुनोता परिक्षितः
सर्व लोकांचा राजा, जो देव माणसांत अमर बुद्धीने वास करतो, त्या वैश्वानराला, हे परिक्षित, सुंदर स्तुती अर्पण करा.
परिछिन्नः क्षेममकरोत्तम आसनमाचरन् । कुलायन् कृण्वन् कौरव्यः पतिर्वदति जायया
सीमा ठरवून त्याने सुरक्षितता निर्माण केली, श्रेष्ठ आसन स्थापन केले; घर उभारून, कौऱव्याने, घराचा प्रमुख म्हणून पत्नीशी संवाद साधला.
कतरत्त आ हराणि दधि मन्थां परि श्रुतम् । जायाः पतिं वि पृच्छति राष्ट्रे राज्ञः परिक्षितः
तुमच्यात कुणी दही, नीट घुसळलेले आणि गाळलेले, नेले आहे का? परिक्षित राजाच्या राज्यात पत्नी पतीला असे विचारते.
अभीवस्वः प्र जिहीते यवः पक्वः पथो बिलम् । जनः स भद्रमेधति राष्ट्रे राज्ञः परिक्षितः
पिकलेला ज्वारी भरून येतो आणि वाटेवरून आपल्या जागेत जातो; परिक्षित राजाच्या राज्यात लोक सुखी राहतात.
इन्द्रः कारुमबूबुधदुत्तिष्ठ वि चरा जनम् । ममेदुग्रस्य चर्कृधि सर्व इत्ते पृणादरिः
इंद्राने कवीला जागे केले; उठ, लोकांत फिर. माझ्यासाठी त्या भयंकराचा गौरव करू नकोस; तू सर्व शत्रूंना तृप्त कर.
इह गावः प्र जायध्वमिहाश्वा इह पूरुषाः । इहो सहस्रदक्षिणोपि पूषा नि षीदति
इथे गायी जन्माव्यात, इथे घोडे, इथे माणसे; इथे हजारो दान देणारा पूषा बसावा.
नेमा इन्द्र गावो रिषन् मो आसां गोप रीरिषत्। मासाममित्रयुर्जन इन्द्र मा स्तेन ईशत
इंद्रा, या गायींना काहीही अपाय होऊ देऊ नकोस; त्यांचा राखणदारही सुखरूप राहो. शत्रू किंवा चोर यांना त्यांच्यावर वर्चस्व मिळू देऊ नकोस.
उप नो न रमसि सूक्तेन वचसा वयं भद्रेण वचसा वयम् । वनादधिध्वनो गिरो न रिष्येम कदा चन
या सुंदर स्तोत्राने, शुभ वाणीने, तू आमच्यावर प्रसन्न हो. आम्ही कधीही, कुठेही, आपली वाणी गमावू नये.
यः सभेयो विदथ्यः सुत्वा यज्वाथ पूरुषः । सूर्यं चामू रिशादसस्तद्देवाः प्रागकल्पयन्
जो सभांमध्ये कुशल आहे, जो यज्ञ करणारा आणि ज्ञानी आहे, त्याला देवांनी प्रथमच सैन्यांचा नाश करणारा आणि सूर्य म्हणून स्थापले.
यो जाम्या अप्रथयस्तद्यत्सखायं दुधूर्षति । ज्येष्ठो यदप्रचेतास्तदाहुरधरागिति
जो आपल्या नातलगांना मागे टाकतो, जो मित्रावर विजय मिळवू पाहतो, आणि जो मोठा असूनही शहाणा नाही, त्याला लोक तळातला म्हणतात.
यद्भद्रस्य पुरुषस्य पुत्रो भवति दाधृषिः । तद्विप्रो अब्रवीदु तद्गन्धर्वः काम्यं वचः
जेव्हा उत्तम पुरुषाचा मुलगा दृढ राहतो, तेव्हा ऋषी बोलतो, आणि गंधर्व इच्छित वाणी उच्चारतो.
यश्च पणि रघुजिष्ठ्यो यश्च देवामदाशुरिः । धीराणां शश्वतामहं तदपागिति शुश्रुम
जो पणी स्पर्धेत सर्वात जलद आहे, आणि जो दैवतांना न मानणारा दाशुरी आहे—शहाण्यांपासून आणि शाश्वतांपासून तो दूर आहे, असे मी ऐकले.