इन्द्रो वृत्रमवृणोच्छर्धनीतिः प्र मायिनाममिनाद्वर्पणीतिः । अहन् व्यंसमुशधग्वनेष्वाविर्धेना अकृणोद्राम्याणाम्
इंद्राने वृत्राचा वध केला, त्याची कपटयोजना मोडली; त्याने मायावी शत्रूंना नष्ट केले. त्याने गुहा फोडून गायी सोडवल्या आणि लपलेल्यांना प्रकट केले.
इन्द्रः स्वर्षा जनयन्न् अहानि जिगायोशिग्भिः पृतना अभिष्टिः । प्रारोचयन् मनवे [https://vedastudy.yolasite.com/ketu1.php केतु उपरि टिप्पणी], [http://puranastudy.000space.com/pur_index15/nachiketa.htm आरुणकेतुक उपरि टिप्पणी]। बृहद्दैवज्ञरञ्जने [https://sa.wikisource.org/s/2xff ३२.६] कथनमस्ति यत् केतुग्रहस्य पूर्णरूपः मीनावतारः अस्ति - केतोर्मीनावतारश्च ये चान्ये तेपि खेटजाः । पुराणेषु मत्स्यावतारस्य एकं वैशिष्ट्यं जलप्रलयतः मनोः रक्षणमस्ति। केतुमह्नामविन्दज्ज्योतिर्बृहते रणाय
इंद्र, प्रकाश देणारा, त्याने दिवस निर्माण केले, आपल्या शस्त्रांनी सैन्यांचा पराभव केला. त्याने मनूसाठी चिन्ह निर्माण केले, आणि मोठ्या युद्धासाठी ज्योत सापडली.
इन्द्रस्तुजो बर्हणा आ विवेश नृवद्दधानो नर्या पुरूणि । अचेतयद्धिय इमा जरित्रे प्रेमं वर्णमतिरच्छुक्रमासाम्
स्तोत्रांनी वंदिलेला इंद्र सामर्थ्याच्या आसनात प्रवेशला, वीरशक्ती आणि अनेक दान दिली. त्याने गायकासाठी हे विचार जागृत केले, त्यांना तेजस्वी आणि निर्मळ बुद्धी दिली.
महो महानि पनयन्त्यस्येन्द्रस्य कर्म सुकृता पुरूणि । वृजनेन वृजिनान्त्सं पिपेष मायाभिर्दस्यूंरभिभूत्योजाः
महान इंद्राची मोठी कृत्ये कितीतरी आणि प्रसिद्ध आहेत. त्याने आपल्या सामर्थ्याने दुष्टांचा नाश केला, आणि मायांनी दस्यूंना हरवले.
युधेन्द्रो मह्ना वरिवश्चकार देवेभ्यः सत्पतिश्चर्षणिप्राः । विवस्वतः सदने अस्य तानि विप्रा उक्थेभिः कवयो गृणन्ति
इंद्राने आपल्या महानतेने देवांसाठी मोठा मार्ग तयार केला, तो खरा स्वामी आणि मानवांचा रक्षक आहे. विवस्वताच्या घरात, ज्ञानी लोक या कृत्यांची स्तुती करतात.
सत्रासाहं वरेण्यं सहोदां ससवांसं स्वरपश्च देवीः । ससान यः पृथिवीं द्यामुतेमामिन्द्रं मदन्त्यनु धीरणासः
सर्वांवर विजय मिळवणारा, वंदनीय, बलशाली इंद्र, शक्ती देणारा, आणि तेजस्वी देवता — त्याने पृथ्वी आणि हे आकाश स्थिर केले; ज्ञानी लोक इंद्रात आनंद मानतात.
ससानात्यामुत सूर्यं ससानेन्द्रः ससान पुरुभोजसं गाम् । हिरण्ययमुत भोगं ससान हत्वी दस्यून् प्रार्यं वर्णमावत्
त्याने पाणी, सूर्य आणि पृथ्वी स्थिर केली; इंद्राने विपुल गायी, सोन्याचं धन मिळवलं, दस्यूंचा वध करून आर्यांचा तेज वाढवला.
इन्द्र ओषधीरसनोदहानि वनस्पतींरसनोदन्तरिक्षम् । बिभेद बलं नुनुदे विवाचोऽथाभवद्दमिताभिक्रतूनाम्
इंद्राने औषधी, पाणी, झाडं आणि आकाश चालू केलं; त्याने शत्रूंची ताकद मोडली, त्यांची वाणी थांबवली, आणि गर्विष्ठांना वश केले.
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन् भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम्
या स्पर्धेत, बळ आणि संपत्ती मिळवण्यासाठी, आम्ही उदार देणारा, वीरांमध्ये श्रेष्ठ असलेला इंद्राला हाक मारतो. तो आमच्या हाकेला नेहमीच ऐकतो, रणांगणात कठोर आणि पराक्रमी आहे, अडथळे दूर करणारा आणि धनात नेहमी जिंकणारा आहे.
उदु ब्रह्माण्यैरत श्रवस्येन्द्रं समर्ये महया वसिष्ठ । आ यो विश्वानि शवसा ततानोपश्रोता म ईवतो वचांसि
वैभवासाठी स्तोत्रे उचलली गेली आहेत; वसिष्ठा, सभेत इंद्राची स्तुती कर. ज्याने आपल्या सामर्थ्याने सर्वत्र व्यापले आहे, तो आमच्या शब्दांना ऐकतो आणि आमच्या बोलण्याची आतुरतेने वाट पाहतो.
अयामि घोष इन्द्र देवजामिरिरज्यन्त यच्छुरुधो विवाचि । नहि स्वमायुश्चिकिते जनेषु तानीदंहांस्यति पर्ष्यस्मान्
हे देवांचा पुत्र इंद्रा, मी या गजरासह येतो, जसे ज्ञानी लोक मोठ्याने गातात. माणसांमध्ये कोणालाही आपले आयुष्य किती आहे हे माहित नाही—तू आम्हाला या संकटांतून सुरक्षित ने.
युजे रथं गवेषणं हरिभ्यामुप ब्रह्माणि जुजुषाणमस्थुः । वि बाधिष्ट स्य रोदसी महित्वेन्द्रो वृत्राण्यप्रती जघन्वान्
त्याने आपल्या दोन पिवळ्या घोड्यांना जुळवून शोध घेणारे रथ तयार केले, आणि स्तोत्रांकडे आनंदाने गेला. बलवान इंद्राने पृथ्वी आणि आकाश वेगळे केले, अडथळ्यांवर विजय मिळवला आणि कधीही हरला नाही.
आपश्चित्पिप्यु स्तर्यो न गावो नक्षन्न् ऋतं जरितारस्त इन्द्र । याहि वायुर्न नियुतो नो अच्छा त्वं हि धीभिर्दयसे वि वाजान्
पाण्याही गायींसारख्या भरून वाहू लागल्या, सत्यापासून कधीच दूर गेल्या नाहीत, कारण गायक तुझी स्तुती करतात, इंद्रा. वाऱ्यासारखा आपल्या संघासह आमच्याकडे ये, कारण तुझ्या बुध्दीने तू आम्हाला भरपूर बक्षिसे देतोस.
ते त्वा मदा इन्द्र मादयन्तु शुष्मिणं तुविराधसं जरित्रे । एको देवत्रा दयसे हि मर्तान् अस्मिन् छूर सवने मादयस्व
हे इंद्रा, हे आनंद देणारे पेये तुला आनंदित करो. तू पराक्रमी आणि गायकांसाठी मोठ्या देणग्या देणारा आहेस. देवांमध्ये फक्त तूच माणसांवर कृपा करतोस—या यज्ञात, वीर, आनंद मान.
एवेदिन्द्रं वृषणं वज्रबाहुं वसिष्ठासो अभ्यर्चन्त्यर्कैः । स न स्तुतो वीरवद्धातु गोमद्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः
वसिष्ठ लोक आपल्या स्तोत्रांनी वज्रधारी, बलवान इंद्राची पूजा करतात. आमच्या स्तुतीने प्रसन्न होऊन तो आम्हाला वीरशक्ती आणि गायी देवो, आणि नेहमीच आशीर्वादांनी आमचे रक्षण करो.
ऋजीषी वज्री वृषभस्तुराषाट्छुष्मी राजा वृत्रहा सोमपावा । युक्त्वा हरिभ्यामुप यासदर्वाङ्माध्यंदिने सवने मत्सदिन्द्रः
वेगवान, वज्रधारी, बलशाली, राजा, अडथळे नष्ट करणारा, सोमपान करणारा इंद्र—त्याने दोन पिवळ्या घोड्यांना जुळवून, या मध्यान्ह यज्ञात आनंद घेण्यासाठी येथे येवो.
उदु ब्रह्माण्यैरत श्रवस्येन्द्रं समर्ये महया वसिष्ठ । आ यो विश्वानि शवसा ततानोपश्रोता म ईवतो वचांसि
वैभवासाठी स्तोत्रे उचलली गेली आहेत; वसिष्ठा, सभेत इंद्राची स्तुती कर. ज्याने आपल्या सामर्थ्याने सर्वत्र व्यापले आहे, तो आमच्या शब्दांना ऐकतो आणि आमच्या बोलण्याची आतुरतेने वाट पाहतो.
अयामि घोष इन्द्र देवजामिरिरज्यन्त यच्छुरुधो विवाचि । नहि स्वमायुश्चिकिते जनेषु तानीदंहांस्यति पर्ष्यस्मान्
हे देवांचा पुत्र इंद्रा, मी या गजरासह येतो, जसे ज्ञानी लोक मोठ्याने गातात. माणसांमध्ये कोणालाही आपले आयुष्य किती आहे हे माहित नाही—तू आम्हाला या संकटांतून सुरक्षित ने.
युजे रथं गवेषणं हरिभ्यामुप ब्रह्माणि जुजुषाणमस्थुः । वि बाधिष्ट स्य रोदसी महित्वेन्द्रो वृत्राण्यप्रती जघन्वान्
त्याने आपल्या दोन पिवळ्या घोड्यांना जुळवून शोध घेणारे रथ तयार केले, आणि स्तोत्रांकडे आनंदाने गेला. बलवान इंद्राने पृथ्वी आणि आकाश वेगळे केले, अडथळ्यांवर विजय मिळवला आणि कधीही हरला नाही.
आपश्चित्पिप्यु स्तर्यो न गावो नक्षन्न् ऋतं जरितारस्त इन्द्र । याहि वायुर्न नियुतो नो अछा त्वं हि धीभिर्दयसे वि वाजान्
पाण्याही गायींसारख्या भरून वाहू लागल्या, सत्यापासून कधीच दूर गेल्या नाहीत, कारण गायक तुझी स्तुती करतात, इंद्रा. वाऱ्यासारखा आपल्या संघासह आमच्याकडे ये, कारण तुझ्या बुध्दीने तू आम्हाला भरपूर बक्षिसे देतोस.
ते त्वा मदा इन्द्र मादयन्तु शुष्मिणं तुविराधसं जरित्रे । एको देवत्रा दयसे हि मर्तान् अस्मिन् छूर सवने मादयस्व
हे इंद्रा, हे आनंद देणारे पेये तुला आनंदित करो. तू पराक्रमी आणि गायकांसाठी मोठ्या देणग्या देणारा आहेस. देवांमध्ये फक्त तूच माणसांवर कृपा करतोस—या यज्ञात, वीर, आनंद मान.
एवेदिन्द्रं वृषणं वज्रबाहुं वसिष्ठासो अभ्यर्चन्त्यर्कैः । स न स्तुतो वीरवद्धातु गोमद्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः
वसिष्ठ लोक आपल्या स्तोत्रांनी वज्रधारी, बलवान इंद्राची पूजा करतात. आमच्या स्तुतीने प्रसन्न होऊन तो आम्हाला वीरशक्ती आणि गायी देवो, आणि नेहमीच आशीर्वादांनी आमचे रक्षण करो.
ऋजीषी वज्री वृषभस्तुराषाट्छुष्मी राजा वृत्रहा सोमपावा । युक्त्वा हरिभ्यामुप यासदर्वाङ्माध्यंदिने सवने मत्सदिन्द्रः
वेगवान, वज्रधारी, बलशाली, राजा, अडथळे नष्ट करणारा, सोमपान करणारा इंद्र—त्याने दोन पिवळ्या घोड्यांना जुळवून, या मध्यान्ह यज्ञात आनंद घेण्यासाठी येथे येवो.
वयमु त्वामपूर्व्य स्थूरं न कच्चिद्भरन्तोऽवस्यवः । वाजे चित्रं हवामहे
आम्ही तुला, अद्वितीय आणि बलवान, जणू काही जड ओझे वाहणाऱ्याप्रमाणे, आधार मानतो आणि हाक मारतो. बक्षिसाच्या स्पर्धेत, आम्ही तुला, अद्भुत इंद्रा, पुकारतो.
उप त्वा कर्मन्न् ऊतये स नो युवोग्रश्चक्राम यो धृषत्। त्वामिद्ध्यवितारं ववृमहे सखाय इन्द्र सानसिम्
आमच्या कार्यात मदतीसाठी आम्ही तुझ्याकडे येतो; तो बलवान आणि कठोर आमच्याकडे यावा. आम्ही तुलाच मदत करणारा आणि मित्र, हे इंद्रा, निवडले आहे—तू कधीही हरू न शकणारा आहेस.
यो न इदमिदं पुरा प्र वस्य आनिनाय तमु व स्तुषे । सखाय इन्द्रमूतये
जो पूर्वी आम्हाला ही सर्व समृद्धी देऊन गेला, त्याची मी आता स्तुती करतो; मदतीसाठी, मित्र इंद्राची मी प्रार्थना करतो.
हर्यश्वं सत्पतिं चर्षणीसहं स हि ष्मा यो अमन्दत । आ तु नः स वयति गव्यमश्व्यं स्तोतृभ्यो मघवा शतम्
तो उत्तम घोड्यांचा स्वामी, खरा मालक, लोकांमध्ये बलवान आणि नेहमीच ताजातवाना असणारा, आमच्यासाठी गायी आणि घोडे मिळवून देो. मगवान गायकांना शंभर भेटी देवो.
प्र मंहिष्ठाय बृहते बृहद्रये सत्यशुष्माय तवसे मतिं भरे । अपामिव प्रवणे यस्य दुर्धरं राधो विश्वायु शवसे अपावृतम्
मी सर्वात बलाढ्य, मोठ्या संपत्तीच्या, खरी ताकद आणि कीर्ती असणाऱ्या तुझ्यासाठी माझा विचार अर्पण करतो. ज्याच्या संपत्तीला धरून ठेवणे कठीण, जशी उतारावरून पाणी वाहते, तशी ती कष्ट करणाऱ्यांसाठी खुली आहे.
अध ते विश्वमनु हासदिष्टय आपो निम्नेव सवना हविष्मतः । यत्पर्वते न समशीत हर्यत इन्द्रस्य वज्रः श्नथिता हिरण्ययः
तुझ्यासाठी सर्व इच्छित गोष्टी मिळतात, जशा यज्ञासाठी पाणी खाली वाहते. जेव्हा पर्वतावर इंद्राचा सोन्याचा वज्र, कोणाच्याही आवाक्याबाहेर, सोडण्यात आला आणि जे जिंकता येत नाही ते फोडले.
अस्मै भीमाय नमसा समध्वर उषो न शुभ्र आ भरा पनीयसे । यस्य धाम श्रवसे नामेन्द्रियं ज्योतिरकारि हरितो नायसे
त्या भयंकर शक्तिमानाला आम्ही नम्रतेने पूजा करतो, जशी तेजस्वी उषा प्रवासासाठी प्रकाश आणते. ज्याच्या सामर्थ्यामुळे आणि कीर्तीमुळे हिरव्यांना मार्गदर्शन करणारे तेज निर्माण झाले.