उषसे नः परि देहि सर्वान् रात्र्यनागसः । उषा नो अह्ने आ भजादहस्तुभ्यं विभावरि
उषेला आम्हाला पूर्णपणे सुरक्षितपणे पोहोचव, हे रात्र; उषा आमच्यासाठी दिवस वाटो, हे तेजस्विनी, कारण तुझे हात नाहीत.
अयुतोऽहमयुतो म आत्मायुतं मे चक्षुरयुतं मे श्रोत्रम् । अयुतो मे प्राणोऽयुतो मेऽपानोऽयुतो मे व्यानोऽयुतोऽहं सर्वः
मी दहा हजार आहे, माझे आत्मा दहा हजार आहे, माझे डोळे दहा हजार आहेत, माझे कान दहा हजार आहेत; माझा श्वास दहा हजार आहे, माझा बाहेरचा श्वास दहा हजार आहे, माझा सर्वत्र पसरलेला श्वास दहा हजार आहे; मी सर्व आहे, दहा हजार.
देवस्य त्वा सवितुः प्रसवेऽश्विनोर्बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्यां प्रसूत आ रभे
मी तुला धरतो, तू देव सावितृच्या प्रेरणेने, अश्विनांच्या बाहूंनी आणि पूषणाच्या हातांनी जन्मलेली आहेस.
कामस्तदग्रे समवर्तत मनसो रेतः प्रथमं यदासीत्। स काम कामेन बृहता सयोनी रायस्पोषं यजमानाय धेहि
सृष्टीच्या आरंभी इच्छा उत्पन्न झाली, ती मनाची पहिली बीज होती. हे इच्छा, तू मोठ्या इच्छेशी एकरूप आहेस, एकाच पोटी जन्मलेल्या, यजमानाला समृद्धी आणि धन दे.
त्वं काम सहसासि प्रतिष्ठितो विभुर्विभावा सख आ सखीयते । त्वमुग्रः पृतनासु ससहिः सह ओजो यजमानाय धेहि
हे इच्छा, तू सामर्थ्याने स्थिर आहेस, सर्वत्र व्यापलेली आणि अनेक रूपांनी प्रकट होतेस, मित्रांसाठी खरी मैत्रीण आहेस. तू युद्धात बलशाली आहेस, यजमानाला बळ दे.
दूराच्चकमानाय प्रतिपाणायाक्षये । आस्मा अशृण्वन्न् आशाः कामेनाजनयन्त्स्वः
जो दूरवरून इच्छितो, शोधतो आणि कधीही कमी न होणारा आहे, त्याच्या आशांनी ऐकले; इच्छेने त्यांनी स्वतःचे तेज निर्माण केले.
कामेन मा काम आगन् हृदयाद्धृदयं परि । यदमीषामदो मनस्तदैतूप मामिह
इच्छा हृदयातून हृदयात माझ्याकडे येवो. या लोकांमध्ये जी उमंग किंवा विचार आहे, ते सर्व माझ्याकडे इथे येवो.
यत्काम कामयमाना इदं कृण्मसि ते हविः । तन् नः सर्वं समृध्यतामथैतस्य हविषो वीहि स्वाहा
हे इच्छा, आम्ही येथे जी कृती करतो, ती तुझ्यासाठी अर्पण आहे. ते सर्व आमच्यासाठी फळदायी होवो आणि हे अर्पण तू स्वीकारो—स्वाहा.
कालो अश्वो वहति सप्तरश्मिः सहस्राक्षो अजरो भूरिरेताः । तमा रोहन्ति कवयो विपश्चितस्तस्य चक्रा भुवनानि विश्वा
काळ हा सात किरणांचा घोडा सर्वांना वाहून नेतो; हजार डोळ्यांचा, वृद्ध न होणारा, बलवान असा तो सर्व जीवांना पेलतो. ज्ञानी आणि समजूतदार त्याच्यावर आरूढ होतात; त्याची चाके म्हणजे सर्व जग.
सप्त चक्रान् वहति काल एष सप्तास्य नाभीरमृतं न्वक्षः । स इमा विश्वा भुवनान्यञ्जत्कालः स ईयते प्रथमो नु देवः
हा काळ सात चाकं वाहतो, त्याला सात तोंडं आहेत, त्याचे नाभी अमर आहे, अक्ष अचल आहे; तो सर्व जग हलवतो, काळ हा पहिला देव पुढे जातो.
पूर्णः कुम्भोऽधि काल आहितस्तं वै पश्यामो बहुधा नु सन्तम् । स इमा विश्वा भुवनानि प्रत्यङ्कालं तमाहुः परमे व्योमन्
पूर्ण घडा काळावर ठेवला आहे; आपण त्याला अनेक रूपांनी पाहतो. तो सर्व जग हलवतो; त्या काळाला ते सर्वोच्च आकाश म्हणतात.
स एव सं भुवनान्याभरत्स एव सं भुवनानि पर्यैत्। पिता सन्न् अभवत्पुत्र एषां तस्माद्वै नान्यत्परमस्ति तेजः
त्यानेच सर्व जग उचलले, त्यानेच सर्व जग फिरून पाहिले. तो या सर्वांचा पिता आणि पुत्र झाला; म्हणून त्याच्यापेक्षा मोठे तेज नाही.
कालोऽमूं दिवमजनयत्काल इमाः पृथिवीरुत । काले ह भूतं भव्यं चेषितं ह वि तिष्ठते
काळाने हे आकाश निर्माण केले; काळानेच ही पृथ्वी निर्माण केली. काळातच भूतकाळ, भविष्यकाळ आणि सर्व कृती स्थिर आहेत.
कालो भूतिमसृजत काले तपति सूर्यः । काले ह विश्वा भूतानि काले चक्षुर्वि पश्यति
काळाने सर्व जीव निर्माण केले; काळात सूर्य तळपतो. काळातच सर्व जीव आहेत; काळातच डोळे पाहतात.
काले मनः काले प्राणः काले नाम समाहितम् । कालेन सर्वा नन्दन्त्यागतेन प्रजा इमाः
काळात मन आहे, काळात श्वास आहे, काळातच सर्व नावे एकत्र आहेत. काळ आल्यावर या सर्व सृष्टी आनंदी होतात.
काले तपः काले ज्येष्ठं काले ब्रह्म समाहितम् । कालो ह सर्वस्येश्वरो यः पितासीत्प्रजापतेः
काळात तप आहे, काळात श्रेष्ठता आहे, काळातच ब्रह्म एकत्र आहे. काळ सर्वांचा स्वामी आहे, जो प्रजापतीचा पिता झाला.
तेनेषितं तेन जातं तदु तस्मिन् प्रतिष्ठितम् । कालो ह ब्रह्म भूत्वा बिभर्ति परमेष्ठिनम्
त्याच्या प्रेरणेने सर्व काही घडते, त्याच्यामुळे सर्व जन्मते, त्याच्यात सर्व स्थिर आहे. काळ ब्रह्म होऊन सर्वोच्च परमेश्वराला धरतो.
कालः प्रजा असृजत कालो अग्रे प्रजापतिम् । स्वयंभूः कश्यपः कालात्तपः कालादजायत
काळाने प्रजांची निर्मिती केली; सुरुवातीला काळाने प्रजापतीला निर्माण केले. स्वयंभू कश्यप काळातून उत्पन्न झाला, आणि तपही काळातूनच जन्मले.
कालादापः समभवन् कालाद्ब्रह्म तपो दिशः । कालेनोदेति सूर्यः काले नि विशते पुनः
काळातून पाणी निर्माण झाले, काळातून ब्रह्मा, तप आणि दिशा निर्माण झाल्या. काळामुळे सूर्य उगवतो आणि काळातच पुन्हा मावळतो.
कालेन वातः पवते कालेन पृथिवी मही । द्यौर्मही काल आहिता
काळामुळे वारा वाहतो, काळामुळे पृथ्वी स्थिर आहे. महान आकाशही काळातच स्थिर आहे.
कालो ह भूतं भव्यं च पुत्रो अजनयत्पुरा । कालादृचः समभवन् यजुः कालादजायत
काळानेच पूर्वी जे घडले आणि जे होणार आहे ते सर्व निर्माण केलं, जणू त्याचा पुत्रच. ऋचांचा जन्मही काळातूनच झाला आणि यजुर्वेदही काळातूनच उत्पन्न झाला.
कालो यज्ञं समैरयद्देवेभ्यो भागमक्षितम् । काले गन्धर्वाप्सरसः काले लोकाः प्रतिष्ठिताः
काळाने यज्ञाची रचना केली आणि देवांना त्यांच्या न संपणाऱ्या भागाचा वाटा दिला. गंधर्व आणि अप्सरा हेही काळातच स्थिर आहेत, आणि सर्व लोकही काळातच आधारलेले आहेत.
कालेऽयमङ्गिरा देवोऽथर्वा चाधि तिष्ठतः । इमं च लोकं परमं च लोकं पुण्यांश्च लोकान् विधृतीश्च पुण्याः । सर्वांल्लोकान् अभिजित्य ब्रह्मणा कालः स ईयते परमो नु देवः
या काळातच अंगिरस आणि अथर्वा हे देव उभे आहेत. हा लोक आणि सर्वोच्च लोक, पुण्य लोक आणि त्यांचे आधार, हे सर्व काळानेच धरून ठेवले आहेत. सर्व लोकांना ब्रह्माच्या सहाय्याने जिंकून, तोच काळ, तो सर्वोच्च देव, पुढे पुढे जातो.
रात्रिंरात्रिमप्रयातं भरन्तोऽश्वायेव तिष्ठते घासमस्मै । रायस्पोषेण समिषा मदन्तो मा ते अग्ने प्रतिवेशा रिषाम
रात्र नंतर रात्र, जो थांबत नाही त्याला वाहत, जणू घोड्यासारखा उभा राहतो आणि त्याच्यासाठी चारा ठेवतो. संपत्ती आणि अन्न मिळवून आनंदी राहू, अग्ने, आमच्या घरात आम्हाला कधीच काही अपाय होऊ देऊ नकोस.
या ते वसोर्वात इषुः सा त एषा तया नो मृड । रायस्पोषेण समिषा मदन्तो मा ते अग्ने प्रतिवेशा रिषाम
वायो, तुझी जी संपत्तीची बाण आहे, ती तुझ्याकडेच राहू दे. त्याच्यामुळे आम्हाला कृपा कर. संपत्ती आणि अन्न मिळवून आनंदी राहू, अग्ने, आमच्या घरात आम्हाला कधीच काही अपाय होऊ देऊ नकोस.
सायंसायं गृहपतिर्नो अग्निः प्रातःप्रातः सौमनसस्य दाता । वसोर्वसोर्वसुदान एधि वयं त्वेन्धानास्तन्वं पुषेम
संध्याकाळी संध्याकाळी आमचा गृहपति अग्नी असो, सकाळी सकाळी शुभ मन देणारा असो. संपत्ती देणारा, तूच आम्हाला संपत्ती देणारा हो. आम्ही तुझे सेवक, आमचे शरीर बळकट होऊ दे.
प्रातःप्रातर्गृहपतिर्नो अग्निः सायंसायं सौमनसस्य दाता । वसोर्वसोर्वसुदान एधीन्धानास्त्वा शतंहिमा ऋधेम
सकाळी सकाळी आमचा गृहपति अग्नी असो, संध्याकाळी संध्याकाळी शुभ मन देणारा असो. संपत्ती देणारा, तूच आम्हाला संपत्ती देणारा हो. आम्ही तुझे सेवक, शंभर हिवाळे सुखात जाऊ दे.
अपश्चा दग्धान्नस्य भूयासम् । अन्नादायान्नपतये रुद्राय नमो अग्नये । सभ्यः सभां मे पाहि ये च सभ्याः सभासदः
माझ्या वाट्याला मागे जळलेले अन्न येऊ नये. अन्न देणाऱ्या, अन्नाच्या अधिपती, रुद्र आणि अग्नी, तुम्हा सर्वांना नमस्कार. सभा, माझ्या सभेचे रक्षण कर, आणि सभासदांनो, सभेचे रक्षण करा.
त्वामिन्द्रा पुरुहूत विश्वमायुर्व्यश्नवन् । अहरहर्बलिमित्ते हरन्तोऽश्वायेव तिष्ठते घासमग्ने
हे इंद्रा, सर्वांना हाक देणारा, तू सर्व जीवांत व्यापून आहेस. प्रत्येक दिवशी, मोजून दिलेला भाग वाहत, अग्नी, तू घोड्यासारखा उभा राहतोस आणि त्याच्यासाठी चारा ठेवतोस.
यमस्य लोकादध्या बभूविथ प्रमदा मर्त्यान् प्र युनक्षि धीरः । एकाकिना सरथं यासि विद्वान्त्स्वप्नं मिमानो असुरस्य योनौ
यमाच्या लोकातून तू प्रकट झाला आहेस, आनंदाने, हे बुद्धिमान, तू मर्त्यांना एकत्र आणतोस. एकटा, रथासह तू जातोस, जाणणारा, असुराच्या गर्भात झोप मोजतोस.