शम्या ह नाम दधिषे मम दिप्सन्ति ये धना । रात्रीहि तान् असुतपा य स्तेनो न विद्यते यत्पुनर्न विद्यते
तू माझ्यासाठी 'शांत' हे नाव घेतलेस, जे माझ्या संपत्तीचे इच्छुक आहेत त्यांच्यापासून. हे रात्र, त्यांना दूर लोट, झोप न लागणारी, जिथे चोर सापडत नाही, पुन्हा कधीच सापडत नाही.
भद्रासि रात्रि चमसो न विष्टो विष्वङ्गोरूपं युवतिर्बिभर्षि । चक्षुष्मती मे उशती वपूम्षि प्रति त्वं दिव्या न क्षाममुक्थाः
तू शुभ आहेस, रात्र, जणू उलथवलेला पेला नाहीस; तू, तरुणी, सर्व प्रकारच्या गाईंची रूपे धारण करतेस. उजळणारी, डोळस, तू सुंदर रूपे घेतेस; आकाशासारखी, तू कधीही पृथ्वीला सोडत नाहीस.
यो अद्य स्तेन आयत्यघायुर्मर्त्यो रिपुः । रात्री तस्य प्रतीत्य प्र ग्रीवाः प्र शिरो हनत्
जो आज चोर, पाप करणारा, शत्रू आहे—रात्र, त्याला भेटून, त्याची मान आणि डोके फोडो.
प्र पादौ न यथायति प्र हस्तौ न यथाशिषत्। यो मलिम्लुरुपायति स संपिष्टो अपायति । अपायति स्वपायति शुष्के स्थाणावपायति
त्याचे पाय योग्य चालू नयेत, त्याचे हात इच्छेप्रमाणे पोहोचू नयेत; जो घाणीत वावरतो, तो चिरडला जावा आणि नष्ट व्हावा; तो नष्ट व्हावा, नष्ट व्हावा, कोरड्या लाकडावर उभा राहूनही नष्ट व्हावा.
अध रात्रि तृष्टधूममशीर्षाणमहिं कृणु । अक्षौ वृकस्य निर्जह्यास्तेन तं द्रुपदे जहि
आता, हे रात्र, तीन धुरांनी वेढलेला, डोके नसलेला सर्प अशक्त कर; लांडग्याचे पासे फोड आणि चोराला झाडीत ठार कर.
ये ते रात्र्यनड्वाहस्तीक्ष्णशृङ्गाः स्वाशवः । तेभिर्नो अद्य पारयाति दुर्गाणि विश्वहा
तुझे जे बैल, तीक्ष्ण शिंगे आणि मजबूत दात असलेले आहेत—त्यांच्यामुळे आज आम्हाला सर्व संकटांतून पार ने, हे सर्वत्र जिंकणारी.
रात्रिंरात्रिमरिष्यन्तस्तरेम तन्वा वयम् । गम्भीरमप्लवा इव न तरेयुररातयः
रात्र नंतर रात्र, वाचत राहून, आम्ही आमच्या शरीराने पार जाऊ; जसे खोल पाण्यात न बुडणारे लोक जातात, तसे शत्रू आम्हाला ओलांडू शकू नयेत.
यथा शाम्याकः प्रपतन्न् अपवान् नानुविद्यते । एवा रात्रि प्र पातय यो अस्मामभ्यघायति
जसा वाळलेला काडी खाली पडल्यावर वारा त्याचा पाठलाग करत नाही, तशी, हे रात्र, जो आम्हाला इजा करतो त्याला तू खाली पाड.
अप स्तेनं वासयो गोअजमुत तस्करम् । अथो यो अर्वतः शिरोऽभिधाय निनीषति
चोर, गायी चोरणारा आणि लुटारू यांना दूर हाकल; आणि जो घोड्याच्या डोक्यावर डोळा ठेवून ते घेऊ पाहतो त्यालाही.
यदद्य रात्रि सुभगे विभजन्त्ययो वसु । यदेतदस्मान् भोजय यथेदन्यान् उपायसि
आज, हे शुभ रात्री, जे काही धन वाटले जाते, जे काही तू आम्हाला देतेस, जसे इतरांना देतेस—
उषसे नः परि देहि सर्वान् रात्र्यनागसः । उषा नो अह्ने आ भजादहस्तुभ्यं विभावरि
उषेला आम्हाला पूर्णपणे सुरक्षितपणे पोहोचव, हे रात्र; उषा आमच्यासाठी दिवस वाटो, हे तेजस्विनी, कारण तुझे हात नाहीत.
अयुतोऽहमयुतो म आत्मायुतं मे चक्षुरयुतं मे श्रोत्रम् । अयुतो मे प्राणोऽयुतो मेऽपानोऽयुतो मे व्यानोऽयुतोऽहं सर्वः
मी दहा हजार आहे, माझे आत्मा दहा हजार आहे, माझे डोळे दहा हजार आहेत, माझे कान दहा हजार आहेत; माझा श्वास दहा हजार आहे, माझा बाहेरचा श्वास दहा हजार आहे, माझा सर्वत्र पसरलेला श्वास दहा हजार आहे; मी सर्व आहे, दहा हजार.
देवस्य त्वा सवितुः प्रसवेऽश्विनोर्बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्यां प्रसूत आ रभे
मी तुला धरतो, तू देव सावितृच्या प्रेरणेने, अश्विनांच्या बाहूंनी आणि पूषणाच्या हातांनी जन्मलेली आहेस.
कामस्तदग्रे समवर्तत मनसो रेतः प्रथमं यदासीत्। स काम कामेन बृहता सयोनी रायस्पोषं यजमानाय धेहि
सृष्टीच्या आरंभी इच्छा उत्पन्न झाली, ती मनाची पहिली बीज होती. हे इच्छा, तू मोठ्या इच्छेशी एकरूप आहेस, एकाच पोटी जन्मलेल्या, यजमानाला समृद्धी आणि धन दे.
त्वं काम सहसासि प्रतिष्ठितो विभुर्विभावा सख आ सखीयते । त्वमुग्रः पृतनासु ससहिः सह ओजो यजमानाय धेहि
हे इच्छा, तू सामर्थ्याने स्थिर आहेस, सर्वत्र व्यापलेली आणि अनेक रूपांनी प्रकट होतेस, मित्रांसाठी खरी मैत्रीण आहेस. तू युद्धात बलशाली आहेस, यजमानाला बळ दे.
दूराच्चकमानाय प्रतिपाणायाक्षये । आस्मा अशृण्वन्न् आशाः कामेनाजनयन्त्स्वः
जो दूरवरून इच्छितो, शोधतो आणि कधीही कमी न होणारा आहे, त्याच्या आशांनी ऐकले; इच्छेने त्यांनी स्वतःचे तेज निर्माण केले.
कामेन मा काम आगन् हृदयाद्धृदयं परि । यदमीषामदो मनस्तदैतूप मामिह
इच्छा हृदयातून हृदयात माझ्याकडे येवो. या लोकांमध्ये जी उमंग किंवा विचार आहे, ते सर्व माझ्याकडे इथे येवो.
यत्काम कामयमाना इदं कृण्मसि ते हविः । तन् नः सर्वं समृध्यतामथैतस्य हविषो वीहि स्वाहा
हे इच्छा, आम्ही येथे जी कृती करतो, ती तुझ्यासाठी अर्पण आहे. ते सर्व आमच्यासाठी फळदायी होवो आणि हे अर्पण तू स्वीकारो—स्वाहा.
कालो अश्वो वहति सप्तरश्मिः सहस्राक्षो अजरो भूरिरेताः । तमा रोहन्ति कवयो विपश्चितस्तस्य चक्रा भुवनानि विश्वा
काळ हा सात किरणांचा घोडा सर्वांना वाहून नेतो; हजार डोळ्यांचा, वृद्ध न होणारा, बलवान असा तो सर्व जीवांना पेलतो. ज्ञानी आणि समजूतदार त्याच्यावर आरूढ होतात; त्याची चाके म्हणजे सर्व जग.
सप्त चक्रान् वहति काल एष सप्तास्य नाभीरमृतं न्वक्षः । स इमा विश्वा भुवनान्यञ्जत्कालः स ईयते प्रथमो नु देवः
हा काळ सात चाकं वाहतो, त्याला सात तोंडं आहेत, त्याचे नाभी अमर आहे, अक्ष अचल आहे; तो सर्व जग हलवतो, काळ हा पहिला देव पुढे जातो.
पूर्णः कुम्भोऽधि काल आहितस्तं वै पश्यामो बहुधा नु सन्तम् । स इमा विश्वा भुवनानि प्रत्यङ्कालं तमाहुः परमे व्योमन्
पूर्ण घडा काळावर ठेवला आहे; आपण त्याला अनेक रूपांनी पाहतो. तो सर्व जग हलवतो; त्या काळाला ते सर्वोच्च आकाश म्हणतात.
स एव सं भुवनान्याभरत्स एव सं भुवनानि पर्यैत्। पिता सन्न् अभवत्पुत्र एषां तस्माद्वै नान्यत्परमस्ति तेजः
त्यानेच सर्व जग उचलले, त्यानेच सर्व जग फिरून पाहिले. तो या सर्वांचा पिता आणि पुत्र झाला; म्हणून त्याच्यापेक्षा मोठे तेज नाही.
कालोऽमूं दिवमजनयत्काल इमाः पृथिवीरुत । काले ह भूतं भव्यं चेषितं ह वि तिष्ठते
काळाने हे आकाश निर्माण केले; काळानेच ही पृथ्वी निर्माण केली. काळातच भूतकाळ, भविष्यकाळ आणि सर्व कृती स्थिर आहेत.
कालो भूतिमसृजत काले तपति सूर्यः । काले ह विश्वा भूतानि काले चक्षुर्वि पश्यति
काळाने सर्व जीव निर्माण केले; काळात सूर्य तळपतो. काळातच सर्व जीव आहेत; काळातच डोळे पाहतात.
काले मनः काले प्राणः काले नाम समाहितम् । कालेन सर्वा नन्दन्त्यागतेन प्रजा इमाः
काळात मन आहे, काळात श्वास आहे, काळातच सर्व नावे एकत्र आहेत. काळ आल्यावर या सर्व सृष्टी आनंदी होतात.
काले तपः काले ज्येष्ठं काले ब्रह्म समाहितम् । कालो ह सर्वस्येश्वरो यः पितासीत्प्रजापतेः
काळात तप आहे, काळात श्रेष्ठता आहे, काळातच ब्रह्म एकत्र आहे. काळ सर्वांचा स्वामी आहे, जो प्रजापतीचा पिता झाला.
तेनेषितं तेन जातं तदु तस्मिन् प्रतिष्ठितम् । कालो ह ब्रह्म भूत्वा बिभर्ति परमेष्ठिनम्
त्याच्या प्रेरणेने सर्व काही घडते, त्याच्यामुळे सर्व जन्मते, त्याच्यात सर्व स्थिर आहे. काळ ब्रह्म होऊन सर्वोच्च परमेश्वराला धरतो.
कालः प्रजा असृजत कालो अग्रे प्रजापतिम् । स्वयंभूः कश्यपः कालात्तपः कालादजायत
काळाने प्रजांची निर्मिती केली; सुरुवातीला काळाने प्रजापतीला निर्माण केले. स्वयंभू कश्यप काळातून उत्पन्न झाला, आणि तपही काळातूनच जन्मले.
कालादापः समभवन् कालाद्ब्रह्म तपो दिशः । कालेनोदेति सूर्यः काले नि विशते पुनः
काळातून पाणी निर्माण झाले, काळातून ब्रह्मा, तप आणि दिशा निर्माण झाल्या. काळामुळे सूर्य उगवतो आणि काळातच पुन्हा मावळतो.
कालेन वातः पवते कालेन पृथिवी मही । द्यौर्मही काल आहिता
काळामुळे वारा वाहतो, काळामुळे पृथ्वी स्थिर आहे. महान आकाशही काळातच स्थिर आहे.