हिरण्यशृङ्ग ऋषभः शातवारो अयं मणिः । दुर्णाम्नः सर्वांस्तृध्वाव रक्षांस्यक्रमीत्
हे रत्न, सोन्याच्या शिंगांचा वृषभ, शंभरपट, सर्व दुर्दैव छाटून, राक्षसांवर विजय मिळवतो.
शतमहं दुर्णाम्नीनां गन्धर्वाप्सरसां शतम् । शतं शश्वन्वतीनां शतवारेण वारये
गंधर्व आणि अप्सरांचा शंभर दुर्दैव, नेहमी परतणारे शंभर संकटे, हे शंभरपट रत्न मी दूर करतो.
इदं वर्चो अग्निना दत्तमागन् भर्गो यशः सह ओजो वयो बलम् । त्रयस्त्रिंशद्यानि च वीर्याणि तान्यग्निः प्र ददातु मे
ही तेजस्विता अग्नीने दिलेली आली आहे — तेज, कीर्ती, बरोबरच उत्साह, आयुष्य आणि बळ. हे तैंतीस सामर्थ्ये अग्नी मला देवो.
वर्च आ धेहि मे तन्वां सह ओजो वयो बलम् । इन्द्रियाय त्वा कर्मणे वीर्याय प्रति गृह्णामि शतशारदाय
माझ्या अंगात तेज भर, बरोबरच उत्साह, आयुष्य आणि बळ. तुला मी इंद्रिय, कृती, सामर्थ्य आणि शंभर वर्षांचे आयुष्य यासाठी स्वीकारतो.
ऊर्जे त्वा बलाय त्वौजसे सहसे त्वा । अभिभूयाय त्वा राष्ट्रभृत्याय पर्यूहामि शतशारदाय
पोषणासाठी, बळासाठी, उत्साहासाठी, सहनशक्तीसाठी, जिंकण्यासाठी आणि राज्य करण्यासाठी, तुला मी शंभर वर्षांच्या आयुष्यासाठी बोलावतो.
ऋतुभ्यष्ट्वार्तवेभ्यो माद्भ्यः संवत्सरेभ्यः । धात्रे विधात्रे समृधे भूतस्य पतये यजे
ऋतूंना, ऋतूंच्या विभागांना, महिन्यांना, वर्षांना, पालन करणाऱ्याला, व्यवस्था करणाऱ्याला, समृद्धीसाठी आणि सर्व सृष्टीच्या अधिपतीस मी अर्पण करतो.
न तं यक्ष्मा अरुन्धते नैनं शपथो अश्नुते । यं भेषजस्य गुल्गुलोः सुरभिर्गन्धो अश्नुते
जो औषधी गुग्गुळाचा सुगंध घेतो, त्याला आजार जिंकू शकत नाहीत, शाप लागू शकत नाही.
विष्वञ्चस्तस्माद्यक्ष्मा मृगा अश्वा इवेरते । यद्गुल्गुलु सैन्धवं यद्वाप्यसि समुद्रियम्
गुग्गुळ, सैंधव किंवा समुद्राचे मीठ असताना, रोग सर्व दिशांना पळून जातात, जसे हरणे आणि घोडे पळतात.
उभयोरग्रभं नामास्मा अरिष्टतातये
'दोन्ही टोकांचा धरून ठेवणारा' हे त्याचे नाव आहे, सुरक्षिततेसाठी.
19.39 ऐतु देवस्त्रायमाणः कुष्ठो हिमवतस्परि । तक्मानं सर्वं नाशय सर्वाश्च यातुधान्यः
हिमालयातून आलेले दैवी, रक्षण करणारे कुष्ट येवो; सर्व ताप आणि सर्व जादूटोणा नष्ट करो.
त्रीणि ते कुष्ठ नामानि नद्यमारो नद्यारिषः । नद्यायं पुरुषो रिषत्। यस्मै परिब्रवीमि त्वा सायंप्रातरथो दिवा
कुष्टा, तुझे तीन नावे — नदीत जन्मलेला, नदीचा आनंद, नदीचा पुरुष. ज्याला मी संध्याकाळी, सकाळी आणि दिवसा संबोधतो.
जीवला नाम ते माता जीवन्तो नाम ते पिता । नद्यायं पुरुषो रिषत्। यस्मै परिब्रवीमि त्वा सायंप्रातरथो दिवा
तुझी आई 'जीवळी' नावाची, तुझे वडील 'जीवंत' नावाचे. ज्याला मी संध्याकाळी, सकाळी आणि दिवसा संबोधतो.
उत्तमो अस्योषधीनामनड्वान् जगतामिव व्याघ्रः श्वपदामिव । नद्यायं पुरुषो रिषत्। यस्मै परिब्रवीमि त्वा सायंप्रातरथो दिवा
तू सर्व औषधींपैकी श्रेष्ठ आहेस, जसा प्राण्यांत वाघ, वन्य जनावरांत सिंह. ज्याला मी संध्याकाळी, सकाळी आणि दिवसा संबोधतो.
शीर्षशोकं तृतीयकं सदंदिर्यश्च हायनः । तक्मानं विश्वधावीर्याधराञ्चं परा सुव
डोकेदुखी, तिसरा, सदंदिर आणि हायन — हे सर्व ताप, सर्वत्र पसरलेले, खाली नेणारे, दूर कर.
यन् मे छिद्रं मनसो यच्च वाचः सरस्वती मन्युमन्तं जगाम । विश्वैस्तद्देवैः सह संविदानः सं दधातु बृहस्पतिः
माझ्या मनात किंवा वाणीमध्ये जो काही दोष आहे, जो सरस्वतीच्या रागाने पोहोचला आहे, तो बृहस्पती सर्व देवांसह एकत्र येऊन भरून काढो.
मा न आपो मेधां मा ब्रह्म प्र मथिष्टन । सुष्यदा यूयं स्यन्दध्वमुपहूतोऽहं सुमेधा वर्चस्वी
पाण्यांनो, माझी बुद्धी हिरावू नका, ब्रह्मा, तूही नाही. तुम्ही कोरडे पडून, बोलावल्यावर वाहा — मी बोलावलेला, सुज्ञ आणि तेजस्वी आहे.
मा नो मेधां मा नो दीक्षां मा नो हिंसिष्टं यत्तपः । शिवा नः शं सन्त्वायुषे शिवा भवन्तु मातरः
आमची बुद्धी, आमचे दीक्षा, आमचे तप — हे काहीही तुम्ही बाधू नका. आमच्या दीर्घायुष्यासाठी शुभता लाभो, आमच्या मातांनीही शुभ व्हावे.
या नः पीपरदश्विना ज्योतिष्मती तमस्तिरः । तामस्मे रासतामिषम्
अश्विनीद्वय, तुम्ही आम्हाला प्रकाश दिला, अंधार दूर केला — तो प्रकाश आम्हाला अन्न देणारा ठरो.
भद्रमिच्छन्त ऋषयः स्वर्विदस्तपो दीक्षामुपनिषेदुरग्रे । ततो राष्ट्रं बलमोजश्च जातं तदस्मै देवा उपसंनमन्तु
मंगलाची इच्छा करणारे, स्वर्ग जाणणारे ऋषी, सुरुवातीला तप आणि दीक्षा घेतात; त्यातूनच राज्य, बळ आणि उत्साह जन्माला येतो — ते देव त्याला लाभू देत.
ब्रह्म होता ब्रह्म यज्ञा ब्रह्मणा स्वरवो मिताः । अध्वर्युर्ब्रह्मणो जातो ब्रह्मणोऽन्तर्हितं हविः
ब्रह्म हा होतार आहे, ब्रह्मच यज्ञ आहे, ब्रह्मामुळेच स्तोत्रांचे प्रमाण ठरते. अध्वर्यू ब्रह्मातून जन्माला येतो, आणि आहुती ब्रह्मातच लपलेली असते.
ब्रह्म स्रुचो घृतवतीर्ब्रह्मणा वेदिरुद्धिता । ब्रह्म यज्ञस्य तत्त्वं च ऋत्विजो ये हविष्कृतः । शमिताय स्वाहा
ब्रह्म म्हणजे तुपाने भरलेल्या स्रुचा आहेत, ब्रह्मामुळे वेदी उभी राहते. ब्रह्म हे यज्ञाचे सार आहे आणि आहुती तयार करणारे ऋत्विज् सुद्धा ब्रह्मच आहेत. शांत करणाऱ्यास स्वाहा.
अंहोमुचे प्र भरे मनीषामा सुत्राव्णे सुमतिमावृणानः । इममिन्द्र प्रति हव्यं गृभाय सत्याः सन्तु यजमानस्य कामाः
हे पाप दूर करणाऱ्या, मी माझा विचार तुझ्यापर्यंत पोहोचवतो; सुत्रांनी बांधलेल्या त्या श्रेष्ठासाठी चांगली कृपा मागतो. हे इंद्रा, ही आहुती स्वीकार; यजमानाच्या सर्व इच्छा पूर्ण होऊ देत.
अंहोमुचं व्र्षभं यज्ञियानां विराजन्तं प्रथममध्वराणम् । अपां नपातमश्विना हुवे धिय इन्द्रियेण त इन्द्रियं दत्तमोजः
पाप दूर करणाऱ्या, यज्ञासाठी योग्य असलेल्या वृषभा, जो सर्वांत प्रथम तेजाने झळकतो, त्या जलपुत्रा, अश्विनीद्वारा, मी तुझी प्रार्थना करतो; मला तुमची शक्ती आणि सामर्थ्य द्या.
19.43 यत्र ब्रह्मविदो यान्ति दीक्षया तपसा सह । अग्निर्मा तत्र नयत्वग्निर्मेधा दधातु मे । अग्नये स्वाहा
जिथे ब्रह्मज्ञ लोक दीक्षा आणि तपासह जातात, तिथे अग्नी मला नेवो. अग्नी मला बुद्धी देवो. अग्नीस स्वाहा.
यत्र ब्रह्मविदो यान्ति दीक्षया तपसा सह । वायुर्मा तत्र नयतु वायुः प्रणान् दधातु मे वायवे स्वाहा
जिथे ब्रह्मज्ञ लोक दीक्षा आणि तपासह जातात, तिथे वायू मला नेवो. वायू मला श्वास देवो. वायूस स्वाहा.
यत्र ब्रह्मविदो यान्ति दीक्षया तपसा सह । सूर्यो मा तत्र नयतु चक्षुः सूर्यो दधातु मे । सूर्याय स्वाहा
जिथे ब्रह्मज्ञ लोक दीक्षा आणि तपासह जातात, तिथे सूर्य मला नेवो. सूर्य मला दृष्टी देवो. सूर्याला स्वाहा.
यत्र ब्रह्मविदो यान्ति दीक्षया तपसा सह । चन्द्रो मा तत्र नयतु मनश्चन्द्रो दधातु मे । चन्द्राय स्वाहा
जिथे ब्रह्मज्ञ लोक दीक्षा आणि तपासह जातात, तिथे चंद्र मला नेवो. चंद्र मला मन देवो. चंद्रास स्वाहा.
यत्र ब्रह्मविदो यान्ति दीक्षया तपसा सह । सोमो मा तत्र नयतु पयः सोमो दधातु मे । सोमाय स्वाहा
जिथे ब्रह्मज्ञ लोक दीक्षा आणि तपासह जातात, तिथे सोम मला नेवो. सोम मला पोषण देवो. सोमास स्वाहा.
यत्र ब्रह्मविदो यान्ति दीक्षया तपसा सह । इन्द्रो मा तत्र नयतु बलमिन्द्रो दधातु मे । इन्द्राय स्वाहा
जिथे ब्रह्मज्ञ लोक दीक्षा आणि तपासह जातात, तिथे इंद्र मला नेवो. इंद्र मला बळ देवो. इंद्रास स्वाहा.
त्रिः शाम्बुभ्यो अङ्गिरेभ्यस्त्रिरादित्येभ्यस्परि । त्रिर्जातो विश्वदेवेभ्यः । स कुष्ठो विश्वभेषजः साकं सोमेन तिष्ठति । अश्वत्थो देवसदनस्तृतीयस्यामितो दिवि । तत्रामृतस्य चक्षणं ततः कुष्ठो अजायत । स कुष्ठो विश्वभेषजः साकं सोमेन तिष्ठति । हिरण्ययी नौरचरद्धिरण्यबन्धना दिवि । तत्रामृतस्य चक्षणं ततः कुष्ठो अजायत । स कुष्ठो विश्वभेषजः साकं सोमेन तिष्ठति । यत्र नावप्रभ्रंशनं यत्र हिमवतः शिरः । तत्रामृतस्य चक्षणं ततः कुष्ठो अजायत । स कुष्ठो विश्वभेषजः साकं सोमेन तिष्ठति । यं त्वा वेद पूर्व इक्ष्वाको यं वा त्वा कुष्ठ काम्यः । यं वा वसो यमात्स्यस्तेनासि विश्वभेषजः
तीन वेळा शंभू, तीन वेळा अत्री, तीन वेळा आदित्य, आणि तीन वेळा सर्व देवांकडून जन्मलेला हा कुष्टा, सर्व रोगांवरचा उपाय, सोमासोबत उभा आहे. तिसऱ्या, अमर्याद आकाशात असलेला अश्वत्थ वृक्ष, हे देवांचे निवासस्थान; तिथे अमृताचे स्थान आहे, तिथूनच कुष्टा जन्मला. हा कुष्टा, सर्व रोगांवरचा उपाय, सोमासोबत उभा आहे. आकाशात सोन्याची नौका, सोन्याच्या दोऱ्यांनी बांधलेली, तिथे अमृताचे स्थान आहे, तिथूनच कुष्टा जन्मला. हा कुष्टा, सर्व रोगांवरचा उपाय, सोमासोबत उभा आहे. जिथे नौकेचा उतार आहे, जिथे हिमालयाचे शिखर आहे, तिथे अमृताचे स्थान आहे, तिथूनच कुष्टा जन्मला. हा कुष्टा, सर्व रोगांवरचा उपाय, सोमासोबत उभा आहे. तुला पूर्वी इक्ष्वाकूने ओळखले, किंवा तुला कुष्टा, ज्याने इच्छिले, किंवा वसु, ज्याने तुला खाल्ले, त्यासाठी तू सर्व रोगांवरचा उपाय आहेस.