आकूतिं देवीं सुभगां पुरो दधे चित्तस्य माता सुहवा नो अस्तु । यामाशामेमि केवली सा मे अस्तु विदेयमेनां मनसि प्रविष्टाम्
मी माझ्यासमोर दिव्य प्रेरणा ठेवतो, शुभ आणि कृपाळू, जी विचारांची जननी आहे; ती आमच्यावर कृपावंत होवो. जी प्रेरणा मला हवी आहे, ती मला मिळो; ती माझ्या मनात प्रवेश करो.
आकूत्या नो बृहस्पत आकूत्या न उपा गहि । अथो भगस्य नो धेह्यथो नः सुहवो भव
प्रेरणेने, बृहस्पती, प्रेरणेने तू आमच्याजवळ ये. आणि आम्हाला भाग्याचा वाटा दे; आणि आमच्यावर कृपा कर.
बृहस्पतिर्म आकूतिमाङ्गिरसः प्रति जानातु वाचमेताम् । यस्य देवा देवताः संबभूवुः स सुप्रणीताः कामो अन्वेत्वस्मान्
अंगिरस वंशातील बृहस्पती माझ्या या वाणीला मान्यता देवो. ज्याच्यामुळे देवता देव झाले, अशा बृहस्पतीच्या कृपेमुळे आमच्यावर सदैव शुभ इच्छा येवोत.
इन्द्रो राजा जगतश्चर्षणीनामधि क्षमि विषुरूपं यदस्ति । ततो ददाति दाशुषे वसूनि चोदद्राध उपस्तुतश्चिदर्वाक्
इंद्र हा सर्व जगाचा आणि लोकांचा राजा आहे. पृथ्वीवर जिथे जिथे विविध रूपे आहेत, तिथून तो भक्ताला धन देतो. त्याचे गुणगान केल्यावर तो दूर असलेलेही धन जवळ आणतो.
सहस्रबाहुः पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात्। स भूमिं विश्वतो वृत्वात्यतिष्ठद्दशाङ्गुलम्
त्या पुरुषाला हजारो हात, हजारो डोळे आणि हजारो पाय आहेत. त्याने सर्व बाजूंनी पृथ्वी व्यापली आणि तिच्यापेक्षा दहा बोटांनी अधिक पसरला.
त्रिभिः पद्भिर्द्यामरोहत्पादस्येहाभवत्पुनः । तथा व्यक्रामद्विष्वङशनानशने अनु
त्याने तीन पावलांनी आकाश गाठले आणि चौथ्या पावलाने पुन्हा इथेच राहिला. अशा प्रकारे तो सर्वत्र पसरला, खाणाऱ्यांमध्ये आणि न खाणाऱ्यांमध्येही.
तावन्तो अस्य महिमानस्ततो ज्यायांश्च पूरुषः । पादोऽस्य विश्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि
त्याची ही महती आहे, पण पुरुष त्याहूनही मोठा आहे. त्याचा एक चतुर्थांश सर्व भूतांना व्यापतो, आणि तीन चतुर्थांश अमरत्वाने आकाशात आहेत.
पुरुष एवेदं सर्वं यद्भूतं यच्च भाव्यम् । उतामृतत्वस्येश्वरो यदन्येनाभवत्सह
हे सर्व जे काही आहे, जे झाले आणि जे होणार आहे, ते सर्व पुरुषच आहे. तोच अमरत्वाचा स्वामी आहे आणि त्याच्याबरोबर जे काही वाढते, त्याचाही तो अधिपती आहे.
यत्पुरुषं व्यदधुः कतिधा व्यकल्पयन् । मुखं किमस्य किं बाहू किमूरू पादा उच्यते
जेव्हा त्या पुरुषाचे विभाजन केले, तेव्हा त्याला किती भागांत वाटले? त्याचे मुख काय होते, हात काय होते, आणि त्याच्या मांड्या व पाय कोणते म्हणतात?
ब्राह्मणोऽस्य मुखमासीद्बाहू राजन्योऽभवत्। मध्यं तदस्य यद्वैश्यः पद्भ्यां शूद्रो अजायत
त्याचे मुख ब्राह्मण झाले, हात क्षत्रिय झाले. त्याचा मध्यभाग वैश्य झाला आणि त्याच्या पायांतून शूद्र जन्मला.
चन्द्रमा मनसो जातश्चक्षोः सूर्यो अजायत । मुखादिन्द्रश्चाग्निश्च प्राणाद्वायुरजायत
त्याच्या मनापासून चंद्र निर्माण झाला, डोळ्यांतून सूर्य जन्मला. मुखातून इंद्र आणि अग्नी, श्वासातून वायू उत्पन्न झाला.
नाभ्या आसीदन्तरिक्षं शीर्ष्णो द्यौः समवर्तत । पद्भ्यां भूमिर्दिशः श्रोत्रात्तथा लोकामकल्पयन्
त्याच्या नाभीतून आकाश निर्माण झाले, डोक्यातून स्वर्ग झाला. पायांतून पृथ्वी, कानांतून दिशा — अशा प्रकारे जगांची रचना केली.
विराडग्रे समभवद्विराजो अधि पूरुषः । स जातो अत्यरिच्यत पश्चाद्भूमिमथो पुरः
सर्वप्रथम विराज जन्मला, विराजपासून पुरुष निर्माण झाला. जन्मल्यानंतर तो पृथ्वीच्या मागे आणि पुढे पसरला.
यत्पुरुषेण हविषा देवा यज्ञमतन्वत । वसन्तो अस्यासीदाज्यं ग्रीष्म इध्मः शरद्धविः
देवांनी पुरुषाला आहुती म्हणून यज्ञ केला. त्या यज्ञात वसंत ऋतू तुप होते, उन्हाळा समिधा होती, आणि शरद ऋतू आहुती होती.
तं यज्ञं प्रावृषा प्रौक्षन् पुरुषं जातमग्रशः । तेन देवा अयजन्त साध्या वसवश्च ये
त्या यज्ञात, जो प्रथम जन्मलेला पुरुष होता, त्याला पावसाने स्नान घातले. त्या यज्ञाने देव, साध्य आणि वसु यांनी यज्ञ केला.
तस्मादश्वा अजायन्त ये च के चोभयादतः । गावो ह जज्ञिरे तस्मात्तस्माज्जाता अजावयः
त्या सर्वस्वी यज्ञातून घोडे आणि दोन ओळी दात असणारी सर्व जनावरे जन्मली. त्यातून गायी, बकरी आणि मेंढ्या देखील उत्पन्न झाल्या.
तस्माद्यज्ञात्सर्वहुत ऋचः सामानि जज्ञिरे । छन्दो ह जज्ञिरे तस्माद्यजुस्तस्मादजायत
त्या सर्वस्वी यज्ञातून ऋच आणि साम गीते जन्मल्या. त्यातून छंद निर्माण झाले आणि त्याच्यापासून यजुर्वेदही उत्पन्न झाला.
तस्माद्यज्ञात्सर्वहुतः संभृतं पृषदाज्यम् । पशूंस्तांश्चक्रे वायव्यान् आरण्या ग्राम्याश्च ये
त्या सर्वस्वी यज्ञातून मिसळलेले तूप जमा झाले. त्याने आकाशातील, जंगलातील आणि गावातील प्राणी निर्माण केले.
सप्तास्यासन् परिधयस्त्रिः सप्त समिधः कृताः । देवा यद्यज्ञं तन्वाना अबध्नन् पुरुषं पशुम्
त्या यज्ञाचे सात परिघ होते आणि तीन वेळा सात समिधा लावल्या होत्या. देवांनी यज्ञ करताना पुरुषाला यज्ञातील पशू म्हणून बांधले.
मूर्ध्नो देवस्य बृहतो अंशवः सप्त सप्ततीः । राज्ञः सोमस्याजायन्त जातस्य पुरुषादधि
महान देवाच्या डोक्यातून, म्हणजेच सोमराजाच्या, पुरुषाच्या जन्मानंतर सत्त्याहत्तर भाग निर्माण झाले.
चित्राणि साकं दिवि रोचनानि सरीसृपाणि भुवने जवानि । तुर्मिशं सुमतिमिच्छमानो अहानि गीर्भिः सपर्यामि नाकम्
आकाशातील तेजस्वी तारे आणि पृथ्वीवर वेगाने फिरणाऱ्या सर्व प्राण्यांसोबत, उत्तम समज मिळावी म्हणून, मी तुर्मीशा, तुझ्या दिव्य लोकांचे शब्दांनी पूजन करतो.
सुहवमग्ने कृत्तिका रोहिणी चास्तु भद्रं मृगशिरः शमार्द्रा । पुनर्वसू सूनृता चारु पुष्यो भानुराश्लेषा अयनं मघा मे
सुलभतेने बोलावता येणारा अग्नी, कृतिका, रोहिणी, शुभ मृगशीर्ष आणि आर्द्रा मला कल्याण देऊ देत. पुनर्वसू, मधुर बोलणारी, सुंदर पुष्य, तेजस्वी आश्लेषा, अयन आणि मघा माझ्या पाठीशी असू देत.
पुण्यं पूर्वा फल्गुन्यौ चात्र हस्तश्चित्रा शिवा स्वाति सुखो मे अस्तु । राधे विशाखे सुहवानुराधा ज्येष्ठा सुनक्षत्रमरिष्ट मूलम्
शुभ पूर्वा आणि उत्तर फाल्गुनी, हस्त, चित्रा, मंगलकारी स्वाती आणि सुख मला लाभो. राधा, विशाखा, सहज बोलावता येणारी अनुराधा, ज्येष्ठा, भाग्यशाली नक्षत्र आणि अडथळा न येणारे मूल मला कल्याण देऊ देत.
अन्नं पूर्वा रासतां मे अषाढा ऊर्जं देव्युत्तरा आ वहन्तु । अभिजिन् मे रासतां पुण्यमेव श्रवणः श्रविष्ठाः कुर्वतां सुपुष्टिम्
पूर्वाषाढा मला अन्न देऊ दे, दिव्य उत्तराषाढा मला बळ आणू दे. अभिजित मला पुण्य मिळवू दे, श्रवण आणि श्रविष्ठा मला भरपूर पोषण देऊ देत.
आ मे महच्छतभिषग्वरीय आ मे द्वया प्रोष्ठपदा सुशर्म । आ रेवती चाश्वयुजौ भगं म आ मे रयिं भरण्य आ वहन्तु
महान आणि श्रेष्ठ शतभिषक माझ्याकडे येऊ दे, दोन्ही प्रोष्टपदा मला शुभ लाभ देऊ देत. रेवती आणि अश्वयुजा मला भाग्य आणू देत, भरणी मला संपत्ती मिळवू दे.
यानि नक्षत्राणि दिव्यन्तरिक्षे अप्सु भूमौ यानि नगेषु दिक्षु । प्रकल्पयंश्चन्द्रमा यान्येति सर्वाणि ममैतानि शिवानि सन्तु
आकाशात, मध्यआकाशात, पाण्यात, पृथ्वीवर, पर्वतांवर आणि दिशांमध्ये जी नक्षत्रे आहेत, आणि जी चंद्र फिरवतो, ती सर्व माझ्यासाठी मंगलमय होऊ देत.
अष्टाविंशानि शिवानि शग्मानि सह योगं भजन्तु मे । योगं प्र पद्ये क्षेमं च क्षेमं प्र पद्ये योगं च नमोऽहोरात्राभ्यामस्तु
अठ्ठावीस शुभ आणि कल्याणकारी नक्षत्रे माझ्याशी एकरूप होऊ देत. मी एकता आणि कल्याण शोधतो, कल्याण आणि एकता शोधतो. दिवस आणि रात्रीस वंदन असो.
स्वस्तितं मे सुप्रातः सुसायं सुदिवं सुमृगं सुशकुनं मे अस्तु । सुहवमग्ने स्वस्त्यमर्त्यं गत्वा पुनरायाभिनन्दन्
माझ्या सकाळी, संध्याकाळी, दिवसभर, चांगल्या नशिबाने, शुभ चिन्हांनी आणि शुभ शकुनांनी कल्याण असो. अग्नी, जो सहज बोलावता येतो, तू आम्हाला कल्याण आण आणि बाहेर जाऊन आनंदाने परत ये.
अनुहवं परिहवं परिवादं परिक्षवम् । सर्वैर्मे रिक्तकुम्भान् परा तान्त्सवितः सुव
सर्व द्वेष, निंदा, दोष आणि अपमान दूर जाऊ देत. सर्व रिकाम्या पात्रांना, हे सविता, माझ्यापासून दूर कर.
अपपापं परिक्षवं पुण्यं भक्षीमहि क्षवम् । शिवा ते पाप नासिकां पुण्यगश्चाभि मेहताम्
आपण पवित्र आणि शुभ, पाप व दोषरहित अन्न सेवन करू. तुझी नाक, हे शुभ देवी, पापरहित असो आणि पुण्य माझ्याकडे येऊ दे.