{१७} उच्छ्वञ्चमाना पृथिवी सु तिष्ठतु सहस्रं मित उप हि श्रयन्ताम् । ते गृहासो घृतश्चुतः स्योना विश्वाहास्मै शरणाः सन्त्वत्र
उठणारी पृथ्वी स्थिर राहो, हजार मापे तिच्यावर विसावोत; तुझे घर घृताने ओथंबलेले सुखद राहो, येथे सर्व आसरे त्याच्यासाठी असोत.
उत्ते स्तभ्नामि पृथिवीं त्वत्परीमं लोगं निदधन् मो अहं रिषम् । एतां स्थूणां पितरो धारयन्ति ते तत्र यमः सादना ते कृणोतु
ही पृथ्वी मी तुझ्यासाठी उभी करतो, ही सीमा ठेवतो; मी तुला त्रास देऊ नये. पितर हे खांब धरतात; यम तुझे निवासस्थान तिथे करो.
इममग्ने चमसं मा वि जिह्वरः प्रियो देवानामुत सोम्यानाम् । अयं यश्चमसो देवपानस्तस्मिन् देवा अमृता मादयन्ताम्
हे अग्नी, हा कमंडलू तू चाटू नकोस; तो देवांना आणि सोमयुक्तांना प्रिय आहे. हा कमंडलू देवपानासाठी आहे; त्यात अमर देव आनंद मानोत.
अथर्वा पूर्णं चमसं यमिन्द्रायाबिभर्वाजिनीवते । तस्मिन् कृणोति सुकृतस्य भक्षं तस्मिन् इन्दुः पवते विश्वदानीम्
अथर्वा इंद्रासाठी पूर्ण कमंडलू घेऊन गेला, विजयी; त्यात तो सत्कर्म करणाऱ्याचा भाग ठेवतो, त्यात सर्वांना देणारा सोम वाहतो.
यत्ते कृष्णः शकुन आतुतोद पिपीलः सर्प उत वा श्वापदः । अग्निष्टद्विश्वादगदं कृणोतु सोमश्च यो ब्राह्मणामाविवेश
काळा पक्षी, मुंगी, साप किंवा कोणतेही जनावर तुझ्यावर स्पर्शले असेल, तर अग्नी ते सर्व निरुपद्रवी करो, आणि सोमही, जो ब्राह्मणाच्या अन्नात गेला आहे.
पयस्वतीरोषधयः पयस्वन् मामकं पयः । अपां पयसो यत्पयस्तेन मा सह शुम्भतु
दुधाळ औषधी, दुधाळ, माझे दूध आणि पाण्याचे दूध—त्या दुधाने मला एकत्र शुद्ध करावे.
इमा नारीरविधवाः सुपत्नीराञ्जनेन सर्पिषा सं स्पृशन्ताम् । अनश्रवो अनमीवाः सुरत्ना आ रोहन्तु जनयो योनिमग्रे
ही स्त्रिया विधवा नसाव्यात, चांगल्या पतिव्रता असाव्यात, त्या अंगाला सुगंध आणि तुप लावोत. त्यांचे डोळे कोरडे राहो, आजार नसावेत, भरपूर संपत्ती लाभो, आणि त्या जन्माच्या पहिल्या जागी एकत्र जावोत.
सं गच्छस्व पितृभिः सं यमेनेष्टापूर्तेन परमे व्योमन् । हित्वावद्यं पुनरस्तमेहि सं गच्छतां तन्वा सुवर्चाः
तू पितरांबरोबर, यमाबरोबर, आपल्या यज्ञ आणि पुण्यकर्मांसह, त्या श्रेष्ठ आकाशात जा. सर्व दोष मागे ठेवून, पुन्हा अस्ताला ये, तेजस्वी रूप असलेले तुझे शरीर तुझ्याबरोबर जावो.
ये नः पितुः पितरो ये पितामहा य आविविशुरुर्वन्तरिक्षम् । तेभ्यः स्वरादसुनीतिर्नो अद्य वथावशं तन्वः कल्पयाति
आपल्या वडिलांचे जे पितर आहेत, जे आजोबा आहेत, जे विशाल आकाशात गेले आहेत, त्यांच्या योग्य मार्गदर्शनाने आज आमची शरीरे त्यांच्या इच्छेनुसार घडो.
शं ते नीहारो भवतु शं ते प्रुष्वाव शीयताम् । शीतिके शीतिकावति ह्लादिके ह्लादिकावति । मण्डूक्यप्सु शं भुव इमं स्वग्निं शमय
तुला धुके शुभ होवो, दव तुला सौम्यपणे पडो. थंडीत, गारव्यात, आनंदात, ताजेतवानेपणात, बेडकाच्या पाण्यात तुला कल्याण लाभो. हा अग्नी शांत होवो.
{१८} विवस्वान् नो अभयं कृणोतु यः सुत्रामा जीरदानुः सुदानुः । इहेमे वीरा बहवो भवन्तु गोमदश्ववन् मय्यस्तु पुष्टम्
विवस्वान, जो सर्वज्ञ, दीर्घायुषी, उदार आणि दयाळू आहे, तो आम्हाला सुरक्षितता देवो. येथे अनेक वीर, गायी आणि घोड्यांनी समृद्ध असोत, आणि माझ्या ठिकाणी भरभराट नांदो.
विवस्वान् नो अमृतत्वे दधातु परैतु मृत्युरमृतं न ऐतु । इमान् रक्षतु पुरुषान् आ जरिम्णो मो स्वेषामसवो यमं गुः
विवस्वान आम्हाला अमरत्वात स्थिर करो. मृत्यू दूर जावो, अमरत्व दूर जाऊ नये. तो या पुरुषांचे वार्धक्यापासून रक्षण करो. त्यांचे प्राण यमाकडे जाऊ नयेत.
यो दध्रे अन्तरिक्षे न मह्ना पितॄणां कविः प्रमतिर्मतीनाम् । तमर्चत विश्वमित्रा हविर्भिः स नो यमः प्रतरं जीवसे धात्
जो आपल्या महानतेने आकाश धारण करतो, पितरांमध्ये ज्ञानी आणि बुद्धिमान आहे, त्याचा, विश्वामित्रांच्या वंशजांनो, यज्ञाने सन्मान करा. तो यम आम्हाला जीवनाच्या प्रवासात सुरक्षित मार्ग देवो.
आ रोहत दिवमुत्तमामृषयो मा बिभीतन । सोमपाः सोमपायिन इदं वः क्रियते हविरगन्म ज्योतिरुत्तमम्
ऋषींनो, त्या सर्वोच्च स्वर्गात जा, घाबरू नका. सोमपान करणाऱ्यांनो, हे हविर्दान तुमच्यासाठी केले आहे. आम्ही त्या श्रेष्ठ प्रकाशाला पोहोचलो आहोत.
प्र केतुना बृहता भात्यग्निरा रोदसी वृषभो रोरवीति । दिवश्चिदन्तादुपमामुदानडपामुपस्थे महिषो ववर्ध
महान तेजाने अग्नी चमकत आहे, तो वृषभ आकाश आणि पृथ्वी यांच्यामध्ये गर्जतो. तो आकाशाच्या टोकालाही उगवतो, जलाच्या कुशीत तो महाबळवान महिष वाढतो.
नाके सुपर्णमुप यत्पतन्तं ह्र्दा वेनन्तो अभ्यचक्षत त्वा । हिरण्यपक्षं वरुणस्य दूतं यमस्य योनौ शकुनं भुरन्युम्
आकाशात सुंदर पंख असलेला पक्षी उडताना, मनाने शोधणाऱ्यांनी तुला पाहिले आहे. तू वरुणाचा सुवर्णपंखी दूत, यमाच्या स्थानी वेगवान पक्षी आहेस.
इन्द्र क्रतुं न आ भर पिता पुत्रेभ्यो यथा । शिक्षा णो अस्मिन् पुरुहूत यामनि जीवा ज्योतिरशीमहि
इंद्रा, जशी वडील मुलांना बळ देतात, तशी आम्हाला शक्ती दे. अनेकदा आह्वान केलेल्या, या मार्गावर आम्हाला शिकव, जेणेकरून आम्ही जिवंत प्रकाश मिळवू.
अपूपापिहितान् कुम्भान् यांस्ते देवा अधारयन् । ते ते सन्तु स्वधावन्तो मधुमन्तो घृतश्चुतः
देवतांनी तुझ्यासाठी ठेवलेले जे पिठाचे झाकलेले कुंभ आहेत, ते हविर्दानाने भरलेले, मधुर आणि तुपाने ओसंडून वाहणारे असोत.
यास्ते धाना अनुकिरामि तिलमिश्रा स्वधावतीः । तास्ते सन्तु विभ्वीः प्रभ्वीस्तास्ते यमो राजानु मन्यताम्
मी तुझ्यासाठी जी धान्ये, तीळ मिसळून, हविर्दानाने भरलेली विखुरली आहेत, ती भरपूर आणि सामर्थ्यवान होवोत. राजा यम ती स्वीकारो.
पुनर्देहि वनस्पते य एष निहितस्त्वयि । यथा यमस्य सादन आसातौ विदथा वदन्
हे वृक्षा, तुझ्यात ठेवलेले ते पुन्हा परत दे. जसे यमाच्या आसनावर बसतात, तसे तो सभेत बोलत बसो.
आ रभस्व जातवेदस्तेजस्वद्धरो अस्तु ते । शरीरमस्य सं दहाथैनं देहि सुकृतामु लोके
जातवेदास, तू पकड, तुझे तेज प्रखर असो. त्याचे शरीर पूर्णपणे जाळ, आणि त्याला पुण्यवानांच्या लोकात स्थान दे.
ये ते पूर्वे परागता अपरे पितरश्च ये । तेभ्यो घृतस्य कुल्यैतु शतधारा व्युन्दती
तुझे जे पूर्वज गेले आहेत आणि जे येणार आहेत, त्यांच्यासाठी तुपाची धारा, शंभर प्रवाहांनी ओघळणारी, वाहू दे.
एतदा रोह वय उन्मृजानः स्वा इह बृहदु दीदयन्ते । अभि प्रेहि मध्यतो माप हास्थाः पितॄनां लोकं प्रथमो यो अत्र
हा वारा चढ, शुद्ध होऊन, आपल्या घरी तेजाने उजळ. मध्येच जा, मागे वळू नकोस, जे येथे पहिले पितर आहेत त्या त्यांच्या लोकात पोहोच.
आ रोहत जनित्रीं जातवेदसः पितृयानैः सं व आ रोहयामि । अवाड्ढव्येषितो हव्यवाह ईजानं युक्ताः सुकृतां धत्त लोके
जातवेदास, पितरांच्या मार्गाने जननीकडे जा. मी तुला एकत्र त्या मार्गाने नेत आहे. हविर्दानाने पाठवलेल्या अग्नी, यज्ञ करणाऱ्याला, पुण्यवानांच्या लोकात ने.
देवा यज्ञमृतवः कल्पयन्ति हविः पुरोडाशं स्रुचो यज्ञायुधानि । तेभिर्याहि पथिभिर्देवयानैर्यैरीजानाः स्वर्गं यन्ति लोकम्
देवता यज्ञामुळे अमर झाले आहेत. त्यांनी आहुती, पुरोडाश, स्रुच आणि यज्ञाची साधने तयार केली आहेत. या सर्वांच्या सहाय्याने, ज्या मार्गाने यज्ञ करणारे स्वर्गात पोहोचतात, त्या देवमार्गांनी तू पुढे जा.
ऋतस्य पन्थामनु पश्य साध्वङ्गिरसः सुकृतो येन यन्ति । तेभिर्याहि पथिभिः स्वर्गं यत्रादित्या मधु भक्षयन्ति तृतीये नाके अधि वि श्रयस्व
ऋताचा मार्ग बघ, अङ्गिरसांनो, ज्या मार्गाने सत्कर्म करणारे जातात. त्या मार्गांनी तू स्वर्गात जा, जिथे आदित्य अमृताचा आस्वाद घेतात; तिसऱ्या आकाशात पोहोच आणि तिथे आपले स्थान घे.
त्रयः सुपर्णा उपरस्य मायू नाकस्य पृष्ठे अधि विष्टपि श्रिताः । स्वर्गा लोका अमृतेन विष्ठा इषमूर्जं यजमानाय दुह्राम्
तीन तेजस्वी पक्षी, वरच्या जगाचे रक्षक, आकाशाच्या कड्यावर, सर्वोच्च स्थानी आहेत. स्वर्गातील लोक अमृताने भरलेले आहेत; ते यजमानाला पोषण आणि बळ देतात.
संसं स्रवन्तु नद्यः सं वाताः सं पतत्रिणः । यज्ञमिमं वर्धयता गिरः संस्राव्येण हविषा जुहोमि
नद्या एकत्र वाहू देत, वारे एकत्र येऊ देत, पक्षी एकत्र जावोत. या यज्ञाची वाढ होवो; वाहणाऱ्या आहुतीने, मी शब्दांनी आहुती अर्पण करतो.
इमं होमा यज्ञमवतेमं संस्रावणा उत यज्ञमिमं वर्धयता गिरः संस्राव्येण हविषा जुहोमि
हा यज्ञ आपण जपू, हा यज्ञ वाहू देऊ; या यज्ञाची वाढ होवो; वाहणाऱ्या आहुतीने, मी शब्दांनी आहुती अर्पण करतो.
रूपंरूपं वयोवयः संरभ्यैनं परि ष्वजे । यज्ञमिमं चतस्रः प्रदिशो वर्धयन्तु संस्राव्येण हविषा जुहोमि
प्रत्येक रूप, प्रत्येक वय, एकत्र येऊन या यज्ञाला आलिंगन देऊ देत. चारही दिशा हा यज्ञ वाढवोत; वाहणाऱ्या आहुतीने, मी शब्दांनी आहुती अर्पण करतो.