{१६} देवेभ्यः कमवृणीत मृत्युं प्रजायै किममृतं नावृणीत । बृहस्पतिर्यज्ञमतनुत ऋषिः प्रियां यमस्तन्वमा रिरेच
देवतांसाठी त्याने मृत्यू निवडला, संततीसाठी अमरत्व का निवडले नाही? बृहस्पतीने यज्ञ वाढवला, ऋषीने, आणि यमाने आपले प्रिय रूप सोडले.
त्वमग्न ईडितो जातवेदोऽवाड्ढव्यानि सुरभीणि कृत्वा । प्रादाः पितृभ्यः स्वधया ते अक्षन्न् अद्धि त्वं देव प्रयता हवींषि
हे अग्नी, सर्व जन्मांचा जाणणारा, तुझ्या आवाहनाने सुगंधी अर्पण नेऊन पितरांना तुझ्या शक्तीने दिलीस; त्यांनी ते खाल्ले. हे देव, तू तयार केलेली हविर्भाग भक्षण कर.
आसीनासो अरुणीनामुपस्थे रयिं धत्त दाशुषे मर्त्याय । पुत्रेभ्यः पितरस्तस्य वस्वः प्र यच्छत त इहोर्जं दधात
उषेच्या कुशीत बसलेले मर्त्यांनी भक्तासाठी संपत्ती मिळवली; पितरांनो, ती संपत्ती त्याच्या मुलांना द्या आणि येथे बळही द्या.
अग्निष्वात्ताः पितर एह गच्छत सदःसदः सदत सुप्रणीतयः । अत्तो हवींषि प्रयतानि बर्हिषि रयिं च नः सर्ववीरं दधात
अग्निस्पर्शाने तृप्त झालेले पितरांनो, येथे या, आपल्या योग्य आसनांवर बसा; तयार केलेली हविर्भाग कुशावर भक्षण करा आणि आम्हाला सर्व वीरांसह संपत्ती द्या.
उपहूता नः पितरः सोम्यासो बर्हिष्येषु निधिषु प्रियेषु । त आ गमन्तु त इह श्रुवन्त्वधि ब्रुवन्तु तेऽवन्त्वस्मान्
सोमयुक्त, आमचे पितर, आवाहन केल्यावर प्रिय आसनांवर, कुशावर येवोत; ते येथे येवोत, ऐकावोत, आमच्यावर बोलावोत आणि आम्हाला रक्षण करोत.
ये नः पितुः पितरो ये पितामहा अनूजहिरे सोमपीथं वसिष्ठाः । तेभिर्यमः सम्रराणो हवींष्युशन्न् उशद्भिः प्रतिकाममत्तु
जे आमचे वडिलांचे वडील, आजोबा, सोमपान करणारे श्रेष्ठ, त्यांच्यासह आनंदी यम हविर्भाग त्यांच्या इच्छेनुसार भक्षण करो.
ये तातृषुर्देवत्रा जेहमाना होत्राविदः स्तोमतष्टासो अर्कैः । आग्ने याहि सहस्रं देववन्दैः सत्यैः कविभिर्ऋषिभिर्घर्मसद्भिः
जे देवांमध्ये उत्साही, प्रयत्नशील, विधी जाणणारे, स्तोत्र रचणारे होते—हे अग्नी, हजारो देवमान्य, सत्य, ज्ञानी ऋषींसह, उष्ण पानावर बसलेल्यांसह ये.
ये सत्यासो हविरदो हविष्पा इन्द्रेण देवैः सरथं तुरेण । आग्ने याहि सुविदत्रेभिरर्वाङ्परैः पूर्वैर्ऋषिभिर्घर्मसद्भिः
जे सत्य, हविर्भाग खाणारे, अर्पण पिणारे, इंद्र आणि देवांसह एकत्र प्रवास करणारे—हे अग्नी, उत्तम देणाऱ्यांसह, पुढील आणि मागील ऋषींसह, उष्ण पानावर बसलेल्यांसह ये.
उप सर्प मातरं भूमिमेतामुरुव्यचसं पृथिवीं सुशेवाम् । ऊर्णम्रदाः पृथिवी दक्षिणावत एषा त्वा पातु प्रपथे पुरस्तात्
या मातृभूमीकडे जा, विशाल, दूर पसरलेली, कृपाळू; लोकरसमृद्ध पृथ्वी, दक्षिणेकडील भाग तुझ्यावर कृपा करो; ती तुझ्या पुढील मार्गावर तुझे रक्षण करो.
उच्छ्वञ्चस्व पृथिवि मा नि बाधथाः सूपायनास्मै भव सूपसर्पणा । माता पुत्रं यथा सिचाभ्येनं भूम ऊर्णुहि
उठ, पृथ्वी, खाली दाबू नकोस; त्याच्यासाठी सहज प्रवेश्य, सहज चालता येईल अशी हो; जशी आई मुलाला लपेटते, तशी तू त्याला झाक.
{१७} उच्छ्वञ्चमाना पृथिवी सु तिष्ठतु सहस्रं मित उप हि श्रयन्ताम् । ते गृहासो घृतश्चुतः स्योना विश्वाहास्मै शरणाः सन्त्वत्र
उठणारी पृथ्वी स्थिर राहो, हजार मापे तिच्यावर विसावोत; तुझे घर घृताने ओथंबलेले सुखद राहो, येथे सर्व आसरे त्याच्यासाठी असोत.
उत्ते स्तभ्नामि पृथिवीं त्वत्परीमं लोगं निदधन् मो अहं रिषम् । एतां स्थूणां पितरो धारयन्ति ते तत्र यमः सादना ते कृणोतु
ही पृथ्वी मी तुझ्यासाठी उभी करतो, ही सीमा ठेवतो; मी तुला त्रास देऊ नये. पितर हे खांब धरतात; यम तुझे निवासस्थान तिथे करो.
इममग्ने चमसं मा वि जिह्वरः प्रियो देवानामुत सोम्यानाम् । अयं यश्चमसो देवपानस्तस्मिन् देवा अमृता मादयन्ताम्
हे अग्नी, हा कमंडलू तू चाटू नकोस; तो देवांना आणि सोमयुक्तांना प्रिय आहे. हा कमंडलू देवपानासाठी आहे; त्यात अमर देव आनंद मानोत.
अथर्वा पूर्णं चमसं यमिन्द्रायाबिभर्वाजिनीवते । तस्मिन् कृणोति सुकृतस्य भक्षं तस्मिन् इन्दुः पवते विश्वदानीम्
अथर्वा इंद्रासाठी पूर्ण कमंडलू घेऊन गेला, विजयी; त्यात तो सत्कर्म करणाऱ्याचा भाग ठेवतो, त्यात सर्वांना देणारा सोम वाहतो.
यत्ते कृष्णः शकुन आतुतोद पिपीलः सर्प उत वा श्वापदः । अग्निष्टद्विश्वादगदं कृणोतु सोमश्च यो ब्राह्मणामाविवेश
काळा पक्षी, मुंगी, साप किंवा कोणतेही जनावर तुझ्यावर स्पर्शले असेल, तर अग्नी ते सर्व निरुपद्रवी करो, आणि सोमही, जो ब्राह्मणाच्या अन्नात गेला आहे.
पयस्वतीरोषधयः पयस्वन् मामकं पयः । अपां पयसो यत्पयस्तेन मा सह शुम्भतु
दुधाळ औषधी, दुधाळ, माझे दूध आणि पाण्याचे दूध—त्या दुधाने मला एकत्र शुद्ध करावे.
इमा नारीरविधवाः सुपत्नीराञ्जनेन सर्पिषा सं स्पृशन्ताम् । अनश्रवो अनमीवाः सुरत्ना आ रोहन्तु जनयो योनिमग्रे
ही स्त्रिया विधवा नसाव्यात, चांगल्या पतिव्रता असाव्यात, त्या अंगाला सुगंध आणि तुप लावोत. त्यांचे डोळे कोरडे राहो, आजार नसावेत, भरपूर संपत्ती लाभो, आणि त्या जन्माच्या पहिल्या जागी एकत्र जावोत.
सं गच्छस्व पितृभिः सं यमेनेष्टापूर्तेन परमे व्योमन् । हित्वावद्यं पुनरस्तमेहि सं गच्छतां तन्वा सुवर्चाः
तू पितरांबरोबर, यमाबरोबर, आपल्या यज्ञ आणि पुण्यकर्मांसह, त्या श्रेष्ठ आकाशात जा. सर्व दोष मागे ठेवून, पुन्हा अस्ताला ये, तेजस्वी रूप असलेले तुझे शरीर तुझ्याबरोबर जावो.
ये नः पितुः पितरो ये पितामहा य आविविशुरुर्वन्तरिक्षम् । तेभ्यः स्वरादसुनीतिर्नो अद्य वथावशं तन्वः कल्पयाति
आपल्या वडिलांचे जे पितर आहेत, जे आजोबा आहेत, जे विशाल आकाशात गेले आहेत, त्यांच्या योग्य मार्गदर्शनाने आज आमची शरीरे त्यांच्या इच्छेनुसार घडो.
शं ते नीहारो भवतु शं ते प्रुष्वाव शीयताम् । शीतिके शीतिकावति ह्लादिके ह्लादिकावति । मण्डूक्यप्सु शं भुव इमं स्वग्निं शमय
तुला धुके शुभ होवो, दव तुला सौम्यपणे पडो. थंडीत, गारव्यात, आनंदात, ताजेतवानेपणात, बेडकाच्या पाण्यात तुला कल्याण लाभो. हा अग्नी शांत होवो.
{१८} विवस्वान् नो अभयं कृणोतु यः सुत्रामा जीरदानुः सुदानुः । इहेमे वीरा बहवो भवन्तु गोमदश्ववन् मय्यस्तु पुष्टम्
विवस्वान, जो सर्वज्ञ, दीर्घायुषी, उदार आणि दयाळू आहे, तो आम्हाला सुरक्षितता देवो. येथे अनेक वीर, गायी आणि घोड्यांनी समृद्ध असोत, आणि माझ्या ठिकाणी भरभराट नांदो.
विवस्वान् नो अमृतत्वे दधातु परैतु मृत्युरमृतं न ऐतु । इमान् रक्षतु पुरुषान् आ जरिम्णो मो स्वेषामसवो यमं गुः
विवस्वान आम्हाला अमरत्वात स्थिर करो. मृत्यू दूर जावो, अमरत्व दूर जाऊ नये. तो या पुरुषांचे वार्धक्यापासून रक्षण करो. त्यांचे प्राण यमाकडे जाऊ नयेत.
यो दध्रे अन्तरिक्षे न मह्ना पितॄणां कविः प्रमतिर्मतीनाम् । तमर्चत विश्वमित्रा हविर्भिः स नो यमः प्रतरं जीवसे धात्
जो आपल्या महानतेने आकाश धारण करतो, पितरांमध्ये ज्ञानी आणि बुद्धिमान आहे, त्याचा, विश्वामित्रांच्या वंशजांनो, यज्ञाने सन्मान करा. तो यम आम्हाला जीवनाच्या प्रवासात सुरक्षित मार्ग देवो.
आ रोहत दिवमुत्तमामृषयो मा बिभीतन । सोमपाः सोमपायिन इदं वः क्रियते हविरगन्म ज्योतिरुत्तमम्
ऋषींनो, त्या सर्वोच्च स्वर्गात जा, घाबरू नका. सोमपान करणाऱ्यांनो, हे हविर्दान तुमच्यासाठी केले आहे. आम्ही त्या श्रेष्ठ प्रकाशाला पोहोचलो आहोत.
प्र केतुना बृहता भात्यग्निरा रोदसी वृषभो रोरवीति । दिवश्चिदन्तादुपमामुदानडपामुपस्थे महिषो ववर्ध
महान तेजाने अग्नी चमकत आहे, तो वृषभ आकाश आणि पृथ्वी यांच्यामध्ये गर्जतो. तो आकाशाच्या टोकालाही उगवतो, जलाच्या कुशीत तो महाबळवान महिष वाढतो.
नाके सुपर्णमुप यत्पतन्तं ह्र्दा वेनन्तो अभ्यचक्षत त्वा । हिरण्यपक्षं वरुणस्य दूतं यमस्य योनौ शकुनं भुरन्युम्
आकाशात सुंदर पंख असलेला पक्षी उडताना, मनाने शोधणाऱ्यांनी तुला पाहिले आहे. तू वरुणाचा सुवर्णपंखी दूत, यमाच्या स्थानी वेगवान पक्षी आहेस.
इन्द्र क्रतुं न आ भर पिता पुत्रेभ्यो यथा । शिक्षा णो अस्मिन् पुरुहूत यामनि जीवा ज्योतिरशीमहि
इंद्रा, जशी वडील मुलांना बळ देतात, तशी आम्हाला शक्ती दे. अनेकदा आह्वान केलेल्या, या मार्गावर आम्हाला शिकव, जेणेकरून आम्ही जिवंत प्रकाश मिळवू.
अपूपापिहितान् कुम्भान् यांस्ते देवा अधारयन् । ते ते सन्तु स्वधावन्तो मधुमन्तो घृतश्चुतः
देवतांनी तुझ्यासाठी ठेवलेले जे पिठाचे झाकलेले कुंभ आहेत, ते हविर्दानाने भरलेले, मधुर आणि तुपाने ओसंडून वाहणारे असोत.
यास्ते धाना अनुकिरामि तिलमिश्रा स्वधावतीः । तास्ते सन्तु विभ्वीः प्रभ्वीस्तास्ते यमो राजानु मन्यताम्
मी तुझ्यासाठी जी धान्ये, तीळ मिसळून, हविर्दानाने भरलेली विखुरली आहेत, ती भरपूर आणि सामर्थ्यवान होवोत. राजा यम ती स्वीकारो.
पुनर्देहि वनस्पते य एष निहितस्त्वयि । यथा यमस्य सादन आसातौ विदथा वदन्
हे वृक्षा, तुझ्यात ठेवलेले ते पुन्हा परत दे. जसे यमाच्या आसनावर बसतात, तसे तो सभेत बोलत बसो.