सरस्वतीं पितरो हवन्ते दक्षिणा यज्ञमभिनक्षमाणाः । आसद्यास्मिन् बर्हिषि मादयध्वमनमीवा इष आ धेह्यस्मे
पितर सरस्वतीचं आवाहन करतात, जे दक्षिणा देऊन यज्ञात सहभागी होतात; या कुशावर बसून आनंद मानतात; पापरहिते, आम्हाला अन्न दे.
सरस्वति या सरथं ययाथोक्थैः स्वधाभिर्देवि पितृभिर्मदन्ती । सहस्रार्घमिडो अत्र भागं रायस्पोषं यजमानाय धेहि
सरस्वती, जी रथावर येतेस, स्तोत्रांनी आणि तुझ्या शक्तींनी पितरांसोबत आनंदित होतेस; इथे यजमानाला हजारपट अन्न आणि संपत्तीचा भाग दे.
उदीरतामवर उत्परास उन् मध्यमाः पितरः सोम्यासः । असुं य ईयुरवृका ऋतज्ञास्ते नोऽवन्तु पितरो हवेषु
खालचे, वरचे आणि मधले, सोमपान करणारे पितर उठू देत; जे प्रामाणिक, पापरहित आणि सत्य जाणणारे होते, त्यांनी या होमकर्मात आमचं रक्षण करावं.
आहं पितॄन्त्सुविदत्रामवित्सि नपातं च विक्रमणं च विष्णोः । बर्हिषदो ये स्वधया सुतस्य भजन्त पित्वस्त इहागमिष्ठाः
मी सुज्ञ पितरांना, विष्णूच्या संततीला आणि त्याच्या तीन पावलांना ओळखतो; जे कुशावर बसून, स्वतःच्या शक्तीने सोमपान करतात, ते पितर इथे आनंदाने येवोत.
इदं पितृभ्यो नमो अस्त्वद्य ये पूर्वासो ये अपरास ईयुः । ये पार्थिवे रजस्या निषक्ता ये वा नूनं सुवृजनासु दिक्षु
आज पितरांना नमस्कार असो—जे पूर्वीचे, जे नंतरचे, जे गेले आहेत; जे पृथ्वीवर आहेत किंवा सध्या चांगल्या वस्तीच्या दिशांना आहेत.
मातली कव्यैर्यमो अङ्गिरोभिर्बृहस्पतिर्ऋक्वभिर्वावृधानः । यांश्च देवा वावृधुर्ये च देवांस्ते नोऽवन्तु पितरो हवेषु
मातली काव्यांसोबत, यम अंगिरसांसोबत, बृहस्पती ऋक्वांसोबत बळकट झाला; ज्यांना देवांनी बळ दिलं, आणि जे स्वतः देव आहेत, ते पितर या होमकर्मात आमचं रक्षण करो.
स्वादुष्किलायं मधुमाँ उतायं तीव्रः किलायं रसवाँ उतायम् । उतो न्वस्य पपिवांसमिन्द्रं न कश्चन सहत आहवेषु
हे खरंच गोड आहे, मधुर आहे, हे खरंच तिखट आहे, रसाळ आहे; आणि खरं सांगायचं तर, हे पिल्यावर, इंद्रा, कोणताही पुरुष युद्धात हरू शकत नाही.
परेयिवांसं प्रवतो महीरिति बहुभ्यः पन्थामनुपस्पशानम् । वैवस्वतं संगमनं जनानां यमं राजानं हविषा सपर्यत
जो दूर गेला, मोठ्या प्रवासातून गेला, अनेक वाटा शोधल्या; त्या विवस्वतपुत्र यम राजाला, लोकांना एकत्र करणाऱ्याला, अर्पणांनी पूजावं.
यमो नो गातुं प्रथमो विवेद नैषा गव्यूतिरपभर्तवा उ । यत्रा नः पूर्वे पितरः परेता एना जज्ञानाः पथ्या अनु स्वाः
यमाने आपल्यासाठी जाण्याचा मार्ग प्रथम शोधला; ही जागा कुणीही हिरावू शकत नाही; जिथे आपले पूर्वज, जे गेले, त्यांनी एकाच मार्गानं, एकाच धर्मानं प्रवास केला.
{५} बर्हिषदः पितर ऊत्यर्वागिमा वो हव्या चकृमा जुषध्वम् । त आ गतावसा शंतमेनाधा नः शं योररपो दधात
कुशावर बसलेले पितर, जवळ या, तुमचं सहाय्य घेऊन; आम्ही तुमच्यासाठी ही होमकर्मे केली आहेत—ती स्वीकारा. कृपापूर्वक या आणि आम्हाला आरोग्य व पापरहितपणा द्या.
आच्या जानु दक्षिणतो निषद्येदं नो हविरभि गृणन्तु विश्वे । मा हिंसिष्ट पितरः केन चिन् नो यद्व आगः पुरुषता कराम
उजव्या गुडघ्यावर बसून, हे सर्व देवांनो, आमच्या या नैवेद्याला स्वीकारा. आमचे पूर्वज कोणत्याही प्रकारे आमचे नुकसान करू नयेत, कारण आम्ही माणूस म्हणून काही चूक केली असेल.
त्वष्टा दुहित्रे वहतुं कृणोति तेनेदं विश्वं भुवनं समेति । यमस्य माता पर्युह्यमाना महो जाया विवस्वतो ननाश
त्वष्टा आपल्या मुलीला पती देतो; यामुळे हे सर्व जग एकत्र येते. यमाची आई, विवस्वानाची पत्नी म्हणून आलिंगनात हरवली.
प्रेहि प्रेहि पथिभिः पूर्याणैर्येना ते पूर्वे पितरः परेताः । उभा राजानौ स्वधया मदन्तौ यमं पश्यासि वरुणं च देवम्
ज्या मार्गाने तुझे पूर्वज गेले, त्या प्राचीन वाटेवरून पुढे जा, पुढे जा. तिथे तुला यम आणि वरुण हे दोन्ही राजे त्यांच्या स्वतःच्या ठिकाणी आनंदित होताना दिसतील.
अपेत वीत वि च सर्पतातोऽस्मा एतं पितरो लोकमक्रन् । अहोभिरद्भिरक्तुभिर्व्यक्तं यमो ददात्यवसानमस्मै
निघा, दूर व्हा, सर्व दिशांना पसरा; आमच्या पूर्वजांनी त्याच्यासाठी हा लोक तयार केला आहे. दिवसांनी, पाण्यांनी, रात्रींनी, स्पष्टपणे यम त्याला त्याचे विश्रांतीचे स्थान देतो.
उशन्तस्त्वेधीमह्युशन्तः समिधीमहि । उशन्न् उशत आ वह पितॄन् हविषे अत्तवे
प्रकाशाने आम्ही तुला पेटवतो, प्रकाशाने आम्ही तुझी ज्वाला वाढवतो. हे तेजस्वी अग्नी, आमचे पितरांना या नैवेद्याकडे, या यज्ञाग्नीपाशी घेऊन ये.
द्युमन्तस्त्वेधीमहि द्युमन्तः समिधीमहि । द्युमान् द्युमत आ वह पितॄन् हविषे अत्तवे
तेजाने आम्ही तुला प्रज्वलित करतो, तेजाने आम्ही तुझी ज्वाला वाढवतो. हे तेजस्वी अग्नी, तेजस्वी पितरांना या नैवेद्याकडे, या यज्ञाग्नीपाशी घेऊन ये.
अङ्गिरसो नः पितरो नवग्वा अथर्वाणो भृगवः सोम्यासः । तेषां वयं सुमतौ यज्ञियानामपि भद्रे सौमनसे स्याम
आमचे अङ्गिरस, नवग्व, अथर्वण, भृगु, सोमयुक्त पितर—हे यज्ञास पात्र असलेल्या सर्वांचे आम्ही कृपेत आणि शुभ मनात राहू.
अङ्गिरोभिर्यज्ञियैरा गहीह यम वैरूपैरिह मादयस्व । विवस्वन्तं हुवे यः पिता तेऽस्मिन् बर्हिष्या निषद्य
हे यम, यज्ञास पात्र अङ्गिरसांसह येथे ये, विविध रूपधारी पितरांसह येथे आनंद मान. मी तुझ्या वडिल विवस्वानाला बोलावतो; या पवित्र कुशावर बस.
इमं यम प्रस्तरमा हि रोहाङ्गिरोभिः पितृभिः संविदानः । आ त्वा मन्त्राः कविशस्ता वहन्त्वेना राजन् हविषो मादयस्व
हे यम, या पवित्र कुशावर चढू नकोस, अङ्गिरस आणि पितरांसह एकत्र हो. राजन, ऋषींच्या मंत्रांनी तुला येथे आणावे; या नैवेद्यात आनंद मान.
इत एत उदारुहन् दिवस्पृष्ठान्वारुहन् । प्र भूर्जयो यथा पथा द्यामङ्गिरसो ययुः
येथून ते वर गेले, स्वर्गाच्या उंचीवर पोहोचले. जिंकणाऱ्यांसारखे, मार्गाने चालत, अङ्गिरस स्वर्गात गेले.
18.2 यमाय सोमः पवते यमाय क्रियते हविः । यमं ह यज्ञो गच्छत्यग्निदूतो अरंकृतः
यमासाठी सोम शुद्ध केला जातो; यमासाठी नैवेद्य दिला जातो. यमाकडेच हा यज्ञ अग्नीच्या दूताने नीट तयार करून पाठवला जातो.
यमाय मधुमत्तमं जुहोता प्र च तिष्ठत । इदं नम ऋषिभ्यः पूर्वजेभ्यः पूर्वेभ्यः पथिकृद्भ्यः
यमासाठी मधुर नैवेद्य अर्पण करा आणि पुढे उभे राहा. हे प्राचीन ऋषी, पूर्वज आणि मार्ग दाखवणाऱ्यांना आमचा नमस्कार असो.
यमाय घृतवत्पयो राज्ञे हविर्जुहोतन । स नो जीवेष्वा यमेद्दीर्घमायुः प्र जीवसे
यम राजासाठी तुप आणि दूध युक्त नैवेद्य अर्पण करा. तो आम्हाला जिवंतांमध्ये दीर्घायुष्य देवो, आयुष्य वाढवो.
मैनमग्ने वि दहो माभि शूशुचो मास्य त्वचं चिक्षिपो मा शरीरम् । शृतं यदा करसि जातवेदोऽथेमेनं प्र हिणुतात्पितॄंरुप
हे अग्नी, त्याला जाळू नकोस, त्याला तीव्रतेने भाजू नकोस, त्याची त्वचा किंवा शरीर जाळू नकोस. हे जातवेद, जेव्हा तू त्याला शिजवशील, तेव्हा त्याला पितरांकडे पाठव.
यदा शृतं कृणवो जातवेदोऽथेममेनं परि दत्तात्पितृभ्यः । यदो गछात्यसुनीतिमेतामथ देवानां वशनीर्भवाति
हे जातवेद, जेव्हा तू त्याला शिजवशील, तेव्हा त्याला पितरांकडे सुपूर्द कर. जर तो चुकीच्या मार्गाने गेला, तर तो देवांच्या अधीन होतो.
त्रिकद्रुकेभिः पवते षडुर्वीरेकमिद्बृहत्। त्रिष्टुब्गायत्री छन्दांसि सर्वा ता यम आर्पिता
तीन कद्रुंसह सोम शुद्ध होतो; सहा मोठ्या पात्रांनी हा महान सोम शुद्ध होतो. त्रिष्टुप, गायत्री ही सर्व छंद यमाला अर्पण केली जातात.
सूर्यं चक्षुषा गच्छ वातमात्मना दिवं च गच्छ पृथिवीं च धर्मभिः । अपो वा गच्छ यदि तत्र ते हितमोषधीषु प्रति तिष्ठा शरीरैः
तुझ्या डोळ्यांनी सूर्याकडे जा, श्वासाने वाऱ्याकडे जा; धर्माने स्वर्ग आणि पृथ्वीवर जा. किंवा पाण्यात जा, जर तुझे तिथे मन असेल; तुझ्या शरीराने औषधींमध्ये राहा.
अजो भागस्तपसस्तं तपस्व तं ते शोचिस्तपतु तं ते अर्चिः । यास्ते शिवास्तन्वो जातवेदस्ताभिर्वहैनं सुकृतामु लोकम्
अजन्म भाग तपाचा आहे; त्यासाठी तप कर. तुझी ज्वाला त्यासाठी जळू दे, तुझे तेज त्यासाठी चमकू दे. हे जातवेद, तुझ्या शुभ रूपांनी त्याला सत्कर्मांच्या लोकात घेऊन जा.
यास्ते शोचयो रंहयो जातवेदो याभिरापृणासि दिवमन्तरिक्षम् । अजं यन्तमनु ताः समृण्वतामथेतराभिः शिवतमाभिः शृतं कृधि
जातेवेद, तुझ्या त्या तेजस्वी आणि वेगवान ज्वाळा, ज्यांनी तू आकाश आणि मध्यप्रदेश भरून टाकतोस, त्या ज्वाळांनी या पुढे नेल्या गेलेल्या व्यक्तीच्या मागे जा. आणि तुझ्या इतर शुभ ज्वाळांनी त्याला शुद्ध कर.
अव सृज पुनरग्ने पितृभ्यो यस्त आहुतश्चरति स्वधावान् । आयुर्वसान उप यातु शेषः सं गच्छतां तन्वा सुवर्चाः
अग्निदेव, जो अर्पण झालेला आहे आणि पितरांसाठी फिरतो, त्याला पुन्हा पितरांकडे सोड. उरलेला, जो अजूनही जीवनाने भरलेला आहे, तो तेजस्वी देहाने जवळ येवो आणि सर्व एकत्र येवोत.