स्वावृग्देवस्यामृतं यदी गोरतो जातासो धारयन्त उर्वी । विश्वे देवा अनु तत्ते यजुर्गुर्दुहे यदेनी दिव्यं घृतं वाः
देवाचे अमृत, जे तुम्ही गायीपासून जन्मलेले पृथ्वीवर धारण करता. सर्व देव तुमच्या यज्ञमंत्रांचे अनुसरण करतात, जेव्हा तुम्ही दिव्य तूप काढता.
किं स्विन् नो राजा जगृहे कदस्याति व्रतं चकृमा को वि वेद । मित्रस्चिद्धि ष्मा जुहुराणो देवां छ्लोको न यातामपि वाजो अस्ति
कोणत्या राजाने आपल्याला घेतले, तो कधी येईल? आपण कोणती व्रते घेतली, हे कोण जाणतो? मित्रसुद्धा यज्ञ करताना देवांना बोलावतो; स्तोत्र जात नाही, तरीही सामर्थ्य आहे.
दुर्मन्त्वत्रामृतस्य नाम सलक्ष्मा यद्विषुरूपा भवाति । यमस्य यो मनवते सुमन्त्वग्ने तमृष्व पाह्यप्रयुच्छन्
दुष्ट मनाच्या माणसाला अमृतत्वाचं नावही लागू नये, जिच्यात लक्ष्मी आहे, जी अनेक रूपं धारण करते. जो यमाची चांगल्या मनाने आठवण काढतो, अग्निदेव, त्याला तू लवकर वाचव आणि त्याचा मार्ग चुकू देऊ नकोस.
यस्मिन् देवा विदथे मादयन्ते विवस्वतः सदने धारयन्ते । सूर्ये ज्योतिरदधुर्मास्यक्तून् परि द्योतनिं चरतो अजस्रा
ज्याच्यात देवता सभेत आनंद मानतात, विवस्वताच्या आसनात स्थिर राहतात, त्यांनी सूर्याच्या ठिकाणी प्रकाश ठेवला आणि त्याच्या आजूबाजूला, नेहमी फिरणाऱ्या किरणांना उजळवलं.
यस्मिन् देवा मन्मनि संचरन्त्यपीच्ये न वयमस्य विद्म । मित्रो नो अत्रादितिरनागान्त्सविता देवो वरुणाय वोचत्
ज्याच्यात देवता मनाने वावरतात, पण आम्हाला त्याचं खालचं रूप माहीत नाही; मित्र, अर्यमन्, सविता आणि वरुण, हे निष्पापांसाठी इथे आमच्यासाठी बोलू देत.
सखाय आ शिषामहे ब्रह्मेन्द्राय वज्रिणे । स्तुष ऊ षु नृतमाय धृष्णवे
मित्रांनो, आपण वज्रधारी इंद्रासाठी प्रार्थना करूया; आपण त्या पराक्रमी आणि धाडसी देवतेचं स्तुती करूया.
शवसा ह्यसि श्रुतो वृत्रहत्येन वृत्रहा । मघैर्मघोनो अति शूर दाशसि
तू तुझ्या सामर्थ्यामुळे प्रसिद्ध आहेस, वृत्राचा संहार करणारा; देणग्यांनी, दानशूरा, तू पूजकांपेक्षा पुढे जातोस, हे शूरवीरा.
स्तेगो न क्षामत्येषि पृथिवीं मही नो वाता इह वान्तु भूमौ । मित्रो नो अत्र वरुणो युजमानो अग्निर्वने न व्यसृष्ट शोकम्
नांगरासारखा, तू पृथ्वीवर फिरताना थकत नाहीस; मोठ्या वाऱ्यांनी इथे आमच्यासाठी वाहू देत; मित्र, वरुण आणि अग्नी, एकत्र येऊन, जंगलावर त्यांची जळणारी उष्णता सोडू नये.
स्तुहि श्रुतं गर्तसदं जनानां राजानं भीममुपहत्नुमुग्रम् । मृडा जरित्रे रुद्र स्तवानो अन्यमस्मत्ते नि वपन्तु सेन्यम्
लोकांचा राजा, खोल आसनस्थ, भयंकर आणि बलवान, ज्याचं नाव प्रसिद्ध आहे, त्याची स्तुती कर. रुद्र, तुझी स्तुती केल्यावर भक्तावर कृपा कर; तुझ्या सैन्याने इतरांना, आम्हाला नव्हे, मारू दे.
{४} सरस्वतीं देवयन्तो हवन्ते सरस्वतीमध्वरे तायमाने । सरस्वतीं सुकृतो हवन्ते सरस्वती दाशुषे वार्यं दात्
सरस्वती देवीची भक्तजन आवाहन करतात; यज्ञात, प्रयत्न करताना, सरस्वतीचं आवाहन करतात; चांगले कर्म करणारेही सरस्वतीला हाक मारतात; सरस्वती, भक्ताला हवी ती कृपा दे.
सरस्वतीं पितरो हवन्ते दक्षिणा यज्ञमभिनक्षमाणाः । आसद्यास्मिन् बर्हिषि मादयध्वमनमीवा इष आ धेह्यस्मे
पितर सरस्वतीचं आवाहन करतात, जे दक्षिणा देऊन यज्ञात सहभागी होतात; या कुशावर बसून आनंद मानतात; पापरहिते, आम्हाला अन्न दे.
सरस्वति या सरथं ययाथोक्थैः स्वधाभिर्देवि पितृभिर्मदन्ती । सहस्रार्घमिडो अत्र भागं रायस्पोषं यजमानाय धेहि
सरस्वती, जी रथावर येतेस, स्तोत्रांनी आणि तुझ्या शक्तींनी पितरांसोबत आनंदित होतेस; इथे यजमानाला हजारपट अन्न आणि संपत्तीचा भाग दे.
उदीरतामवर उत्परास उन् मध्यमाः पितरः सोम्यासः । असुं य ईयुरवृका ऋतज्ञास्ते नोऽवन्तु पितरो हवेषु
खालचे, वरचे आणि मधले, सोमपान करणारे पितर उठू देत; जे प्रामाणिक, पापरहित आणि सत्य जाणणारे होते, त्यांनी या होमकर्मात आमचं रक्षण करावं.
आहं पितॄन्त्सुविदत्रामवित्सि नपातं च विक्रमणं च विष्णोः । बर्हिषदो ये स्वधया सुतस्य भजन्त पित्वस्त इहागमिष्ठाः
मी सुज्ञ पितरांना, विष्णूच्या संततीला आणि त्याच्या तीन पावलांना ओळखतो; जे कुशावर बसून, स्वतःच्या शक्तीने सोमपान करतात, ते पितर इथे आनंदाने येवोत.
इदं पितृभ्यो नमो अस्त्वद्य ये पूर्वासो ये अपरास ईयुः । ये पार्थिवे रजस्या निषक्ता ये वा नूनं सुवृजनासु दिक्षु
आज पितरांना नमस्कार असो—जे पूर्वीचे, जे नंतरचे, जे गेले आहेत; जे पृथ्वीवर आहेत किंवा सध्या चांगल्या वस्तीच्या दिशांना आहेत.
मातली कव्यैर्यमो अङ्गिरोभिर्बृहस्पतिर्ऋक्वभिर्वावृधानः । यांश्च देवा वावृधुर्ये च देवांस्ते नोऽवन्तु पितरो हवेषु
मातली काव्यांसोबत, यम अंगिरसांसोबत, बृहस्पती ऋक्वांसोबत बळकट झाला; ज्यांना देवांनी बळ दिलं, आणि जे स्वतः देव आहेत, ते पितर या होमकर्मात आमचं रक्षण करो.
स्वादुष्किलायं मधुमाँ उतायं तीव्रः किलायं रसवाँ उतायम् । उतो न्वस्य पपिवांसमिन्द्रं न कश्चन सहत आहवेषु
हे खरंच गोड आहे, मधुर आहे, हे खरंच तिखट आहे, रसाळ आहे; आणि खरं सांगायचं तर, हे पिल्यावर, इंद्रा, कोणताही पुरुष युद्धात हरू शकत नाही.
परेयिवांसं प्रवतो महीरिति बहुभ्यः पन्थामनुपस्पशानम् । वैवस्वतं संगमनं जनानां यमं राजानं हविषा सपर्यत
जो दूर गेला, मोठ्या प्रवासातून गेला, अनेक वाटा शोधल्या; त्या विवस्वतपुत्र यम राजाला, लोकांना एकत्र करणाऱ्याला, अर्पणांनी पूजावं.
यमो नो गातुं प्रथमो विवेद नैषा गव्यूतिरपभर्तवा उ । यत्रा नः पूर्वे पितरः परेता एना जज्ञानाः पथ्या अनु स्वाः
यमाने आपल्यासाठी जाण्याचा मार्ग प्रथम शोधला; ही जागा कुणीही हिरावू शकत नाही; जिथे आपले पूर्वज, जे गेले, त्यांनी एकाच मार्गानं, एकाच धर्मानं प्रवास केला.
{५} बर्हिषदः पितर ऊत्यर्वागिमा वो हव्या चकृमा जुषध्वम् । त आ गतावसा शंतमेनाधा नः शं योररपो दधात
कुशावर बसलेले पितर, जवळ या, तुमचं सहाय्य घेऊन; आम्ही तुमच्यासाठी ही होमकर्मे केली आहेत—ती स्वीकारा. कृपापूर्वक या आणि आम्हाला आरोग्य व पापरहितपणा द्या.
आच्या जानु दक्षिणतो निषद्येदं नो हविरभि गृणन्तु विश्वे । मा हिंसिष्ट पितरः केन चिन् नो यद्व आगः पुरुषता कराम
उजव्या गुडघ्यावर बसून, हे सर्व देवांनो, आमच्या या नैवेद्याला स्वीकारा. आमचे पूर्वज कोणत्याही प्रकारे आमचे नुकसान करू नयेत, कारण आम्ही माणूस म्हणून काही चूक केली असेल.
त्वष्टा दुहित्रे वहतुं कृणोति तेनेदं विश्वं भुवनं समेति । यमस्य माता पर्युह्यमाना महो जाया विवस्वतो ननाश
त्वष्टा आपल्या मुलीला पती देतो; यामुळे हे सर्व जग एकत्र येते. यमाची आई, विवस्वानाची पत्नी म्हणून आलिंगनात हरवली.
प्रेहि प्रेहि पथिभिः पूर्याणैर्येना ते पूर्वे पितरः परेताः । उभा राजानौ स्वधया मदन्तौ यमं पश्यासि वरुणं च देवम्
ज्या मार्गाने तुझे पूर्वज गेले, त्या प्राचीन वाटेवरून पुढे जा, पुढे जा. तिथे तुला यम आणि वरुण हे दोन्ही राजे त्यांच्या स्वतःच्या ठिकाणी आनंदित होताना दिसतील.
अपेत वीत वि च सर्पतातोऽस्मा एतं पितरो लोकमक्रन् । अहोभिरद्भिरक्तुभिर्व्यक्तं यमो ददात्यवसानमस्मै
निघा, दूर व्हा, सर्व दिशांना पसरा; आमच्या पूर्वजांनी त्याच्यासाठी हा लोक तयार केला आहे. दिवसांनी, पाण्यांनी, रात्रींनी, स्पष्टपणे यम त्याला त्याचे विश्रांतीचे स्थान देतो.
उशन्तस्त्वेधीमह्युशन्तः समिधीमहि । उशन्न् उशत आ वह पितॄन् हविषे अत्तवे
प्रकाशाने आम्ही तुला पेटवतो, प्रकाशाने आम्ही तुझी ज्वाला वाढवतो. हे तेजस्वी अग्नी, आमचे पितरांना या नैवेद्याकडे, या यज्ञाग्नीपाशी घेऊन ये.
द्युमन्तस्त्वेधीमहि द्युमन्तः समिधीमहि । द्युमान् द्युमत आ वह पितॄन् हविषे अत्तवे
तेजाने आम्ही तुला प्रज्वलित करतो, तेजाने आम्ही तुझी ज्वाला वाढवतो. हे तेजस्वी अग्नी, तेजस्वी पितरांना या नैवेद्याकडे, या यज्ञाग्नीपाशी घेऊन ये.
अङ्गिरसो नः पितरो नवग्वा अथर्वाणो भृगवः सोम्यासः । तेषां वयं सुमतौ यज्ञियानामपि भद्रे सौमनसे स्याम
आमचे अङ्गिरस, नवग्व, अथर्वण, भृगु, सोमयुक्त पितर—हे यज्ञास पात्र असलेल्या सर्वांचे आम्ही कृपेत आणि शुभ मनात राहू.
अङ्गिरोभिर्यज्ञियैरा गहीह यम वैरूपैरिह मादयस्व । विवस्वन्तं हुवे यः पिता तेऽस्मिन् बर्हिष्या निषद्य
हे यम, यज्ञास पात्र अङ्गिरसांसह येथे ये, विविध रूपधारी पितरांसह येथे आनंद मान. मी तुझ्या वडिल विवस्वानाला बोलावतो; या पवित्र कुशावर बस.
इमं यम प्रस्तरमा हि रोहाङ्गिरोभिः पितृभिः संविदानः । आ त्वा मन्त्राः कविशस्ता वहन्त्वेना राजन् हविषो मादयस्व
हे यम, या पवित्र कुशावर चढू नकोस, अङ्गिरस आणि पितरांसह एकत्र हो. राजन, ऋषींच्या मंत्रांनी तुला येथे आणावे; या नैवेद्यात आनंद मान.
इत एत उदारुहन् दिवस्पृष्ठान्वारुहन् । प्र भूर्जयो यथा पथा द्यामङ्गिरसो ययुः
येथून ते वर गेले, स्वर्गाच्या उंचीवर पोहोचले. जिंकणाऱ्यांसारखे, मार्गाने चालत, अङ्गिरस स्वर्गात गेले.