सदासि रण्वो यवसेव पुष्यते होत्राभिरग्ने मनुषः स्वध्वरः । विप्रस्य वा यच्छशमान उक्थ्यो वाजं ससवामुपयासि भूरिभिः
तो नेहमी आनंदी असतो, जणू काही ज्वारीसारखा वाढतो, यज्ञाच्या आहुतींनी पोसला जातो; अग्नी, माणसांचा स्वतःसाठी यज्ञ करणारा पुरोहित. जेव्हा ज्ञानी स्तुती म्हणतो, तेव्हा तू भरपूर संपत्ती आणि बक्षिसे आणतोस.
उदीरय पितरा जार आ भगमियक्षति हर्यतो हृत्त इष्यति । विवक्ति वह्निः स्वपस्यते मखस्तविष्यते असुरो वेपते मती
उठा, पितरांनो, वरपुत्र येत आहे; तो भाग्य शोधतो, सुंदर स्त्रीचे हृदय जिंकू पाहतो. अग्नी विधी ओळखतो, पाहतो; सामर्थ्यवान हलतो, आणि मन विचारांनी थरथरते.
यस्ते अग्ने सुमतिं मर्तो अख्यत्सहसः सूनो अति स प्र शृण्वे । इषं दधानो वहमानो अश्वैरा स द्युमाममवान् भूषति द्यून्
जो माणूस, अग्नी, बळाच्या पुत्रा, तुझी कृपा जाहीर करतो, त्याचे बोल दूरवर ऐकले जातात. तो घोड्यांसह पोषण देतो, आणि तेजस्वी दिवसांचे रक्षण करून त्यांना सुंदर करतो.
श्रुधी नो अग्ने सदने सधस्थे युक्ष्वा रथममृतस्य द्रवित्नुम् । आ नो वह रोदसी देवपुत्रे माकिर्देवानामप भूरिह स्याः
अग्नी, घरात, सभेत आमचे ऐक. अमृताच्या वेगवान रथाला जुळव. आम्हाला त्या दोन जगांना, देवपुत्रींना आण. येथे आम्ही देवांपासून दूर होऊ नये.
यदग्न एषा समितिर्भवाति देवी देवेषु यजता यजत्र । रत्ना च यद्विभजासि स्वधावो भागं नो अत्र वसुमन्तं वीतात्
अग्नी, जेव्हा ही सभा उभी राहते, तू देवांमध्ये दिव्य, पूज्य आणि पूजेला योग्य आहेस. आणि तू जी रत्ने वाटतोस, हे स्वयंसिद्धा, आम्हाला येथे भरपूर भाग मिळू दे.
अन्वग्निरुषसामग्रमख्यदन्वहानि प्रथमो जातवेदाः । अनु सूर्य उषसो अनु रश्मीन् द्यावापृथिवी आ विवेश
अग्नीने सर्व उषा एकत्र अनुसरल्या, तो जन्म जाणणारा पहिला, दिवसांनाही अनुसरला. त्याने सूर्याच्या किरणांना, उषांना आणि आकाश-पृथ्वीला व्यापले.
प्रत्यग्निरुषसामग्रमख्यत्प्रत्यहानि प्रथमो जातवेदाः । प्रति सूर्यस्य पुरुधा च रश्मीन् प्रति द्यावापृथिवी आ ततान
अग्नीने सर्व उषा एकत्र प्रकट केल्या, तो जन्म जाणणारा पहिला, दिवसही प्रकट केले. त्याने सूर्याच्या असंख्य किरणांना पसरवले आणि आकाश-पृथ्वी व्यापली.
द्यावा ह क्षामा प्रथमे ऋतेनाभिश्रावे भवतः सत्यवाचा । देवो यन् मर्तान् यजथाय कृण्वन्त्सीदद्धोता प्रत्यङ्स्वमसुं यन्
आकाश आणि पृथ्वी, प्रारंभी सत्यामुळे प्रसिद्ध झाले, सत्य बोलणारे झाले. जेव्हा देव माणसांना यज्ञ करायला लावतो, तेव्हा तो पुरोहित म्हणून समोर बसतो, जेव्हा तो प्राण आणतो.
देवो देवान् परिभूर्ऋतेन वहा नो हव्यं प्रथमश्चिकित्वान् । धूमकेतुः समिधा भाऋजीको मन्द्रो होता नित्यो वाचा यजीयान्
देव, सत्याच्या बळावर इतर देवांपेक्षा श्रेष्ठ, आमचे हव्य घेऊन येतो, तो पहिला आणि ज्ञानी आहे. धुराचा ध्वज असलेला, तेजस्वी, मंद, शाश्वत पुरोहित, वाणीने सर्वश्रेष्ठ.
{३} अर्चामि वां वर्धायापो घृतस्नू द्यावाभूमी शृणुतं रोदसी मे । अहा यद्देवा असुनीतिमायन् मध्वा नो अत्र पितरा शिशीताम्
मी तुम्हा दोघांचे, पाण्यांचे, वाढीसाठी स्तवन करतो, घृताने अभिषिक्त; आकाश आणि पृथ्वी, माझे ऐका. ज्या दिवशी देवांनी जीवनाचा मार्ग शोधला, त्या दिवशी पितरांनी येथे मधुरतेने आम्हाला ताजेतवाने करावे.
स्वावृग्देवस्यामृतं यदी गोरतो जातासो धारयन्त उर्वी । विश्वे देवा अनु तत्ते यजुर्गुर्दुहे यदेनी दिव्यं घृतं वाः
देवाचे अमृत, जे तुम्ही गायीपासून जन्मलेले पृथ्वीवर धारण करता. सर्व देव तुमच्या यज्ञमंत्रांचे अनुसरण करतात, जेव्हा तुम्ही दिव्य तूप काढता.
किं स्विन् नो राजा जगृहे कदस्याति व्रतं चकृमा को वि वेद । मित्रस्चिद्धि ष्मा जुहुराणो देवां छ्लोको न यातामपि वाजो अस्ति
कोणत्या राजाने आपल्याला घेतले, तो कधी येईल? आपण कोणती व्रते घेतली, हे कोण जाणतो? मित्रसुद्धा यज्ञ करताना देवांना बोलावतो; स्तोत्र जात नाही, तरीही सामर्थ्य आहे.
दुर्मन्त्वत्रामृतस्य नाम सलक्ष्मा यद्विषुरूपा भवाति । यमस्य यो मनवते सुमन्त्वग्ने तमृष्व पाह्यप्रयुच्छन्
दुष्ट मनाच्या माणसाला अमृतत्वाचं नावही लागू नये, जिच्यात लक्ष्मी आहे, जी अनेक रूपं धारण करते. जो यमाची चांगल्या मनाने आठवण काढतो, अग्निदेव, त्याला तू लवकर वाचव आणि त्याचा मार्ग चुकू देऊ नकोस.
यस्मिन् देवा विदथे मादयन्ते विवस्वतः सदने धारयन्ते । सूर्ये ज्योतिरदधुर्मास्यक्तून् परि द्योतनिं चरतो अजस्रा
ज्याच्यात देवता सभेत आनंद मानतात, विवस्वताच्या आसनात स्थिर राहतात, त्यांनी सूर्याच्या ठिकाणी प्रकाश ठेवला आणि त्याच्या आजूबाजूला, नेहमी फिरणाऱ्या किरणांना उजळवलं.
यस्मिन् देवा मन्मनि संचरन्त्यपीच्ये न वयमस्य विद्म । मित्रो नो अत्रादितिरनागान्त्सविता देवो वरुणाय वोचत्
ज्याच्यात देवता मनाने वावरतात, पण आम्हाला त्याचं खालचं रूप माहीत नाही; मित्र, अर्यमन्, सविता आणि वरुण, हे निष्पापांसाठी इथे आमच्यासाठी बोलू देत.
सखाय आ शिषामहे ब्रह्मेन्द्राय वज्रिणे । स्तुष ऊ षु नृतमाय धृष्णवे
मित्रांनो, आपण वज्रधारी इंद्रासाठी प्रार्थना करूया; आपण त्या पराक्रमी आणि धाडसी देवतेचं स्तुती करूया.
शवसा ह्यसि श्रुतो वृत्रहत्येन वृत्रहा । मघैर्मघोनो अति शूर दाशसि
तू तुझ्या सामर्थ्यामुळे प्रसिद्ध आहेस, वृत्राचा संहार करणारा; देणग्यांनी, दानशूरा, तू पूजकांपेक्षा पुढे जातोस, हे शूरवीरा.
स्तेगो न क्षामत्येषि पृथिवीं मही नो वाता इह वान्तु भूमौ । मित्रो नो अत्र वरुणो युजमानो अग्निर्वने न व्यसृष्ट शोकम्
नांगरासारखा, तू पृथ्वीवर फिरताना थकत नाहीस; मोठ्या वाऱ्यांनी इथे आमच्यासाठी वाहू देत; मित्र, वरुण आणि अग्नी, एकत्र येऊन, जंगलावर त्यांची जळणारी उष्णता सोडू नये.
स्तुहि श्रुतं गर्तसदं जनानां राजानं भीममुपहत्नुमुग्रम् । मृडा जरित्रे रुद्र स्तवानो अन्यमस्मत्ते नि वपन्तु सेन्यम्
लोकांचा राजा, खोल आसनस्थ, भयंकर आणि बलवान, ज्याचं नाव प्रसिद्ध आहे, त्याची स्तुती कर. रुद्र, तुझी स्तुती केल्यावर भक्तावर कृपा कर; तुझ्या सैन्याने इतरांना, आम्हाला नव्हे, मारू दे.
{४} सरस्वतीं देवयन्तो हवन्ते सरस्वतीमध्वरे तायमाने । सरस्वतीं सुकृतो हवन्ते सरस्वती दाशुषे वार्यं दात्
सरस्वती देवीची भक्तजन आवाहन करतात; यज्ञात, प्रयत्न करताना, सरस्वतीचं आवाहन करतात; चांगले कर्म करणारेही सरस्वतीला हाक मारतात; सरस्वती, भक्ताला हवी ती कृपा दे.
सरस्वतीं पितरो हवन्ते दक्षिणा यज्ञमभिनक्षमाणाः । आसद्यास्मिन् बर्हिषि मादयध्वमनमीवा इष आ धेह्यस्मे
पितर सरस्वतीचं आवाहन करतात, जे दक्षिणा देऊन यज्ञात सहभागी होतात; या कुशावर बसून आनंद मानतात; पापरहिते, आम्हाला अन्न दे.
सरस्वति या सरथं ययाथोक्थैः स्वधाभिर्देवि पितृभिर्मदन्ती । सहस्रार्घमिडो अत्र भागं रायस्पोषं यजमानाय धेहि
सरस्वती, जी रथावर येतेस, स्तोत्रांनी आणि तुझ्या शक्तींनी पितरांसोबत आनंदित होतेस; इथे यजमानाला हजारपट अन्न आणि संपत्तीचा भाग दे.
उदीरतामवर उत्परास उन् मध्यमाः पितरः सोम्यासः । असुं य ईयुरवृका ऋतज्ञास्ते नोऽवन्तु पितरो हवेषु
खालचे, वरचे आणि मधले, सोमपान करणारे पितर उठू देत; जे प्रामाणिक, पापरहित आणि सत्य जाणणारे होते, त्यांनी या होमकर्मात आमचं रक्षण करावं.
आहं पितॄन्त्सुविदत्रामवित्सि नपातं च विक्रमणं च विष्णोः । बर्हिषदो ये स्वधया सुतस्य भजन्त पित्वस्त इहागमिष्ठाः
मी सुज्ञ पितरांना, विष्णूच्या संततीला आणि त्याच्या तीन पावलांना ओळखतो; जे कुशावर बसून, स्वतःच्या शक्तीने सोमपान करतात, ते पितर इथे आनंदाने येवोत.
इदं पितृभ्यो नमो अस्त्वद्य ये पूर्वासो ये अपरास ईयुः । ये पार्थिवे रजस्या निषक्ता ये वा नूनं सुवृजनासु दिक्षु
आज पितरांना नमस्कार असो—जे पूर्वीचे, जे नंतरचे, जे गेले आहेत; जे पृथ्वीवर आहेत किंवा सध्या चांगल्या वस्तीच्या दिशांना आहेत.
मातली कव्यैर्यमो अङ्गिरोभिर्बृहस्पतिर्ऋक्वभिर्वावृधानः । यांश्च देवा वावृधुर्ये च देवांस्ते नोऽवन्तु पितरो हवेषु
मातली काव्यांसोबत, यम अंगिरसांसोबत, बृहस्पती ऋक्वांसोबत बळकट झाला; ज्यांना देवांनी बळ दिलं, आणि जे स्वतः देव आहेत, ते पितर या होमकर्मात आमचं रक्षण करो.
स्वादुष्किलायं मधुमाँ उतायं तीव्रः किलायं रसवाँ उतायम् । उतो न्वस्य पपिवांसमिन्द्रं न कश्चन सहत आहवेषु
हे खरंच गोड आहे, मधुर आहे, हे खरंच तिखट आहे, रसाळ आहे; आणि खरं सांगायचं तर, हे पिल्यावर, इंद्रा, कोणताही पुरुष युद्धात हरू शकत नाही.
परेयिवांसं प्रवतो महीरिति बहुभ्यः पन्थामनुपस्पशानम् । वैवस्वतं संगमनं जनानां यमं राजानं हविषा सपर्यत
जो दूर गेला, मोठ्या प्रवासातून गेला, अनेक वाटा शोधल्या; त्या विवस्वतपुत्र यम राजाला, लोकांना एकत्र करणाऱ्याला, अर्पणांनी पूजावं.
यमो नो गातुं प्रथमो विवेद नैषा गव्यूतिरपभर्तवा उ । यत्रा नः पूर्वे पितरः परेता एना जज्ञानाः पथ्या अनु स्वाः
यमाने आपल्यासाठी जाण्याचा मार्ग प्रथम शोधला; ही जागा कुणीही हिरावू शकत नाही; जिथे आपले पूर्वज, जे गेले, त्यांनी एकाच मार्गानं, एकाच धर्मानं प्रवास केला.
{५} बर्हिषदः पितर ऊत्यर्वागिमा वो हव्या चकृमा जुषध्वम् । त आ गतावसा शंतमेनाधा नः शं योररपो दधात
कुशावर बसलेले पितर, जवळ या, तुमचं सहाय्य घेऊन; आम्ही तुमच्यासाठी ही होमकर्मे केली आहेत—ती स्वीकारा. कृपापूर्वक या आणि आम्हाला आरोग्य व पापरहितपणा द्या.