योऽस्य चतुर्थः प्राणो विभूर्नामायं स पवमानः
त्याचा चौथा प्राण 'विभू' नावाचा आहे, तो पवमान आहे.
योऽस्य पञ्चमः प्राणो योनिर्नाम ता इमा आपः
त्याचा पाचवा प्राण 'योनि' नावाचा आहे, त्या या आप आहेत.
योऽस्य षष्ठः प्राणः प्रियो नाम त इमे पशवः
त्याचा सहावा प्राण 'प्रिय' नावाचा आहे, ते हे पशू आहेत.
योऽस्य सप्तमः प्राणोऽपरिमितो नाम ता इमाः प्रजाः
त्याचा सातवा प्राण 'अपरीमित' नावाचा आहे, त्या या प्रजा आहेत.
योऽस्य प्रथमोऽपानः सा पौर्णमासी
त्याचा पहिला अपान 'पौर्णिमा' आहे.
योऽस्य द्वितीयोऽपानः साष्टका
त्याचा दुसरा अपान 'अष्टका' आहे.
योऽस्य तृतीयोऽपानः सामावास्या
त्याचा तिसरा अपान 'सामावस्या' आहे.
योऽस्य चतुर्थोऽपानः सा श्रद्धा
त्याचा चौथा अपान 'श्रद्धा' आहे.
योऽस्य पञ्चमोऽपानः सा दीक्षा
त्याचा पाचवा तळवा म्हणजे दीक्षा आहे.
योऽस्य षष्ठोऽपानः स यज्ञः
त्याचा सहावा तळवा म्हणजे यज्ञ आहे.
योऽस्य सप्तमोऽपानस्ता इमा दक्षिणाः
त्याचा सातवा तळवा म्हणजे या दक्षिणा आहेत.
योऽस्य प्रथमो व्यानः सेयं भूमिः
त्याचा पहिला श्वास म्हणजे ही पृथ्वी आहे.
योऽस्य द्वितीयो व्यानस्तदन्तरिक्षम्
त्याचा दुसरा श्वास म्हणजे ते आकाशमध्य आहे.
योऽस्य तृतीयो व्यानः सा द्यौः
त्याचा तिसरा श्वास म्हणजे आकाश आहे.
योऽस्य चतुर्थो व्यानस्तानि नक्षत्राणि
त्याचा चौथा श्वास म्हणजे ती नक्षत्रे आहेत.
योऽस्य पञ्चमो व्यानस्त ऋतवः
त्याचा पाचवा श्वास म्हणजे ऋतू आहेत.
योऽस्य षष्ठो व्यानस्त आर्तवाः
त्याचा सहावा श्वास म्हणजे ऋतुकाळ आहेत.
योऽस्य सप्तमो व्यानः स संवत्सरः
त्याचा सातवा श्वास म्हणजे वर्ष आहे.
समानमर्थं परि यन्ति देवाः संवत्सरं वा एतदृतवोऽनुपरियन्ति व्रात्यं च
देवता एकाच हेतूने फिरतात; ऋतू हे वर्षाभोवती आणि व्रात्याभोवती फिरतात.
यदादित्यमभिसंविशन्त्यमावास्यां चैव तत्पौर्णमासीं च
जेव्हा ते सूर्याच्या मध्ये प्रवेश करतात, आणि अमावास्येला तसेच पौर्णिमेला,
एकं तदेषाममृतत्वमित्याहुतिरेव
त्यांचे अमरत्व एकच आहे—म्हणजे आहुती.
तस्य व्रात्यस्य
त्या व्रात्याचा—
यदस्य दक्षिणमक्ष्यसौ स आदित्यो यदस्य सव्यमक्ष्यसौ स चन्द्रमाः
त्याचे उजवे डोळे म्हणजे सूर्य आणि डावे डोळे म्हणजे चंद्र.
योऽस्य दक्षिणः कर्णोऽयं सो अग्निर्योऽस्य सव्यः कर्णोऽयं स पवमानः
त्याचे उजवे कान म्हणजे अग्नी आणि डावे कान म्हणजे पवमान.
अहोरात्रे नासिके दितिश्चादितिश्च शीर्षकपाले संवत्सरः शिरः
दिवस आणि रात्र त्याच्या नासिका आहेत; दिती आणि अदिती त्याच्या कवटीच्या दोन बाजू आहेत; वर्ष म्हणजे त्याचे डोके.
अह्ना प्रत्यङ्व्रात्यो रात्र्या प्राङ्नमो व्रात्याय
दिवसा व्रात्य पश्चिमेकडे तोंड करतो, रात्री तो पूर्वेकडे तोंड करतो. व्रात्याला नमस्कार.
अतिसृष्टो अपां वृषभोऽतिसृष्टा अग्नयो दिव्याः
पाण्यांचा वृषभ सोडून दिला आहे; दिव्य अग्निही मुक्त झाले आहेत.
रुजन् परिरुजन् मृणन् प्रमृणन्
फोडणारा, वेढणारा, चिरडणारा आणि पूर्णपणे नष्ट करणारा.
म्रोको मनोहा खनो निर्दाह आत्मदूषिस्तनूदूषिः
नाश करणारा, मन चोरून नेणारा, खणणारा, जाळणारा, स्वतःला भ्रष्ट करणारा, देहाला दूषित करणारा.
इदं तमति सृजामि तं माभ्यवनिक्षि
ही अंधार मी सोडतो; तो मला वेढू नये.