तं सभा च समितिश्च सेना च सुरा चानुव्यचलन्
सभाही, संमेलनही, सैन्य आणि मद्य याही त्याच्या मागे गेल्या.
सभायाश्च वै स समितेश्च सेनायाश्च सुरायाश्च प्रियं धाम भवति य एवं वेद
जो हे जाणतो, तो सभेचा, संमेलनाचा, सैन्याचा आणि मद्याचा सर्वांचा आवडता आधार होतो.
तद्यस्यैवं विद्वान् व्रात्यो राज्ञोऽतिथिर्गृहान् आगच्छेत्
जो माणूस हे जाणतो असा व्रात्य जर राजाच्या घरी पाहुणा म्हणून आला—
श्रेयांसमेनमात्मनो मानयेत्तथा क्षत्राय ना वृश्चते तथा राष्ट्राय ना वृश्चते ॥ अतो वै ब्रह्म च क्षत्रं चोदतिष्ठतां ते अब्रूतां कं प्र विशावेति
त्याचा सन्मान स्वतःपेक्षा जास्त करावा; त्यामुळे क्षत्रियत्वाची शक्ती कमी होत नाही, आणि राज्यही कमी होत नाही. म्हणूनच ब्रह्म आणि क्षत्रिय दोघेही उभे राहिले; त्यांनी विचारले, 'लोकांमध्ये कोण जाईल?'
बृहस्पतिमेव ब्रह्म प्रविशत्विन्द्रं क्षत्रं तथा वा इति
'ब्रह्म बृहस्पती म्हणून जावो, आणि क्षत्रिय इंद्र म्हणून जावो,' असे त्यांनी सांगितले.
अतो वै बृहस्पतिमेव ब्रह्म प्राविशदिन्द्रं क्षत्रम्
म्हणूनच ब्रह्म बृहस्पती म्हणून गेला, आणि क्षत्रिय इंद्र म्हणून गेला.
इयं वा उ पृथिवी बृहस्पतिर्द्यौरेवेन्द्रः
ही पृथ्वी म्हणजे बृहस्पती आहे, आणि आकाश म्हणजे इंद्र आहे.
अयं वा उ अग्निर्ब्रह्मासावादित्यः क्षत्रम्
हा अग्नी म्हणजे ब्रह्म आहे, आणि तो सूर्य म्हणजे क्षत्रिय आहे.
ऐनं ब्रह्म गच्छति ब्रह्मवर्चसी भवति
ब्रह्म त्याच्याकडे येतो; तो ब्रह्मतेजाने तेजस्वी होतो.
यः पृथिवीं बृहस्पतिमग्निं ब्रह्म वेद
जो पृथ्वीला बृहस्पती आणि अग्नीला ब्रह्म म्हणून ओळखतो—
ऐनमिन्द्रियं गच्छतीन्द्रियवान् भवति
इंद्र त्याच्याकडे येतो; तो सामर्थ्यवान होतो.
य आदित्यं क्षत्रं दिवमिन्द्रं वेद
जो सूर्याला क्षत्रिय आणि आकाशाला इंद्र म्हणून ओळखतो—
तद्यस्यैवं विद्वान् व्रात्योऽतिथिर्गृहान् आगच्छेत्
जो माणूस हे जाणतो असा व्रात्य जर पाहुणा म्हणून घरी आला—
स्वयमेनमभ्युदेत्य ब्रूयाद्व्रात्य क्वावात्सीर्व्रात्योदकं व्रात्य तर्पयन्तु व्रात्य यथा ते प्रियं तथास्तु व्रात्य यथा ते वशस्तथास्तु व्रात्य यथा ते निकामस्तथास्त्विति
मालकाने स्वतः त्याच्याकडे जाऊन विचारावे, 'व्रात्य, तू कुठून आला आहेस?' व्रात्याला पाणी द्यावे; व्रात्याचे समाधान करावे. व्रात्य, तुझ्या मनासारखे होवो; व्रात्य, तुझ्या इच्छेप्रमाणे होवो; व्रात्य, तुझ्या मनाप्रमाणे होवो.'
यदेनमाह व्रात्य क्वावात्सीरिति पथ एव तेन देवयानान् अव रुन्धे
कोणी जर त्याला विचारलं, 'व्रात्य, तू कुठे होतास?'—तर अशा बोलण्याने त्याच्यासाठी देवांचा मार्ग अडवला जातो.
यदेनमाह व्रात्योदकमित्यप एव तेनाव रुन्धे
कोणी जर त्याला म्हणालं, 'व्रात्य, पाणी!'—तर अशा बोलण्याने त्याच्यासाठी पाणी अडवलं जातं.
यदेनमाह व्रात्य तर्पयन्त्विति प्राणमेव तेन वर्षीयांसं कुरुते
कोणी जर त्याला म्हणालं, 'व्रात्य, लोकांनी तुला तृप्त करावं!'—तर अशा बोलण्याने त्याचा श्वास अधिक बलवान होतो.
यदेनमाह व्रात्य यथा ते प्रियं तथास्त्विति प्रियमेव तेनाव रुन्धे
कोणी जर त्याला म्हणालं, 'व्रात्य, जसं तुला आवडेल तसं होवो!'—तर अशा बोलण्याने त्याला प्रिय गोष्ट मिळते.
ऐनं प्रियं गच्छति प्रियः प्रियस्य भवति य एवं वेद
जो असं जाणतो, तो प्रिय गोष्टीला पोहोचतो; तो प्रिय व्यक्तींमध्ये प्रिय होतो.
यदेनमाह व्रात्य यथा ते वशस्तथास्त्विति वशमेव तेनाव रुन्धे
कोणी जर त्याला म्हणालं, 'व्रात्य, जसं तुला हवं तसं होवो!'—तर अशा बोलण्याने त्याला अधिकार मिळतो.
ऐनं वशो गच्छति वशी वशिनां भवति य एवं वेद
जो असं जाणतो, तो अधिकार मिळवतो; तो अधिकार असणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ होतो.
यदेनमाह व्रात्य यथा ते निकामस्तथास्त्विति निकाममेव तेनाव रुन्धे
कोणी जर त्याला म्हणालं, 'व्रात्य, जसं तुझं मन आहे तसं होवो!'—तर अशा बोलण्याने त्याला इच्छा मिळते.
ऐनं निकामो गच्छति निकामे निकामस्य भवति य एवं वेद
जो असं जाणतो, तो इच्छेला मिळवतो; तो इच्छित लोकांमध्ये इच्छित होतो.
तद्यस्यैवं विद्वान् व्रात्य उद्धृतेष्वग्निष्वधिश्रितेऽग्निहोत्रेऽतिथिर्गृहान् आगच्छेत्
म्हणून जो जाणकार आहे, त्याने अग्नी प्रज्वलित केलेला असताना आणि अग्निहोत्र चालू असताना, व्रात्याला पाहुणा म्हणून घरात घेतलं—
स्वयमेनमभ्युदेत्य ब्रूयाद्व्रात्याति सृज होष्यामीति
त्याने स्वतः जाऊन त्याला सांगावं, 'व्रात्य, मला परवानगी दे; मी होम करतो.'
स चातिसृजेज्जुहुयान् न चातिसृजेन् न जुहुयात्
तो जर परवानगी देईल, तर होम करावा; जर परवानगी दिली नाही, तर होम करू नये.
स य एवं विदुषा व्रात्येनातिसृष्टो जुहोति
जो जाणकार व्रात्याने परवानगी दिल्यावर होम करतो—
प्र पितृयाणं पन्थां जानाति प्र देवयानम्
तो पितरांचा मार्ग जाणतो, देवांचा मार्गही जाणतो.
न देवेष्वा वृश्चते हुतमस्य भवति
देवतांमध्ये त्याचं अर्पण कधीही तुटत नाही.
पर्यस्यास्मिंल्लोक आयतनं शिष्यते य एवं विदुषा व्रात्येनातिसृष्टो जुहोति
या जगात, जो जाणकार व्रात्याने परवानगी दिल्यावर होम करतो, त्याला स्थिर आधार मिळतो.