नमस्ते अस्तु पश्यत पश्य मा पश्यत
तुला नमस्कार असो—माझ्याकडे पाहा, मला पहा, दूर वळू नका.
अन्नाद्येन यशसा तेजसा ब्राह्मणवर्चसेन
अन्न-पाणी, कीर्ती, तेज आणि ब्राह्मणांचा तेज या सर्वांसह—
अम्भो अमो महः सह इति त्वोपास्महे वयम्
पाणी, बळ, सामर्थ्य—यांसह आम्ही तुझी उपासना करतो.
अम्भो अरुणं रजतं रजः सह इति त्वोपास्महे वयम्
पाणी, लाल सुर्योदय, रुपेरी आकाश, आणि सामर्थ्य—यांसह आम्ही तुझी उपासना करतो.
13.८(१३.४) उरुः पृथुः सुभूर्भुव इति त्वोपास्महे वयम्
विशाल, रुंद, आणि भक्कम—अशा स्वरूपात आम्ही तुझी उपासना करतो.
प्रथो वरो व्यचो लोक इति त्वोपास्महे वयम्
विस्तीर्ण, श्रेष्ठ, तेजस्वी लोक—अशा रूपात आम्ही तुझी उपासना करतो.
भवद्वसुरिदद्वसुः संयद्वसुरायद्वसुरिति त्वोपास्महे वयम्
तू चांगला, दयाळू, एकत्र करणारा आणि प्रयत्नशील असा वायू हो—अशा प्रकारे आम्ही तुझी उपासना करतो.
नमस्ते अस्तु पश्यत पश्य मा पश्यत
तुला नमस्कार असो—माझ्याकडे पाहा, मला पहा, दूर वळू नका.
अन्नाद्येन यशसा तेजसा ब्राह्मणवर्चसेन
अन्न-पाणी, कीर्ती, तेज आणि ब्राह्मणांचा तेज या सर्वांसह—
सत्येनोत्तभिता भूमिः सूर्येणोत्तभिता द्यौः । ऋतेनादित्यास्तिष्ठन्ति दिवि सोमो अधि श्रितः
सत्यामुळे पृथ्वी उभी आहे, सूर्यामुळे आकाश टिकून आहे; ऋतामुळे आदित्य उभे राहतात, आणि सोम आकाशात स्थिर आहे.
सोमेनादित्या बलिनः सोमेन पृथिवी मही । अथो नक्षत्राणामेषामुपस्थे सोम आहितः
सोमामुळे आदित्य बलवान आहेत, सोमामुळे पृथ्वी महान आहे; आणि या तारकांच्या मध्ये सोम ठेवलेला आहे.
सोमं मन्यते पपिवान् यत्संपिंषन्त्योषधिम् । सोमं यं ब्रह्माणो विदुर्न तस्याश्नाति पार्थिवः
जेव्हा औषधी दाबतात तेव्हा जो पितो तो सोम प्यायलो असं समजतो; पण ब्राह्मणांना जे सोम माहित आहे, ते कोणताही मनुष्य खाऊ शकत नाही.
यत्त्वा सोम प्रपिबन्ति तत आ प्यायसे पुनः । वायुः सोमस्य रक्षिता समानां मास आकृतिः
सोम, जेव्हा तुला पितात, तेव्हा त्यातून तू पुन्हा भरून येतोस; वायू तुझा रक्षक आहे, आणि महिने तुझं रूप आहेत.
आच्छद्विधानैर्गुपितो बार्हतैः सोम रक्षितः । ग्राव्णामिच्छृण्वन् तिष्ठसि न ते अश्नाति पार्थिवः
आच्छादनांनी झाकलेला, बर्हिशांनी राखलेला सोम सुरक्षित आहे; दगडांच्या आवाजाकडे तू ऐकत उभा राहतोस, तुला कोणताही मनुष्य खाऊ शकत नाही.
चित्तिरा उपबर्हणं चक्षुरा अभ्यञ्जनम् । द्यौर्भूमिः कोश आसीद्यदयात्सूर्या पतिम्
सुंदर अंथरुण तयार केलं होतं, डोळ्यांसाठी सुगंधी तेल लावलं होतं; आकाश आणि पृथ्वी हेच तिचं झाकण होतं, जेव्हा सूर्येने आपला नवरा निवडला.
रैभ्यासीदनुदेयी नाराशंसी न्योचनी । सूर्याया भद्रमिद्वासो गाथयैति परिष्कृता
रैभ्य हा सेवक होता, नाराशंसीनं आसन पसरलं; सूर्येचं शुभ वस्त्र गाण्यांनी सजवलं गेलं आणि पुढे नेलं गेलं.
स्तोमा आसन् प्रतिधयः कुरीरं छन्द ओपशः । सूर्याया अश्विना वराग्निरासीत्पुरोगवः
स्तोत्रं म्हणजे पायऱ्या, कुरिरा छत्र होतं, छंद म्हणजे पडदे; सूर्येसाठी अश्विन हे वर होते, अग्नी पुढारी होता.
सोमो वधूयुरभवदश्विनास्तामुभा वरा । सूर्यां यत्पत्ये शंसन्तीं मनसा सविताददात्
सोम हा वधूवर झाला, अश्विन दोघेही वर होते; सूर्येला तिच्या नवऱ्यासाठी स्तुती करताना, सवित्यानं मनापासून तिला दिलं.
मनो अस्या अन आसीद्द्यौरासीदुत च्छदिः । शुक्रावनड्वाहावास्तां यदयात्सूर्या पतिम्
तिचं मन हे गाडीचं धुरा होतं, आकाश झाकण होतं; दोन तेजस्वी बैल जोडीला होते, जेव्हा सूर्ये आपल्या नवऱ्याकडे गेली.
{१} ऋक्सामाभ्यामभिहितौ गावौ ते सामनावैताम् । श्रोत्रे ते चक्रे आस्तां दिवि पन्थाश्चराचरः
ऋच आणि साम यांनी संबोधलेल्या दोन गायी म्हणजे तुझी गाणी होती; तुझे कान चाकं झाली, स्वर्गातील वाट चालती आणि स्थिर होती.
शुची ते चक्रे यात्या व्यानो अक्ष आहतः । अनो मनस्मयं सूर्यारोहत्प्रयती पतिम्
तुझे तेजस्वी चाक फिरते, धुरा घट्ट बसलेली आहे; सूर्ये मनाने बनवलेल्या रथावर चढली, नवऱ्याकडे जाण्यासाठी प्रयत्नशील होती.
सूर्याया वहतुः प्रागात्सविता यमवासृजत्। मघासु हन्यन्ते गावः फल्गुनीषु व्युह्यते
सविता सूर्येसाठी जोडीला बैल सोडला; मघा नक्षत्रात गायी कापल्या जातात, फाल्गुनीत त्या जुळवल्या जातात.
यदश्विना पृच्छमानावयातं त्रिचक्रेण वहतुं सूर्यायाः । क्वैकं चक्रं वामासीत्क्व देष्ट्राय तस्थथुः
जेव्हा तुम्ही दोघे अश्विन, विचारता विचारता, सूर्येसाठी तीन चाकांच्या रथावर आलात, तेव्हा एक चाक कुठे होतं, आणि जू कुठे ठेवला?
यदयातं शुभस्पती वरेयं सूर्यामुप । विश्वे देवा अनु तद्वामजानन् पुत्रः पितरमवृणीत पूषा
जेव्हा तुम्ही सुंदरतेचे स्वामी सूर्येला निवडायला आलात, तेव्हा सर्व देवांना ते माहीत होतं; पूषण, पुत्र, वडिलांना निवडतो.
द्वे ते चक्रे सूर्ये ब्रह्माण ऋतुथा विदुः । अथैकं चक्रं यद्गुहा तदद्धातय इद्विदुः
सूर्ये, तुझे दोन चाकं ब्राह्मण ऋतूनुसार ओळखतात; पण एक चाक जे लपलेलं आहे, ते फक्त ज्ञानी लोक जाणतात.
अर्यमणं यजामहे सुबन्धुं पतिवेदनम् । उर्वारुकमिव बन्धनात्प्रेतो मुञ्चामि नामुतः
आपण अर्यमा या स्नेही, विवाह जाणणाऱ्या देवाची पूजा करतो; जसं काकडी आपल्या बंधनातून सुटते, तसं मी तुला इथून मुक्त करतो, तिथून नाही.
प्रेतो मुञ्चामि नामुतः सुबद्धाममुतस्करम् । यथेयमिन्द्र मीढ्वः सुपुत्रा सुभगासति
मी तुला इथून, नीट बांधलेली, हरवू नये म्हणून सोडतो; जसं इंद्रा, दयाळू, तू चांगल्या मुलांनी धन्य आहेस.
प्र त्वा मुञ्चामि वरुणस्य पाशाद्येन त्वाबध्नात्सविता सुशेवाः । ऋतस्य योनौ सुकृतस्य लोके स्योनं ते अस्तु सहसंभलायै
मी तुला वरुणाच्या फासातून सोडतो, ज्याने सविता, कृपाळू, तुला बांधलं होतं; सत्याच्या गर्भात, चांगल्या कर्मांच्या जगात, तुझं सुख आणि बळ वाढो.
भगस्त्वेतो नयतु हस्तगृह्याश्विना त्वा प्र वहतां रथेन । गृहान् गच्छ गृहपत्नी यथासो वशिनी त्वं विदथमा वदासि
भग तुला हात धरून इथे घेऊन येवो; अश्विन तुला रथावरून पुढे नेत जावोत; घरात जा, गृहलक्ष्मी म्हणून राहा, आणि सभेत शहाणपणाने बोल.
{२} इह प्रियं प्रजायै ते समृध्यतामस्मिन् गृहे गार्हपत्याय जागृहि । एना पत्या तन्वं सं स्पृशस्वाथ जिर्विर्विदथमा वदासि
इथेच तुझी प्रिय संतती वाढो, या घरात गृह्याग्नी सांभाळ; नवऱ्यासोबत आपलं शरीर स्पर्श कर, आणि मग वयस्कर झाल्यावर सभेत शहाणपणाने बोल.