बण्महाँ असि सूर्य बडादित्य महाँ असि । महांस्ते महतो महिमा त्वमादित्य महाँ असि
तू महान आहेस, सूर्य, महान आदित्य, तू खरोखर महान आहेस; तुझी महती मोठी आहे, हे आदित्य, तू अत्यंत महान आहेस.
रोचसे दिवि रोचसे अन्तरिक्षे पतङ्ग पृथिव्यां रोचसे रोचसे अप्स्वन्तः । उभा समुद्रौ रुच्या व्यापिथ देवो देवासि महिषः स्वर्जित्
तू आकाशात उजळतोस, मध्य आकाशात उजळतोस, पक्ष्या, पृथ्वीवर उजळतोस, पाण्यातही उजळतोस; दोन्ही समुद्रांमध्ये आपल्या तेजाने व्यापतोस, हे देव, तू तेजाचा राजा, महान वृषभ आहेस.
{९} अर्वाङ्परस्तात्प्रयतो व्यध्व आशुर्विपश्चित्पतयन् पतङ्गः । विष्णुर्विचित्तः शवसाधितिष्ठन् प्र केतुना सहते विश्वमेजत्
दूरवरून जवळ येणारा, मार्गावर पुढे जाणारा, जलद, बुद्धिमान, उडणारा पक्षी; अनेक रूपे असलेला विष्णू, सामर्थ्याने उभा राहून, आपल्या ध्वजासह सर्व हालचाली सहन करतो.
चित्रश्चिकित्वान् महिषः सुपर्ण आरोचयन् रोदसी अन्तरिक्षम् । अहोरात्रे परि सूर्यं वसाने प्रास्य विश्वा तिरतो वीर्याणि
तेजस्वी, ज्ञानी, बलाढ्य, सुंदर पंख असलेला, आकाश आणि पृथ्वी व मध्य आकाश उजळवणारा; दिवस-रात्र सूर्याला झाकणारा, तो सर्व वीर्ये सर्व दिशांना पसरवतो.
तिग्मो विभ्राजन् तन्वं शिशानोऽरंगमासः प्रवतो रराणः । ज्योतिष्मान् पक्षी महिषो वयोधा विश्वा आस्थात्प्रदिशः कल्पमानः
तिखट, तेजस्वी, आपले रूप धारण करणारा, अगम्य, तो प्रवाह सोडतो; प्रकाशमान, पंखधारी, बलाढ्य, पक्ष्यांचा नेता, तो सर्व दिशांना व्यापतो आणि त्यांची व्यवस्था करतो.
चित्रं देवानां केतुरनीकं ज्योतिष्मान् प्रदिशः सूर्य उद्यन् । दिवाकरोऽति द्युम्नैस्तमांसि विश्वातारीद्दुरितानि शुक्रः
देवतांचा अद्भुत ध्वज, चेहरा, तेजस्वी सूर्य जेव्हा दिशांना उगवतो; दिवस निर्माण करणारा, तेजात श्रेष्ठ, तो उज्ज्वल सर्व अंधार आणि संकटे दूर करतो.
चित्रं देवानामुदगादनीकं चक्षुर्मित्रस्य वरुणस्याग्नेः । आप्राद् द्वायापृथिवी अन्तरिक्षं सूर्य आत्मा जगतस्तस्थुषश्च
देवतांमध्ये अद्भुत चेहरा उगवला, मित्र, वरुण आणि अग्नीचे डोळे; हे सूर्य, तू आकाश आणि पृथ्वी आणि मध्य आकाश व्यापलेस, तू सर्व जगाचे आणि स्थिर-चळत असणाऱ्यांचे आत्मा आहेस.
उच्चा पतन्तमरुणं सुपर्णं मध्ये दिवस्तरणिं भ्राजमानम् । पश्याम त्वा सवितारं यमाहुरजस्रं ज्योतिर्यदविन्ददत्त्रिः
आम्ही तुला पाहतो, हे सविता, उंच उडणारा, लालसर, सुंदर पंख असलेला, आकाशाच्या मध्यभागी तेजस्वी, ज्याला अयशस्वी न होणारे प्रकाश म्हणतात, ते तीन जणांनी शोधले.
दिवस्पृष्ठे धावमानं सुपर्णमदित्याः पुत्रं नाथकाम उप यामि भीतः । स नः सूर्य प्र तिर दीर्घमायुर्मा रिषाम सुमतौ ते स्याम
आकाशाच्या शिखरावर धावणारा, सुंदर पंख असलेला, अदितीचा पुत्र, मी भीतीने तुझ्या आश्रयाला येतो; हे सूर्य, आम्हाला दीर्घायुष्य दे, आम्ही नष्ट होऊ नये, तुझ्या कृपेत राहू दे.
सहस्राह्ण्यं वियतावस्य पक्षौ हरेर्हंसस्य पततः स्वर्गम् । स देवान्त्सर्वान् उरस्युपदद्य संपश्यन् याति भुवनानि विश्वा
हजार दिवस असलेली, स्वर्गाकडे उडणाऱ्या वेगवान हंसाची पंखे; तो सर्व देवांना आपल्या छातीत ठेवून, सर्व जगांमध्ये पाहत, सर्वत्र जातो.
रोहितः कालो[http://puranastudy.freeoda.com/pur_index6/kaala.htm कालोपरि टिप्पणी] अभवद्रोहितोऽग्रे प्रजापतिः । रोहितो यज्ञानां मुखं रोहितः स्वराभरत्
लाल सूर्य काळ झाला, लाल सूर्य प्रथम प्रजापती झाला; लाल सूर्य यज्ञांचे तोंड आहे, लाल सूर्य स्तोत्रे वाहून नेतो.
रोहितो लोको अभवद्रोहितोऽत्यतपद्दिवम् । रोहितो रश्मिभिर्भूमिं समुद्रमनु सं चरत्
लाल सूर्य जग झाला, लाल सूर्य स्वर्गापेक्षा पुढे गेला; लाल सूर्य आपल्या किरणांनी पृथ्वी आणि समुद्रावर फिरतो.
{१०} सर्वा दिशः समचरद्रोहितोऽधिपतिर्दिवः । दिवं समुद्रमाद्भूमिं सर्वं भूतं वि रक्षति
लाल सूर्य, स्वर्गाचा अधिपती, सर्व दिशांना गेला; तो स्वर्ग, समुद्र, पृथ्वी आणि सर्व सृष्टीचे रक्षण करतो.
आरोहन् छुक्रो बृहतीरतन्द्रो द्वे रूपे कृणुते रोचमानः । चित्रश्चिकित्वान् महिषो वातमाया यावतो लोकान् अभि यद्विभाति
उठणारा, तेजस्वी, महान, न थकणारा सूर्य, तेजाने दोन रूपे करतो; अद्भुत, ज्ञानी, बलाढ्य, वाऱ्यावर प्रवास करणारा, जितके जग आहेत तितक्यांवर तो उजळतो.
अभ्यन्यदेति पर्यन्यदस्यतेऽहोरात्राभ्यां महिषः कल्पमानः । सूर्यं वयं रजसि क्षियन्तं गातुविदं हवामहे नाधमानाः
सर्व बाजूंनी वेढला गेलेला, दिवस-रात्र मोजला गेलेला तो महिष घेरला जातो. आम्ही मागे न राहता, मार्ग जाणणाऱ्या, प्रदेशात वावरणाऱ्या सूर्याला हाक मारतो.
पृथिवीप्रो महिषो नाधमानस्य गातुरदब्धचक्षुः परि विश्वं बभूव । विश्वं संपश्यन्त्सुविदत्रो यजत्र इदं शृणोतु यदहं ब्रवीमि
पृथ्वीचा पुत्र असलेला महिष कधीच मागे पडत नाही; त्याची नजर कुठेही फसत नाही, ती सर्वत्र पोहोचते. सगळे पाहणारा, योग्य मार्ग दाखवणारा, यज्ञास पात्र असलेला तो हे मी सांगतोय ते ऐकू दे.
पर्यस्य महिमा पृथिवीं समुद्रं ज्योतिषा विभ्राजन् परि द्यामन्तरिक्षम् । सर्वं संपश्यन्त्सुविदत्रो यजत्र इदं शृणोतु यदहं ब्रवीमि
त्याची महती पृथ्वी आणि समुद्राला वेढते, तेजाने उजळून आकाश व मध्यप्रदेश व्यापते. सर्व काही पाहणारा, योग्य मार्ग दाखवणारा, यज्ञास पात्र असलेला तो हे मी सांगतोय ते ऐकू दे.
अबोध्यग्निः समिधा जनानां प्रति धेनुमिवायतीमुषासम् । यह्वा इव प्र वयामुज्जिहानाः प्र भानवः सिस्रते नाकमच्छ
लोकांच्या मध्ये अग्नी प्रज्वलित होतो, तो उषेला गायीसारखी पसरतो. वेगवान तेजस्वी किरण वरती उठतात, ते स्वर्गाच्या शिखराकडे धाव घेतात.
यो मारयति प्राणयति यस्मात्प्राणन्ति भुवनानि विश्वा । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतदागो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति । उद्वेपय रोहित प्र क्षिणीहि ब्रह्मज्यस्य प्रति मुञ्च पाशान्
जो मारतो, जो जीवन देतो, ज्याच्यामुळे सर्व जग जिवंत आहे—तो देव रागावला असता, जो असे जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला जिंकतो, त्याचा हा अपराध. रोहित, हलव, दूर कर, ब्रह्महत्येचे बंधन कमी कर, त्याच्या पाशातून मुक्त कर.
यः प्राणेन द्यावापृथिवी तर्पयत्यपानेन समुद्रस्य जठरं यः पिपर्ति । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतदागो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति । उद्वेपय रोहित प्र क्षिणीहि ब्रह्मज्यस्य प्रति मुञ्च पाशान्
जो श्वासाने आकाश-पृथ्वी तृप्त करतो, जो अपानाने समुद्राचा पोट भरतो—तो देव रागावला असता, जो असे जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला जिंकतो, त्याचा हा अपराध. रोहित, हलव, दूर कर, ब्रह्महत्येचे बंधन कमी कर, त्याच्या पाशातून मुक्त कर.
यस्मिन् विराट्परमेष्ठी प्रजापतिरग्निर्वैश्वानरः सह पङ्क्त्या श्रितः । यः परस्य प्राणं परमस्य तेज आददे । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतदागो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति । उद्वेपय रोहित प्र क्षिणीहि ब्रह्मज्यस्य प्रति मुञ्च पाशान्
ज्याच्यात विराज, परमेष्ठी, प्रजापती, वैश्वानर अग्नी आणि पंक्ती एकत्र आहेत; जो दुसऱ्याचा श्वास, दुसऱ्याचे तेज घेतो—तो देव रागावला असता, जो असे जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला जिंकतो, त्याचा हा अपराध. रोहित, हलव, दूर कर, ब्रह्महत्येचे बंधन कमी कर, त्याच्या पाशातून मुक्त कर.
यस्मिन् षडुर्वीः पञ्च दिशो अधिश्रिताश्चतस्र आपो यज्ञस्य त्रयोऽक्षराः । यो अन्तरा रोदसी क्रुद्धश्चक्षुषैक्षत । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतदागो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति । उद्वेपय रोहित प्र क्षिणीहि ब्रह्मज्यस्य प्रति मुञ्च पाशान्
ज्याच्यात सहा दिशा, पाच विभाग, चार जल, यज्ञाची तीन अक्षरे स्थिर आहेत; जो आकाश-पृथ्वीच्या मध्ये रागावून पाहतो—तो देव रागावला असता, जो असे जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला जिंकतो, त्याचा हा अपराध. रोहित, हलव, दूर कर, ब्रह्महत्येचे बंधन कमी कर, त्याच्या पाशातून मुक्त कर.
यो अन्नादो अन्नपतिर्बभूव ब्रह्मणस्पतिरुत यः । भूतो भविष्यत्भुवनस्य यस्पतिः । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतदागो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति । उद्वेपय रोहित प्र क्षिणीहि ब्रह्मज्यस्य प्रति मुञ्च पाशान्
जो अन्न खातो, अन्नाचा स्वामी आहे, वाणीचा स्वामी आहे, जो आहे, जो होईल, सर्व जगाचा स्वामी आहे—तो देव रागावला असता, जो असे जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला जिंकतो, त्याचा हा अपराध. रोहित, हलव, दूर कर, ब्रह्महत्येचे बंधन कमी कर, त्याच्या पाशातून मुक्त कर.
अहोरात्रैर्विमितं त्रिंशदङ्गं त्रयोदशं मासं यो निर्मिमीते । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतदागो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति । उद्वेपय रोहित प्र क्षिणीहि ब्रह्मज्यस्य प्रति मुञ्च पाशान्
ज्याने दिवस-रात्र मोजून तीस भागांचा तेरावा महिना तयार केला—तो देव रागावला असता, जो असे जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला जिंकतो, त्याचा हा अपराध. रोहित, हलव, दूर कर, ब्रह्महत्येचे बंधन कमी कर, त्याच्या पाशातून मुक्त कर.
कृस्णं नियानं हरयः सुपर्णा अपो वसाना दिवमुत्पतन्ति । त आववृत्रन्त्सदनादृतस्य । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतदागो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति । उद्वेपय रोहित प्र क्षिणीहि ब्रह्मज्यस्य प्रति मुञ्च पाशान्
काळ्या वाटेने जाणारे, सुवर्णपंखी, उत्तम पक्षी, जलांनी वेष्टित, आकाशात उडतात; ते सत्याच्या आसनातून परतले—तो देव रागावला असता, जो असे जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला जिंकतो, त्याचा हा अपराध. रोहित, हलव, दूर कर, ब्रह्महत्येचे बंधन कमी कर, त्याच्या पाशातून मुक्त कर.
यत्ते चन्द्रं कश्यप रोचनावद्यत्संहितं पुष्कलं चित्रभानु यस्मिन्त्सूर्या आर्पिताः सप्त साकम् । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतदागो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति । उद्वेपय रोहित प्र क्षिणीहि ब्रह्मज्यस्य प्रति मुञ्च पाशान्
तुझे ते तेजस्वी, ओ कश्यप, ते उजळते, ते पूर्ण व तेजमय, ज्यात सात सूर्य एकत्र आहेत—तो देव रागावला असता, जो असे जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला जिंकतो, त्याचा हा अपराध. रोहित, हलव, दूर कर, ब्रह्महत्येचे बंधन कमी कर, त्याच्या पाशातून मुक्त कर.
{१२} बृहदेनमनु वस्ते पुरस्ताद्रथंतरं प्रति गृह्णाति पश्चात्। ज्योतिर्वसाने सदमप्रमादम्। तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतदागो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति । उद्वेपय रोहित प्र क्षिणीहि ब्रह्मज्यस्य प्रति मुञ्च पाशान्
बृहद् त्याच्या पुढे असतो, रथंतर मागे घेतो; प्रकाशात लपेटलेला, तो स्थिरतेच्या आसनावर बसतो—तो देव रागावला असता, जो असे जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला जिंकतो, त्याचा हा अपराध. रोहित, हलव, दूर कर, ब्रह्महत्येचे बंधन कमी कर, त्याच्या पाशातून मुक्त कर.
बृहदन्यतः पक्ष आसीद्रथंतरमन्यतः सबले सध्रीची । यद्रोहितमजनयन्त देवाः । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतदागो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति । उद्वेपय रोहित प्र क्षिणीहि ब्रह्मज्यस्य प्रति मुञ्च पाशान्
बृहद् एक पंख, रथंतर दुसरा, दोन्ही बळकट, एकत्र; त्या रोहिताला देवांनी जन्म दिला—तो देव रागावला असता, जो असे जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला जिंकतो, त्याचा हा अपराध. रोहित, हलव, दूर कर, ब्रह्महत्येचे बंधन कमी कर, त्याच्या पाशातून मुक्त कर.
स वरुणः सायमग्निर्भवति स मित्रो भवति प्रातरुद्यन् । स सविता भूत्वान्तरिक्षेण याति स इन्द्रो भूत्वा तपति मध्यतो दिवम् । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतदागो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति । उद्वेपय रोहित प्र क्षिणीहि ब्रह्मज्यस्य प्रति मुञ्च पाशान्
तो संध्याकाळी वरुण, अग्नी होतो; प्रातःकाळी मित्र होतो. सविता होऊन तो आकाशातून जातो; इंद्र होऊन तो आकाशाच्या मध्यभागी तेजाने प्रज्वलित होतो—तो देव रागावला असता, जो असे जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला जिंकतो, त्याचा हा अपराध. रोहित, हलव, दूर कर, ब्रह्महत्येचे बंधन कमी कर, त्याच्या पाशातून मुक्त कर.
१३.३ य इमे द्यावापृथिवी जजान यो द्रापिं कृत्वा भुवनानि वस्ते । यस्मिन् क्षियन्ति प्रदिशः षडुर्वीर्याः पतङ्गो अनु विचाकशीति । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतदागो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति । यस्माद्वाता ऋतुथा पवन्ते यस्मात्समुद्रा अधि विक्षरन्ति । तस्य देवस्य क्रुद्धस्यैतदागो य एवं विद्वांसं ब्राह्मणं जिनाति । उद्वेपय रोहित प्र क्षिणीहि ब्रह्मज्यस्य प्रति मुञ्च पाशान्
ज्याने हे आकाश आणि पृथ्वी निर्माण केली, विस्तार करून सर्व जग व्यापले, ज्याच्यात सहा दिशा आणि सूर्य विहरत असतो—तो देव रागावला असता, जो असे जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला जिंकतो, त्याचा हा अपराध. ज्याच्यामुळे वारे ऋतूनुसार वाहतात, समुद्र भरून वाहतात—तो देव रागावला असता, जो असे जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला जिंकतो, त्याचा हा अपराध. रोहित, हलव, दूर कर, ब्रह्महत्येचे बंधन कमी कर, त्याच्या पाशातून मुक्त कर.