अमुत्र सन्न् इह वेत्थेतः संस्तानि पश्यसि । इतः पश्यन्ति रोचनं दिवि सूर्यं विपश्चितम्
तू तिथे असला तरी, इथे सगळं जाणतोस; सर्व एकत्र येणाऱ्या जागा पाहतोस. इथून लोक आकाशात तेजस्वी, ज्ञानी सूर्याला पाहतात.
देवो देवान् मर्चयस्यन्तश्चरस्यर्णवे । समानमग्निमिन्धते तं विदुः कवयः परे
देवतांमध्ये देव म्हणून तू त्यांची पूजा करतोस, समुद्रात फिरतोस. सर्वजण तोच अग्नी पेटवतात; पलीकडचे ज्ञानी त्याला ओळखतात.
{४} अवः परेण पर एनावरेण पदा वत्सं बिब्रती गौरुदस्थात्। सा कद्रीची कं स्विदर्धं परागात्क्व स्वित्सूते नहि यूथे अस्मिन्
गायीने वासरू पोटाशी धरून, एक पाय पुढे आणि एक पाय खाली ठेवून उभी राहिली. ती पिवळी गाय काही भाग घेऊन निघून गेली; ती कुठे वासरू जन्माला घालते, ते या कळपात नाही.
एकपदी द्विपदी सा चतुष्पद्यष्टापदी नवपदी बभूवुषी । सहस्राक्षरा भुवनस्य पङ्क्तिस्तस्याः समुद्रा अधि वि क्षरन्ति
ती एक पायाची, दोन पायांची, चार पायांची, आठ पायांची, नऊ पायांची झाली. जगाची हजार अक्षरांची ओळ तिच्यापासून निघाली, तिच्यापासून समुद्र वाहू लागले.
आरोहन् द्याममृतः प्राव मे वचः । उत्त्वा यज्ञा ब्रह्मपूता वहन्त्यध्वगतो हरयस्त्वा वहन्ति
अमरत्वाने तू आकाशावर पोहोचला आहेस; माझे वचन पुढे गेले आहे. तुझ्यासाठी, ब्रह्माने शुद्ध केलेली यज्ञे आणली जातात; मार्गावर घोडे तुला नेतात.
वेद तत्ते अमर्त्य यत्त आक्रमणं दिवि । यत्ते सधस्थं परमे व्योमन्
अमर असलेला तो तुझा आकाशातील पाऊल आणि तुझं सर्वोच्च आसन जाणतो.
सूर्यो द्यां सूर्यः पृठिवीं सूर्य आपोऽति पश्यति । सूर्यो भूतस्यैकं चक्षुरा रुरोह दिवं महीम्
सूर्य आकाश पाहतो, सूर्य पृथ्वी पाहतो, सूर्य पाण्यांना पाहतो. सूर्य, सगळ्या सृष्टीचं एक डोळं, आकाशावर आणि पृथ्वीवर पोहोचला आहे.
उर्वीरासन् परिधयो वेदिर्भूमिरकल्पत । तत्रैतावग्नी आधत्त हिमं घ्रंसं च रोहितः
रुंद चौफेर बांध घातले गेले, वेदी तयार झाली. तिथे अग्नीने हिम आणि गारठा ठेवला, आणि रोहितही.
हिमं घ्रंसं चाधाय यूपान् कृत्वा पर्वतान् । वर्षाज्यावग्नी ईजाते रोहितस्य स्वर्विदः
हिम आणि गारठा ठेवून, पर्वतासारखे यूप उभे करून, रोहिताच्या तेज जाणणाऱ्यांनी तूप आणि मधाने अग्नी प्रज्वलित केला.
स्वर्विदो रोहितस्य ब्रह्मणाग्निः समिध्यते । तस्माद्घ्रंसस्तस्माद्धिमस्तस्माद्यज्ञोऽजायत
रोहिताच्या ब्रह्माने, तेज जाणणारा अग्नी प्रज्वलित होतो. त्याच्यापासून गारठा, त्याच्यापासून हिम, त्याच्यापासून यज्ञ उत्पन्न झाला.
ब्रह्मणाग्नी वावृधानौ ब्रह्मवृद्धौ ब्रह्माहुतौ । ब्रह्मेद्धावग्नी ईजाते रोहितस्य स्वर्विदः
ब्रह्मामुळे अग्नी आणि ब्रह्म दोघेही वाढले, ब्रह्माने त्यांना पोसले, ब्रह्मात अर्पण केले. ब्रह्माने प्रज्वलित केलेला अग्नी, सूर्याचे ज्ञान असलेल्या रोहिताच्या यज्ञात पूजला जातो.
सत्ये अन्यः समाहितोऽप्स्वन्यः समिध्यते । ब्रह्मेद्धावग्नी ईजाते रोहितस्य स्वर्विदः
एक जण सत्यात स्थिर आहे, दुसरा पाण्यात प्रज्वलित होतो. ब्रह्माने प्रज्वलित केलेला अग्नी, सूर्याचे ज्ञान असलेल्या रोहिताच्या यज्ञात पूजला जातो.
{५} यं वातः परिशुम्भति यं वेन्द्रो ब्रह्मणस्पतिः । ब्रह्मेद्धावग्नी ईजाते रोहितस्य स्वर्विदः
ज्याला वारा वेढतो, ज्याला इंद्र आणि ब्रह्मणस्पती आधार देतात, तो अग्नी ब्रह्माने प्रज्वलित होतो आणि सूर्याचे ज्ञान असलेल्या रोहिताच्या यज्ञात पूजला जातो.
वेदिं भूमिं कल्पयित्वा दिवं कृत्वा दक्षिणाम् । घ्रंसं तदग्निं कृत्वा चकार विश्वमात्मन्वद्वर्षेणाज्येन रोहितः
रोहिताने वेदी म्हणजे पृथ्वी तयार केली आणि आकाश दक्षिण दिशा बनवली. त्या घ्रंस अग्नीला, सर्वत्र व्यापणाऱ्या आत्म्याला, वर्षाच्या तुपाने प्रकट केले.
वर्षमाज्यं घ्रंसो अग्निर्वेदिर्भूमिरकल्पत । तत्रैतान् पर्वतान् अग्निर्गीर्भिरूर्ध्वामकल्पयत्
वर्षाचे तूप म्हणजे पाऊस, घ्रंस अग्नी वेदी आणि पृथ्वी बनला. तिथे अग्नीने आपल्या स्तोत्रांनी हे पर्वत उंच स्थानी स्थापन केले.
गीर्भिरूर्ध्वान् कल्पयित्वा रोहितो भूमिमब्रवीत्। त्वयीदं सर्वं जायतां यद्भूतं यच्च भाव्यम्
स्तोत्रांनी पर्वत उंच स्थानी स्थापन केल्यावर, रोहिताने पृथ्वीला म्हटले, 'तुझ्यात सर्व जे आहे आणि जे होईल ते जन्मो.'
स यज्ञः प्रथमो भूतो भव्यो अजायत । तस्माद्ध जज्ञ इदं सर्वं यत्किं चेदं विरोचते रोहितेन ऋषिणाभृतम्
तो यज्ञ पहिला झाला, जे झाले आणि जे होईल ते जन्मले. त्यातूनच हे सर्व निर्माण झाले, जे काही येथे तेजस्वी आहे, ते ऋषी रोहिताने धारण केले.
यश्च गां पदा स्फुरति प्रत्यङ्सूर्यं च मेहति । तस्य वृश्चामि ते मूलं न छायां करवोऽपरम्
जो कोणी पायाने पृथ्वीवर पाऊल टाकतो किंवा सूर्याच्या दिशेने लघुशंका करतो, त्याचे मूळ मी छाटतो, त्याची सावली नाही, दुसरी निर्माण करीत नाही.
यो माभिछायमत्येषि मां चाग्निं चान्तरा । तस्य वृश्चामि ते मूलं न छायां करवोऽपरम्
जो माझ्या आणि माझ्या सावलीच्या मध्ये किंवा माझ्या आणि अग्नीच्या मध्ये जातो, त्याचे मूळ मी छाटतो, त्याची सावली नाही, दुसरी निर्माण करीत नाही.
यो अद्य देव सूर्य त्वां च मां चान्तरायति । दुष्वप्न्यं तस्मिं छमलं दुरितानि च मृज्महे
हे देव सूर्य, आज जो तुझ्या आणि माझ्या मध्ये येतो, त्याच्याकडून आम्ही वाईट स्वप्ने, अपवित्रता आणि दुःख दूर करतो.
मा प्र गाम पथो वयं मा यज्ञादिन्द्र सोमिनः । मान्त स्थुर्नो अरातयः
आपण मार्गापासून किंवा यज्ञापासून दूर जाऊ नये, हे इंद्र, हे सोम. शत्रू आपल्यात राहू नयेत.
यो यज्ञस्य प्रसाधनस्तन्तुर्देवेष्वाततः । तमाहुतमशीमहि
जो यज्ञाची तयारी करणारा आहे, देवांमध्ये ताणलेला धागा आहे, ती आहुती आपण ग्रहण करू.
13.2 उदस्य केतवो दिवि शुक्रा भ्राजन्त ईरते । आदित्यस्य नृचक्षसो महिव्रतस्य मीढुषः
त्याचे तेजस्वी ध्वज आकाशात चमकत उगवतात. सर्व लोकांना पाहणाऱ्या, महान व्रत असलेल्या, दयाळू सूर्याचे ते आहेत.
दिशां प्रज्ञानां स्वरयन्तमर्चिषा सुपक्षमाशुं पतयन्तमर्णवे । स्तवाम सूर्यं भुवनस्य गोपां यो रश्मिभिर्दिश आभाति सर्वाः
आपण जगाचा रक्षक असलेल्या सूर्याचे स्तवन करतो, जो दिशांना आपल्या किरणांनी प्रकाशित करतो, जलद पंखांनी आकाशात उडतो, आणि सर्व दिशांना प्रकाश देतो.
यत्प्राङ्प्रत्यङ्स्वधया यासि शीभं नानारूपे अहनी कर्षि मायया । तदादित्य महि तत्ते महि श्रवो यदेको विश्वं परि भूम जायसे
तू पूर्वेकडे आणि पश्चिमेकडे आपल्या नियमाने जातो, विविध दिवस आपल्या शक्तीने ओढतो, हे आदित्य, तुझे हे मोठेपण मोठे आहे, तुझे यश मोठे आहे, कारण तू एकटाच सर्व व्यापून जन्मतोस.
विपश्चितं तरणिं भ्राजमानं वहन्ति यं हरितः सप्त बह्वीः । स्रुताद्यमत्त्रिर्दिवमुन्निनाय तं त्वा पश्यन्ति परियान्तमाजिम्
सात हिरव्या, अनेक, त्या ज्ञानी, जलद, तेजस्वी सूर्याला नेतात. अत्रिने त्या प्रवाही सूर्याला आकाशात नेले. लोक तुला मार्गावर फिरताना पाहतात.
मा त्वा दभन् परियान्तमाजिं स्वस्ति दुर्गामति याहि शीभम् । दिवं च सूर्य पृथिवीं च देवीमहोरात्रे विमिमानो यदेषि
तू मार्गावर फिरताना तुला कोणी इजा करू नये. शुभेच्छांसह, तू आपल्या मंगल मार्गावर जा. हे सूर्य, आकाश आणि दिव्य पृथ्वी, दिवस आणि रात्र मोजत तू पुढे जातोस.
स्वस्ति ते सूर्य चरसे रथाय येनोभावन्तौ परियासि सद्यः । यं ते वहन्ति हरितो वहिष्ठाः शतमश्वा यदि वा सप्त बह्वीः
तुला शुभेच्छा असो, हे सूर्य, जेव्हा तू आपल्या रथावरून प्रवास करतोस, ज्याने तू वेगाने फिरतोस. तुझे उत्तम हिरवे घोडे, शंभर असोत किंवा सात, अनेक असोत, तुला नेतात.
सुखं सूर्य रथमंशुमन्तं स्योनं सुवह्निमधि तिष्ठ वाजिनम् । यं ते वहन्ति हरितो वहिष्ठाः शतमश्वा यदि वा सप्त बह्वीः
सूर्या, तू तेजस्वी आणि सुखद रथावर बस, उत्तम जुळवलेला आणि वेगवान घोडा पेटव. तुझे हिरवे, तेजस्वी घोडे, ते असोत शंभर, सात किंवा कितीही, तुला ओढत आहेत.
सप्त सूर्यो हरितो यातवे रथे हिरण्यत्वचसो बृहतीरयुक्त । अमोचि शुक्रो रजसः परस्ताद्विधूय देवस्तमो दिवमारुहत्
सूर्याने आपल्या प्रवासासाठी सात हिरवे घोडे रथाला जोडले, ते सोन्यासारखे तेजस्वी आणि मोठ्या शक्तीचे आहेत. तेजस्वी सूर्य अंधार मागे टाकून वर गेला आणि देवाने आकाश गाठले.