स्वमेतदछायन्ति यद्वशां ब्राह्मणा अभि । यथैनान् अन्यस्मिन् जिनीयादेवास्या निरोधनम्
ब्राह्मण जेव्हा गाय मागतात, तेव्हा ते आपलीच वस्तू मागतात; जणू दुसऱ्याने ती मिळवली तर त्यांना जिंकले जाईल, म्हणूनच तिला रोखले जाते.
चरेदेवा त्रैहायणादविज्ञातगदा सती । वशां च विद्यान् नारद ब्राह्मणास्तर्ह्येष्याः
ती गाय तीन वर्षे ओळखू न येणारी, आजारी असली तरी इकडे तिकडे फिरू दे; नारद, ब्राह्मणांनी तिला ओळखल्यावर ती त्यांच्या जवळ येईल.
य एनामवशामाह देवानां निहितं निधिम् । उभौ तस्मै भवाशर्वौ परिक्रम्येषुमस्यतः
जो गाय ही देवांसाठी ठेवलेला धन आहे असे सांगतो, त्याच्या भोवती भव आणि शर्व हे दोघेही घेरून उभे राहतात.
यो अस्या ऊधो न वेदाथो अस्या स्तनान् उत । उभयेनैवास्मै दुहे दातुं चेदशकद्वशाम्
जो तिचे थन किंवा स्तन ओळखत नाही, तरीही तिला दूध काढायचे ठरवतो, तो दोन्ही बाजूंनी प्रयत्न करूनही फक्त तेव्हाच दूध मिळवू शकतो, जर त्याला ते शक्य झाले तर.
दुरदभ्नैनमा शये याचितां च न दित्सति । नास्मै कामाः समृध्यन्ते यामदत्त्वा चिकीर्षति
जो तिच्यापासून दूर झोपतो आणि मागणाऱ्याला काहीच देत नाही, त्याच्या इच्छा कधीच पूर्ण होत नाहीत, जरी त्याने नंतर द्यायचे ठरवले तरी.
देवा वशामयाचन् मुखं कृत्वा ब्राह्मणम् । तेषां सर्वेषामददद्धेडं न्येति मानुषः
देवांनी गाय मागितली, तिचे तोंड ब्राह्मण केले; सर्वांना 'हेडा' असा आवाज दिला, पण मनुष्याने तो दिला नाही.
{२०} हेडं पशूनां न्येति ब्राह्मणेभ्योऽददद्वशाम् । देवानां निहितं भागं मर्त्यश्चेन् निप्रियायते
त्याने 'हेडा' हा आवाज जनावरांना दिला, पण गाय ब्राह्मणांना दिली; जो माणूस देवांसाठी ठेवलेला भाग स्वतः घेतो, तो कोणालाच प्रिय राहत नाही.
यदन्ये शतं याचेयुर्ब्राह्मणा गोपतिं वशाम् । अथैनां देवा अब्रुवन्न् एवं ह विदुषो वशा
इतर ब्राह्मण जर गाईंच्या मालकाकडे शंभर गायी मागतील, तेव्हा देवांनी तिला सांगितले: 'गाय ही ज्ञानी व्यक्तीचीच आहे.'
य एवं विदुषेऽदत्त्वाथान्येभ्यो ददद्वशाम् । दुर्गा तस्मा अधिष्ठाने पृथिवी सहदेवता
जो ज्ञानी व्यक्तीला न देता इतरांना गाय देतो, त्याच्यावर पृथ्वी आणि तिच्या देवता संकटे आणतात.
देवा वशामयाचन् यस्मिन्न् अग्रे अजायत । तामेतां विद्यान् नारदः सह देवैरुदाजत
ज्या ठिकाणी गाय प्रथम जन्मली, तिथे देवांनी गाय मागितली; नारदाने तिला ओळखावे आणि देवांसह तिला वाढवावे.
अनपत्यमल्पपशुं वशा कृणोति पूरुषम् । ब्राह्मणैश्च याचितामथैनां निप्रियायते
गाय एखाद्या पुरुषाला अपत्यहीन आणि कमी जनावरे असलेला करते; आणि ब्राह्मणांनी मागितल्यावर ती त्याला प्रिय राहत नाही.
अग्नीषोमाभ्यां कामाय मित्राय वरुणाय च । तेभ्यो याचन्ति ब्राह्मणास्तेष्वा वृश्चतेऽददत्
इच्छेसाठी, अग्नी-सोम, मित्र आणि वरुण यांना ब्राह्मण मागतात; त्यात जो देतो, तोच भरभराटीला येतो.
यावदस्या गोपतिर्नोपशृणुयादृचः स्वयम् । चरेदस्य तावद्गोषु नास्य श्रुत्वा गृहे वसेत्
जोपर्यंत गाईंचा मालक स्वतः ऋचा ऐकत नाही, तोपर्यंत त्याने गाईंच्यातच राहावे; ऐकल्यावर त्याने घरात राहू नये.
यो अस्या ऋच उपश्रुत्याथ गोष्वचीचरत्। आयुश्च तस्य भूतिं च देवा वृश्चन्ति हीडिताः
जो ऋचा ऐकूनही गाईंच्यात फिरतो, त्याचे आयुष्य आणि समृद्धी देव मागे घेतात.
वशा चरन्ती बहुधा देवानां निहितो निधिः । आविष्कृणुष्व रूपाणि यदा स्थाम जिघांसति
गाय अनेक प्रकारे फिरते, ती देवांसाठी ठेवलेला खजिना आहे; मालक तिला मारण्याचा विचार करतो तेव्हा, तिने आपली रूपे दाखवावी.
आविरात्मानं कृणुते यदा स्थाम जिघांसति । अथो ह ब्रह्मभ्यो वशा याञ्च्याय कृणुते मनः
मालक तिला मारण्याचा विचार करतो तेव्हा ती स्वतःला प्रकट करते; तेव्हा ती ब्राह्मणांकडे मागण्याचा विचार करते.
{२१} मनसा सं कल्पयति तद्देवामपि गच्छति । ततो ह ब्रह्माणो वशामुपप्रयन्ति याचितुम्
मनाने जो इच्छितो, तो त्या देवीपर्यंत पोहोचतो; मग ब्राह्मण तिच्या सामर्थ्याजवळ मागणीसाठी येतात.
स्वधाकारेण पितृभ्यो यज्ञेन देवताभ्यः । दानेन राजन्यो वशाया मातुर्हेडं न गच्छति
पितरांसाठी श्राद्ध, देवांसाठी यज्ञ आणि दान यामुळे क्षत्रिय त्या सामर्थ्याजवळ पोहोचतो; पण त्याला आईचा राग येत नाही.
वशा माता राजन्यस्य तथा संभूतमग्रशः । तस्या आहुरनर्पणं यद्ब्रह्मभ्यः प्रदीयते
गाय ही क्षत्रियाची आई आहे, म्हणून ती आधी जन्मते; तिच्याकडून ब्राह्मणांना जे दिलं जातं, ते कधीही थांबवू नये असं म्हणतात.
यथाज्यं प्रगृहीतमालुम्पेत्स्रुचो अग्नये । एवा ह ब्रह्मभ्यो वशामग्नय आ वृश्चतेऽददत्
जसं तुप घेऊन आगीसाठी स्रुच्यांमध्ये ओततात, तसं गाय ब्राह्मणांना दिल्यावर अग्नी तिच्या रूपाने त्यांना मिळते.
पुरोडाशवत्सा सुदुघा लोकेऽस्मा उप तिष्ठति । सास्मै सर्वान् कामान् वशा प्रददुषे दुहे
यज्ञातील पुरोडाशासारखी, ही गाय उत्तम दूध देणारी म्हणून या जगात उभी आहे; ती सर्व इच्छा पूर्ण करते आणि दूध देते.
सर्वान् कामान् यमराज्ये वशा प्रददुषे दुहे । अथाहुर्नारकं लोकं निरुन्धानस्य याचिताम्
यमराजाच्या राज्यातही गाय सर्व इच्छा पूर्ण करते आणि दूध देते; पण जो मागणीला नकार देतो, त्याला नरकात जागा मिळते असं म्हणतात.
प्रवीयमाना चरति क्रुद्धा गोपतये वशा । वेहतं मा मन्यमानो मृत्योः पाशेषु बध्यताम्
हाकलली गेल्यावर गाय रागाने आपल्या मालकासाठी फिरते; 'ज्याने मला हाकललं, तो मृत्यूच्या फासात अडकावा' अशी तिची भावना असते.
यो वेहतं मन्यमानोऽमा च पचते वशाम् । अप्यस्य पुत्रान् पौत्रांश्च याचयते बृहस्पतिः
जो गाय हाकलतो किंवा तिला मारतो, त्याच्याकडून बृहस्पती त्याची मुलं आणि नातवंडं मागू शकतो.
महदेषाव तपति चरन्ती गोषु गौरपि । अथो ह गोपतये वशाददुषे विषं दुहे
ही गाय इतर गायींत फिरताना तिचं तेज फार मोठं असतं; आणि गायींच्या मालकासाठी तिच्या कडून विषच मिळतं.
प्रियं पशूनां भवति यद्ब्रह्मभ्यः प्रदीयते । अथो वशायास्तत्प्रियं यद्देवत्रा हविः स्यात्
ब्राह्मणांना जे दिलं जातं, ते पशूंना प्रिय होतं; आणि गायीसाठी, देवांसाठी जे हविर्दान असतं, तेच तिला प्रिय असतं.
{२२} या वशा उदकल्पयन् देवा यज्ञादुदेत्य । तासां विलिप्त्यं भीमामुदाकुरुत नारदः
देवांनी यज्ञातून निर्माण केलेल्या गायींना, नारदाने त्यांच्यातून भयंकर लेप तयार केला.
तां देवा अमीमांसन्त वशेया३ अवशेति । तामब्रवीन् नारद एषा वशानां वशतमेति
देवांनी विचार केला, 'ही गाय उपभोगायोग्य आहे का नाही?' तेव्हा नारद म्हणाला, 'ही गायींपैकी सर्वात उपभोगायोग्य आहे.'
कति नु वशा नारद यास्त्वं वेत्थ मनुष्यजाः । तास्त्वा पृच्छामि विद्वांसं कस्या नाश्नीयादब्राह्मणः
नारदा, मानवांमध्ये जन्मलेल्या किती गायी तुला माहित आहेत? मी तुला विचारतो, विद्वानांनो, यापैकी कोणती गाय अब्राह्मणाने खाऊ नये?
विलिप्त्या बृहस्पते या च सूतवशा वशा । तस्या नाश्नीयादब्राह्मणो य आशंसेत भूत्याम्
बृहस्पती, लेप लावलेली गाय आणि सारथ्याची गाय, जो समृद्धीची इच्छा करतो त्याने अब्राह्मणाने त्यांचे मांस खाऊ नये.