पदोरस्या अधिष्ठानाद्विक्लिन्दुर्नाम विन्दति । अनामनात्सं शीर्यन्ते या मुखेनोपजिघ्रति
तिच्या पायाच्या मूळातून 'विकलिंदु' हे नाव मिळते. जी तिला तोंडाने वास घेते, ती नाव नसताना नष्ट होते.
यो अस्याः कर्णावास्कुनोत्या स देवेषु वृश्चते । लक्ष्म कुर्व इति मन्यते कनीयः कृणुते स्वम्
जो तिचे कान टोचतो, तो देवांमध्ये तुटतो. तो म्हणतो, 'मी खूण करतो,' पण लहान भाऊ आपलेच घेऊन जातो.
यदस्याः कस्मै चिद्भोगाय बालान् कश्चित्प्रकृन्तति । ततः किशोरा म्रियन्ते वत्सांश्च घातुको वृकः
कोणी तिच्या पिलांना केवळ उपभोगासाठी कापतो, तेव्हा वासरे मरतात आणि लांडगा पिल्लांना मारतो.
यदस्या गोपतौ सत्या लोम ध्वाङ्क्षो अजीहिडत्। ततः कुमारा म्रियन्ते यक्ष्मो विन्दत्यनामनात्
जेव्हा घुबड तिच्या राखणाऱ्याचे केस खातो, तेव्हा मुले मरतात आणि नाव नसलेल्याला रोग जडतो.
यदस्याः पल्पूलनं शकृद्दासी समस्यति । ततोऽपरूपं जायते तस्मादव्येष्यदेनसः
जेव्हा तिच्या शेणाचा स्वाद दासी घेते, तेव्हा विचित्र काहीतरी जन्माला येते; म्हणून पाप टाळावे.
जायमानाभि जायते देवान्त्सब्राह्मणान् वशा । तस्माद्ब्रह्मभ्यो देयैषा तदाहुः स्वस्य गोपनम्
ही गाय देव आणि ब्राह्मणांसह जन्म घेते. म्हणून ती ब्राह्मणांना द्यावी, असे म्हणतात, 'ती आपली राखणारी आहे.'
{१९} य एनां वनिमायन्ति तेषां देवकृता वशा । ब्रह्मज्येयं तदब्रुवन् य एनां निप्रियायते
जे तिला जंगलातून आणतात, त्यांच्यासाठी गाय देवांनी निर्माण केलेली असते. ती ब्रह्म्याने मिळवावी असे म्हणतात; जो तिला प्रिय करतो.
य आर्षेयेभ्यो याचद्भ्यो देवानां गां न दित्सति । आ स देवेषु वृश्चते ब्राह्मणानां च मन्यवे
जो ऋषींना मागितल्यावर देवांची गाय देत नाही, तो देवांपासून आणि ब्राह्मणांच्या कृपेपासून तुटतो.
यो अस्य स्याद्वशाभोगो अन्यामिछेत तर्हि सः । हिंस्ते अदत्ता पुरुषं याचितां च न दित्सति
जो या गायीस आपली समजून दुसऱ्या गायेला हव्यास करतो, तो ज्याला गाय दिलेली नाही त्याच्यावर अन्याय करतो आणि मागणाऱ्याला काहीच देत नाही.
यथा शेवधिर्निहितो ब्राह्मणानां तथा वशा । तामेतदछायन्ति यस्मिन् कस्मिंश्च जायते
जशी ब्राह्मणांसाठी ठेवलेली संपत्ती असते, तशीच गाय आहे; ज्या घरात ती जन्मते, तिथे सर्वजण तिला मिळवण्यासाठी येतात.
स्वमेतदछायन्ति यद्वशां ब्राह्मणा अभि । यथैनान् अन्यस्मिन् जिनीयादेवास्या निरोधनम्
ब्राह्मण जेव्हा गाय मागतात, तेव्हा ते आपलीच वस्तू मागतात; जणू दुसऱ्याने ती मिळवली तर त्यांना जिंकले जाईल, म्हणूनच तिला रोखले जाते.
चरेदेवा त्रैहायणादविज्ञातगदा सती । वशां च विद्यान् नारद ब्राह्मणास्तर्ह्येष्याः
ती गाय तीन वर्षे ओळखू न येणारी, आजारी असली तरी इकडे तिकडे फिरू दे; नारद, ब्राह्मणांनी तिला ओळखल्यावर ती त्यांच्या जवळ येईल.
य एनामवशामाह देवानां निहितं निधिम् । उभौ तस्मै भवाशर्वौ परिक्रम्येषुमस्यतः
जो गाय ही देवांसाठी ठेवलेला धन आहे असे सांगतो, त्याच्या भोवती भव आणि शर्व हे दोघेही घेरून उभे राहतात.
यो अस्या ऊधो न वेदाथो अस्या स्तनान् उत । उभयेनैवास्मै दुहे दातुं चेदशकद्वशाम्
जो तिचे थन किंवा स्तन ओळखत नाही, तरीही तिला दूध काढायचे ठरवतो, तो दोन्ही बाजूंनी प्रयत्न करूनही फक्त तेव्हाच दूध मिळवू शकतो, जर त्याला ते शक्य झाले तर.
दुरदभ्नैनमा शये याचितां च न दित्सति । नास्मै कामाः समृध्यन्ते यामदत्त्वा चिकीर्षति
जो तिच्यापासून दूर झोपतो आणि मागणाऱ्याला काहीच देत नाही, त्याच्या इच्छा कधीच पूर्ण होत नाहीत, जरी त्याने नंतर द्यायचे ठरवले तरी.
देवा वशामयाचन् मुखं कृत्वा ब्राह्मणम् । तेषां सर्वेषामददद्धेडं न्येति मानुषः
देवांनी गाय मागितली, तिचे तोंड ब्राह्मण केले; सर्वांना 'हेडा' असा आवाज दिला, पण मनुष्याने तो दिला नाही.
{२०} हेडं पशूनां न्येति ब्राह्मणेभ्योऽददद्वशाम् । देवानां निहितं भागं मर्त्यश्चेन् निप्रियायते
त्याने 'हेडा' हा आवाज जनावरांना दिला, पण गाय ब्राह्मणांना दिली; जो माणूस देवांसाठी ठेवलेला भाग स्वतः घेतो, तो कोणालाच प्रिय राहत नाही.
यदन्ये शतं याचेयुर्ब्राह्मणा गोपतिं वशाम् । अथैनां देवा अब्रुवन्न् एवं ह विदुषो वशा
इतर ब्राह्मण जर गाईंच्या मालकाकडे शंभर गायी मागतील, तेव्हा देवांनी तिला सांगितले: 'गाय ही ज्ञानी व्यक्तीचीच आहे.'
य एवं विदुषेऽदत्त्वाथान्येभ्यो ददद्वशाम् । दुर्गा तस्मा अधिष्ठाने पृथिवी सहदेवता
जो ज्ञानी व्यक्तीला न देता इतरांना गाय देतो, त्याच्यावर पृथ्वी आणि तिच्या देवता संकटे आणतात.
देवा वशामयाचन् यस्मिन्न् अग्रे अजायत । तामेतां विद्यान् नारदः सह देवैरुदाजत
ज्या ठिकाणी गाय प्रथम जन्मली, तिथे देवांनी गाय मागितली; नारदाने तिला ओळखावे आणि देवांसह तिला वाढवावे.
अनपत्यमल्पपशुं वशा कृणोति पूरुषम् । ब्राह्मणैश्च याचितामथैनां निप्रियायते
गाय एखाद्या पुरुषाला अपत्यहीन आणि कमी जनावरे असलेला करते; आणि ब्राह्मणांनी मागितल्यावर ती त्याला प्रिय राहत नाही.
अग्नीषोमाभ्यां कामाय मित्राय वरुणाय च । तेभ्यो याचन्ति ब्राह्मणास्तेष्वा वृश्चतेऽददत्
इच्छेसाठी, अग्नी-सोम, मित्र आणि वरुण यांना ब्राह्मण मागतात; त्यात जो देतो, तोच भरभराटीला येतो.
यावदस्या गोपतिर्नोपशृणुयादृचः स्वयम् । चरेदस्य तावद्गोषु नास्य श्रुत्वा गृहे वसेत्
जोपर्यंत गाईंचा मालक स्वतः ऋचा ऐकत नाही, तोपर्यंत त्याने गाईंच्यातच राहावे; ऐकल्यावर त्याने घरात राहू नये.
यो अस्या ऋच उपश्रुत्याथ गोष्वचीचरत्। आयुश्च तस्य भूतिं च देवा वृश्चन्ति हीडिताः
जो ऋचा ऐकूनही गाईंच्यात फिरतो, त्याचे आयुष्य आणि समृद्धी देव मागे घेतात.
वशा चरन्ती बहुधा देवानां निहितो निधिः । आविष्कृणुष्व रूपाणि यदा स्थाम जिघांसति
गाय अनेक प्रकारे फिरते, ती देवांसाठी ठेवलेला खजिना आहे; मालक तिला मारण्याचा विचार करतो तेव्हा, तिने आपली रूपे दाखवावी.
आविरात्मानं कृणुते यदा स्थाम जिघांसति । अथो ह ब्रह्मभ्यो वशा याञ्च्याय कृणुते मनः
मालक तिला मारण्याचा विचार करतो तेव्हा ती स्वतःला प्रकट करते; तेव्हा ती ब्राह्मणांकडे मागण्याचा विचार करते.
{२१} मनसा सं कल्पयति तद्देवामपि गच्छति । ततो ह ब्रह्माणो वशामुपप्रयन्ति याचितुम्
मनाने जो इच्छितो, तो त्या देवीपर्यंत पोहोचतो; मग ब्राह्मण तिच्या सामर्थ्याजवळ मागणीसाठी येतात.
स्वधाकारेण पितृभ्यो यज्ञेन देवताभ्यः । दानेन राजन्यो वशाया मातुर्हेडं न गच्छति
पितरांसाठी श्राद्ध, देवांसाठी यज्ञ आणि दान यामुळे क्षत्रिय त्या सामर्थ्याजवळ पोहोचतो; पण त्याला आईचा राग येत नाही.
वशा माता राजन्यस्य तथा संभूतमग्रशः । तस्या आहुरनर्पणं यद्ब्रह्मभ्यः प्रदीयते
गाय ही क्षत्रियाची आई आहे, म्हणून ती आधी जन्मते; तिच्याकडून ब्राह्मणांना जे दिलं जातं, ते कधीही थांबवू नये असं म्हणतात.
यथाज्यं प्रगृहीतमालुम्पेत्स्रुचो अग्नये । एवा ह ब्रह्मभ्यो वशामग्नय आ वृश्चतेऽददत्
जसं तुप घेऊन आगीसाठी स्रुच्यांमध्ये ओततात, तसं गाय ब्राह्मणांना दिल्यावर अग्नी तिच्या रूपाने त्यांना मिळते.