यं वां पिता पचति यं च माता रिप्रान् निर्मुक्त्यै शमलाच्च वाचः । स ओदनः शतधारः स्वर्ग उभे व्याप नभसी महित्वा
तुमच्यासाठी वडील जे जेवण शिजवतात, आणि आईही, शत्रूंपासून आणि वाईट बोलण्यापासून मुक्त होण्यासाठी— ते जेवण, शंभर प्रवाहांनी वाहणारं, स्वर्गीय आहे, आकाशाच्या दोन्ही बाजूंना व्यापणारं.
उभे नभसी उभयांश्च लोकान् ये यज्वनामभिजिताः स्वर्गाः । तेषां ज्योतिष्मान् मधुमान् यो अग्रे तस्मिन् पुत्रैर्जरसि सं श्रयेथाम्
दोन्ही आकाशं आणि दोन्ही लोकं, जे यज्ञ करणाऱ्यांनी जिंकले आहेत— त्यात जो तेजस्वी, मधुर आहे तो पुढे आहे; तिथे, वृद्धपणी मुलांसह आश्रय घ्या.
प्राचींप्राचीं प्रदिशमा रभेथामेतं लोकं श्रद्दधानाः सचन्ते । यद्वां पक्वं परिविष्टमग्नौ तस्य गुप्तये दंपती सं श्रयेथाम्
पूर्व दिशेला धरून पुढे चला; श्रद्धावान लोक हाच लोक मिळवतात. अग्नीत तुमच्यासाठी जे काही शिजवून वाढलं जातं, त्याच्या रक्षणासाठी दांपत्याने तिथे आश्रय घ्या.
दक्षिणां दिशमभि नक्षमाणौ पर्यावर्तेथामभि पात्रमेतत्। तस्मिन् वां यमः पितृभिः संविदानः पक्वाय शर्म बहुलं नि यच्छात्
दक्षिण दिशेकडे वळा, फिरा, आणि या पात्राजवळ या. तिथे, यम पितरांसह, शिजवलेल्या जेवणासाठी तुम्हाला भरपूर आश्रय देतो.
प्रतीची दिशामियमिद्वरं यस्यां सोमो अधिपा मृडिता च । तस्यां श्रयेथां सुकृतः सचेथामधा पक्वान् मिथुना सं भवाथः
पश्चिम दिशेकडे जा, जी श्रेष्ठ आहे, जिथे सोम अधिपती आहे आणि कृपा देतो. तिथे, चांगल्या लोकांसोबत आश्रय घ्या; तिथे, जेवण शिजल्यावर दांपत्याने एकत्र व्हा.
उत्तरं राष्ट्रं प्रजयोत्तरावद्दिशामुदीची कृणवन् नो अग्रम् । पाङ्क्तं छन्दः पुरुषो बभूव विश्वैर्विश्वाङ्गैः सह सं भवेम
उत्तर प्रदेश संततीमध्ये श्रेष्ठ आहे; उत्तरेकडील दिशा आपली सुरुवात करो. पंक्ति छंदाने मनुष्य झाला, सर्व जीवांसह; आपण सर्व अंगांसह एकत्र होऊ.
{१३} ध्रुवेयं विराण्नमो अस्त्वस्यै शिवा पुत्रेभ्य उत मह्यमस्तु । सा नो देव्यदिते विश्ववार इर्य इव गोपा अभि रक्ष पक्वम्
ही विराज स्थिर आणि सन्मानित असो; ती मुलांसाठी आणि माझ्यासाठी शुभ असो. हे देवी अदिती, सर्व काही निवडणारी, गायी राखणाऱ्यासारखी शिजवलेलं अन्न आमचं रक्षण कर.
पितेव पुत्रान् अभि सं स्वजस्व नः शिवा नो वाता इह वान्तु भूमौ । यमोदनं पचतो देवते इह तं नस्तप उत सत्यं च वेत्तु
वडिलांनी मुलांना जवळ घेतल्यासारखं, आमच्याशी एकरूप हो; पृथ्वीवर आमच्यासाठी सौम्य वारे वाहू देत. हे देवी, जसं तू यमाचं अन्न शिजवतेस, तसं ते ताप आणि सत्य इथे आमचं होऊ दे.
यद्यद्कृष्णः शकुन एह गत्वा त्सरन् विषक्तं बिल आससाद । यद्वा दास्यार्द्रहस्ता समङ्क्त उलूखलं मुसलं शुम्भतापः
जो काळा पक्षी इथे आला, इकडे तिकडे फिरला आणि खड्ड्यात अडकलं काही सापडलं; किंवा जी दासी ओलसर हातांनी स्पर्श करते, किंवा उखळ-मुसळ स्वच्छ करते—
अयं ग्रावा पृथुबुध्नो वयोधाः पूतः पवित्रैरप हन्तु रक्षः । आ रोह चर्म महि शर्म यच्छ मा दंपती पौत्रमघं नि गाताम्
हा रुंद तळाचा दगड, जीवन देणारा, शुद्ध करणाऱ्यांनी शुद्ध झालेला, वाईट दूर करो. चामड्यावर चढ, मोठं रक्षण दे; दांपत्याने नातवंडांचं दु:ख अनुभवू नये.
वनस्पतिः सह देवैर्न आगन् रक्षः पिशाचामपबाधमानः । स उच्छ्रयातै प्र वदाति वाचं तेन लोकामभि सर्वान् जयेम
वनस्पतीसह देव आले आहेत, राक्षस आणि पिशाच्च दूर करत. तो उंच होतो आणि बोलतो; त्याच्या जोरावर आपण सर्व लोक जिंकू.
सप्त मेधान् पशवः पर्यगृह्णन् य एषां ज्योतिष्माँ उत यश्चकर्श । त्रयस्त्रिंशद्देवतास्तान्त्सचन्ते स नः स्वर्गमभि नेष लोकम्
प्राण्यांनी सात वेदिका वेढल्या, जे तेजस्वी आहेत आणि जे ओढतात असेही. त्र्यत्रीश देवता त्यांच्यात सामील होतात; तो आपल्याला स्वर्गीय लोकात नेवो.
स्वर्गं लोकमभि नो नयासि सं जायया सह पुत्रैः स्याम । गृह्णामि हस्तमनु मैत्वत्र मा नस्तारीन् निर्ऋतिर्मो अरातिः
तू आम्हाला स्वर्गीय लोकात ने; आपण पत्नी आणि मुलांसह एकत्र असू. मी तुझा हात सुखासाठी धरतो; आपल्याला दु:ख, नाश किंवा वैर्य येऊ नये.
ग्राहिं पाप्मानमति तामयाम तमो व्यस्य प्र वदासि वल्गु । वानस्पत्य उद्यतो मा जिहिंसीर्मा तण्डुलं वि शरीर्देवयन्तम्
आम्ही पकडणाऱ्या पापाला दूर करतो, अंधार घालवतो, तू गोड बोलतोस. हे लाकडी साधन, उचललेलं, कृपया इजा करू नकोस; देवांसाठी अर्पण केलेला तांदूळ विखुरू नकोस.
विश्वव्यचा घृतपृष्ठो भविष्यन्त्सयोनिर्लोकमुप याह्येतम् । वर्षवृद्धमुप यच्छ शूर्पं तुषं पलावान् अप तद्विनक्तु
सर्वत्र पसरलेला, ज्याचा पाठ तुपासारखा आहे, आणि जो पुन्हा जन्म घेणार आहे, तू या जगात ये. पावसाने जुना झालेला सुप उचल, त्याने तांदळातून साले वेगळे करु दे.
त्रयो लोकाः संमिता ब्राह्मणेन द्यौरेवासौ पृथिव्यन्तरिक्षम् । अंशून् गृभीत्वान्वारभेथामा प्यायन्तां पुनरा यन्तु शूर्पम्
तीन जग ब्राह्मणाने मोजली आहेत — हेच स्वर्ग, पृथ्वी आणि आकाश. त्यांचे किरण गोळा करून, ते वाढू देत आणि पुन्हा सुपात परत येऊ देत.
{१४} पृथग्रूपाणि बहुधा पशूनामेकरूपो भवसि सं समृद्ध्या । एतां त्वचं लोहिनीं तां नुदस्व ग्रावा शुम्भाति मलग इव वस्त्रा
प्राण्यांमध्ये तुझे अनेक रूपे असली तरी, समृद्धीमध्ये तू एकच रूप घेतोस. ही लाल त्वचा दूर कर; जसा दगड वस्त्र स्वच्छ करतो, तसाच ती स्वच्छ कर.
पृथिवीं त्वा पृथिव्यामा वेशयामि तनूः समानी विकृता त एषा । यद्यद्द्युत्तं लिखितमर्पणेन तेन मा सुस्रोर्ब्रह्मणापि तद्वपामि
पृथ्वीवर तुला पृथ्वीमध्ये स्थिर करतो; हे शरीर जरी बदलले असले तरी ते सारखेच आहे. जो काही अर्पणाने वरील लिहिले गेले आहे, ते माझ्यापासून वाहून जाऊ नये; ब्राह्मणाच्या शक्तीने ते दूर करतो.
जनित्रीव प्रति हर्यासि सूनुं सं त्वा दधामि पृथिवीं पृथिव्या । उखा कुम्भी वेद्यां मा व्यथिष्ठा यज्ञायुधैराज्येनातिषक्ता
जशी आई आपल्या मुलावर आनंदी होते, तशी मी तुला पृथ्वीवर पृथ्वीमध्ये ठेवतो. ओवी, मडके, वेदी — यज्ञाच्या साधनांनी आणि तुपाने बळकट झालेली, तू घाबरू नकोस.
अग्निः पचन् रक्षतु त्वा पुरस्तादिन्द्रो रक्षतु दक्षिणतो मरुत्वान् । वरुणस्त्वा दृंहाद्धरुणे प्रतीच्या उत्तरात्त्वा सोमः सं ददातै
पुढून अग्नी तुला राखो; दक्षिणेकडून इंद्र आणि मरुतगण राखो; पश्चिम दिशेला वरुण तुला स्थिर करो; उत्तर दिशेने सोम तुला एकत्र करो.
पूताः पवित्रैः पवन्ते अभ्राद्दिवं च यन्ति पृथिवीं च लोकान् । ता जीवला जीवधन्याः प्रतिष्ठाः पात्र आसिक्ताः पर्यग्निरिन्धाम्
गाळणांनी शुद्ध झालेल्या त्या वाहतात; ढगातून स्वर्गात आणि पृथ्वीच्या लोकांत जातात. त्या जिवंत, जीवनदायी, स्थिर झालेल्या — पात्रात ओतलेल्या — मी सर्वत्र अग्नी प्रज्वलित करतो.
आ यन्ति दिवः पृथिवीं सचन्ते भूम्याः सचन्ते अध्यन्तरिक्षम् । शुद्धाः सतीस्ता उ शुम्भन्त एव ता नः स्वर्गमभि लोकं नयन्तु
त्या स्वर्गातून येतात, पृथ्वीशी एकरूप होतात; पृथ्वीच्या वरच्या आकाशाशीही एकत्र होतात. शुद्ध असून त्या चमकतात; त्या आपल्याला स्वर्गलोकात घेऊन जाऊ देत.
उतेव प्रभ्वीरुत संमितास उत शुक्राः शुचयश्चामृतासः । ता ओदनं दंपतिभ्यां प्रशिष्टा आपः शिक्षन्तीः पचता सुनाथाः
त्या सामर्थ्यवान, मोजलेल्या, तेजस्वी, शुद्ध आणि अमर आहेत. त्या पाण्यांनी, गृहस्वाम्यांच्या सांगण्यावरून, अन्न शिजवले जाते, योग्य मार्गदर्शनाखाली.
संख्याता स्तोकाः पृथिवीं सचन्ते प्राणापानैः संमिता ओषधीभिः । असंख्याता ओप्यमानाः सुवर्णाः सर्वं व्यापुः शुचयः शुचित्वम्
मोजलेल्या थेंबांनी पृथ्वीशी एकरूप होतात, श्वास व औषधींनी मोजलेले; अमाप, ओतलेले, सोन्यासारखे, ते सर्वत्र पसरतात, शुद्धतेने शुद्ध.
उद्योधन्त्यभि वल्गन्ति तप्ताः फेनमस्यन्ति बहुलांश्च बिन्दून् । योषेव दृष्ट्वा पतिमृत्वियायैतैस्तण्डुलैर्भवता समापः
त्या वर उचलतात, चमकतात, तापलेले असतात, फेस आणि अनेक थेंब उडवतात. जशी नववधू पतीला पाहते, तशी या तांदळांनी तू एकरूप होतोस.
उत्थापय सीदतो बुध्न एनान् अद्भिरात्मानमभि सं स्पृशन्ताम् । अमासि पात्रैरुदकं यदेतन् मितास्तण्डुलाः प्रदिशो यदीमाः
बसलेल्या लोकांना उचल, त्यांना पाण्याने स्वतःला स्पर्श करू दे. या पात्रांत पाणी आहे; हे मोजलेले तांदूळ, या दिशाही आहेत.
{१५} प्र यच्छ पर्शुं त्वरया हरौषमहिंसन्त ओषधीर्दान्तु पर्वन् । यासां सोमः परि राज्यं बभूवामन्युता नो वीरुधो भवन्तु
कुऱ्हाड दे, लवकर कर, आपण झाडांना इजा न करता तोडूया, ज्यांचे राज्य सोमाने वेढले आहे; दुसऱ्या कोंब आपल्यासाठी असू देत.
नवं बर्हिरोदनाय स्तृणीत प्रियं हृदश्चक्षुषो वल्ग्वस्तु । तस्मिन् देवाः सह दैवीर्विशन्त्विमं प्राश्नन्त्वृतुभिर्निषद्य
नवीन कुशा अर्पणासाठी पसरव, जी हृदयाला प्रिय आणि डोळ्यांना सुंदर आहे. त्यावर देव-देवतांसह येवोत, ऋतूंप्रमाणे बसून हे अन्न ग्रहण करो.
वनस्पते स्तीर्णमा सीद बर्हिरग्निष्टोमैः संमितो देवताभिः । त्वष्ट्रेव रूपं सुकृतं स्वधित्यैना एहाः परि पात्रे ददृश्राम्
वनस्पतीराजा, अर्पणासाठी पसरलेल्या कुशांवर बस, अग्निस्थोम यज्ञाने मोजलेल्या देवतांसह. त्वष्ट्यासारखे सुंदर रूप घेऊन इथे ये, आणि आम्ही तुला पात्राभोवती पाहू.
षष्ट्यां शरत्सु निधिपा अभीच्छात्स्वः पक्वेनाभ्यश्नवातै । उपैनं जीवान् पितरश्च पुत्रा एतं स्वर्गं गमयान्तमग्नेः
साठ बाणांमध्ये धनाचा रक्षण करणारे, उत्तम शिजवलेले अन्न खावो. त्याच्यावर, जिवंत वडील आणि मुले, अग्नीच्या स्वर्गलोकात जाणाऱ्याला घेऊन जावोत.