स्तेयं दुष्कृतं वृजिनं सत्यं यज्ञो यशो बृहत्। बलं च क्षत्रमोजश्च शरीरमनु प्राविशन्
चोरी, वाईट कृत्य, पाप, सत्य, यज्ञ, मोठे यश, बळ, राजसत्ता आणि तेज शरीरात आले.
{२३} भूतिश्च वा अभूतिश्च रातयोऽरातयश्च याः । क्षुधश्च सर्वास्तृष्णाश्च शरीरमनु प्राविशन्
समृद्धी आणि विपत्ती, देणगी आणि नाकारणी, सर्व प्रकारची भूक आणि तहान शरीरात आली.
निन्दाश्च वा अनिन्दाश्च यच्च हन्तेति नेति च । शरीरं श्रद्धा दक्षिणाश्रद्धा चानु प्राविशन्
निंदा आणि अनिंदा, 'मार' किंवा 'नको मारू' असे जे काही आहे—श्रद्धा, दान, आणि श्रद्धेचा अभाव शरीरात आला.
विद्याश्च वा अविद्याश्च यच्चान्यदुपदेश्यम् । शरीरं ब्रह्म प्राविशदृचः सामाथो यजुः
विद्या आणि अविद्या, आणि जे काही शिकवायचं आहे ते; वेद, ऋच, साम आणि यजुर्वेद शरीरात आले.
आनन्दा मोदाः प्रमुदोऽभीमोदमुदश्च ये । हसो नरिष्टा नृत्तानि शरीरमनु प्राविशन्
आनंद, सुख, हर्ष, मोठा आनंद आणि समाधान; हसू, अहिंसा आणि नृत्य शरीरात आले.
आलापाश्च प्रलापाश्चाभीलापलपश्च ये । शरीरं सर्वे प्राविशन्न् आयुजः प्रयुजो युजः
बोलणे, बडबड, इच्छा आणि निरर्थक गप्पा—हे सर्व, जोडलेले आणि न जोडलेले, शरीरात आले.
प्राणापानौ चक्षुः श्रोत्रमक्षितिश्च क्षितिश्च या । व्यानोदानौ वाङ्मनः शरीरेण त ईयन्ते
श्वासोच्छ्वास, डोळे, कान, स्थिरता आणि धरती, प्राण, उदान, वाणी आणि मन — हे सर्व शरीरासोबतच चालतात.
आशिषश्च प्रशिषश्च संशिषो विशिषश्च याः । चित्तानि सर्वे संकल्पाः शरीरमनु प्राविशन्
आशीर्वाद, आज्ञा, परवानगी, भेद, सर्व इच्छाशक्ती आणि संकल्प — हे सर्व शरीरात प्रवेशले.
आस्तेयीश्च वास्तेयीश्च त्वरणाः कृपणाश्च याः । गुह्याः शुक्रा स्थूला अपस्ता बीभत्सावसादयन्
चोरीची प्रवृत्ती, वास्तव्य, घाई, दुःख, लपलेली, शुद्ध, स्थूल, टाकून दिलेली आणि घृणास्पद गोष्टी — या सगळ्या स्थिर झाल्या.
अस्थि कृत्वा समिधं तदष्टापो असादयन् । रेतः कृत्वाज्यं देवाः पुरुषमाविशन्
हाडांना समिधा मानून त्या आठ पाण्यांनी शरीरात स्थान घेतले; वीर्याला तुप मानून देवांनी मनुष्याच्या अंगात प्रवेश केला.
या आपो याश्च देवता या विराड्ब्रह्मणा सह । शरीरं ब्रह्म प्राविशच्छरीरेऽधि प्रजापतिः
पाणी, देवता आणि विश्वाचा नियम, ब्रह्मासह, शरीरात आले; ब्रह्मा शरीरात आला आणि प्रजापतीने शरीरावर अधिपत्य गाजवले.
सूर्यश्चक्षुर्वातः प्राणं पुरुषस्य वि भेजिरे । अथास्येतरमात्मानं देवाः प्रायच्छन्न् अग्नये
सूर्य डोळे झाला, वारा प्राण झाला; मग देवांनी त्याचा दुसरा आत्मा अग्नीला अर्पण केला.
तस्माद्वै विद्वान् पुरुषमिदं ब्रह्मेति मन्यते । सर्वा ह्यस्मिन् देवता गावो गोष्ठ इवासते
म्हणून जाणकार मनुष्य या व्यक्तीलाच ब्रह्म मानतो; कारण त्याच्यात सर्व देवता आहेत, जशा गोठ्यात गायी असतात.
प्रथमेन प्रमारेण त्रेधा विष्वङ्वि गच्छति । अद एकेन गच्छत्यद एकेन गच्छतीहैकेन नि षेवते
पहिल्या प्रमाणाने ते सर्वत्र तिघा मार्गांनी फिरते; एका मार्गाने तिकडे जाते, दुसऱ्याने दुसरीकडे, आणि एका मार्गाने इथेच राहते.
अप्सु स्तीमासु वृद्धासु शरीरमन्तरा हितम् । तस्मिं छवोऽध्यन्तरा तस्माच्छवोऽध्युच्यते
पाण्यात ठेवलेले, मातांच्या पोटी वाढलेले, शरीर आत ठेवले आहे; त्यात सावली आहे, म्हणून त्याला 'छाया' म्हणतात.
11.9(११.११) ये बाहवो या इषवो धन्वनां वीर्याणि च । असीन् परशून् आयुधं चित्ताकूतं च यद्धृदि । सर्वं तदर्बुदे त्वममित्रेभ्यो दृशे कुरूदारांश्च प्र दर्शय
हे अर्बुदा, सर्व हात, बाण, धनुष्याची ताकद, तलवारी, कुऱ्हाडी, शस्त्रे, आणि हृदयातील निश्चय — हे सर्व तुझ्यात आहेत; आमच्या शत्रूंसमोर ते दाखव, आणि बलाढ्य वीरही दर्शव.
उत्तिष्ठत सं नह्यध्वं मित्रा देवजना यूयम् । संदृष्टा गुप्ता वः सन्तु या नो मित्राण्यर्बुदे
उठा, एकत्र या, देवजनांनो, आमचे मित्र; जे दिसतात आणि जे लपलेले आहेत, तेच तुमचे रक्षक होवोत — जे अर्बुदात आमचे मित्र आहेत.
उत्तिष्ठतमा रभेतामादानसंदानाभ्याम् । अमित्राणां सेना अभि धत्तमर्बुदे
उठा, पकडा, दोन्ही हातांनी आवळा; अर्बुदात शत्रूंच्या सैन्याचा नाश करा.
अर्बुदिर्नाम यो देव ईशानश्च न्यर्बुदिः । याभ्यामन्तरिक्षमावृतमियं च पृथिवी मही । ताभ्यामिन्द्रमेदिभ्यामहं जितमन्वेमि सेनया
अर्बुद हे देवाचे नाव आहे, आणि न्यर्बुदी हा स्वामी आहे; या दोघांनी आकाश आणि ही मोठी पृथ्वी व्यापली आहे. या दोघांसह, इंद्रासह, मी माझ्या सैन्याने विजय मिळवतो.
उत्तिष्ठ त्वं देवजनार्बुदे सेनया सह । भञ्जन्न् अमित्राणां सेनां भोगेभिः परि वारय
उठा, देवजनांनो, अर्बुदात सैन्यासह; शत्रूंच्या सैन्याचा भंग करा आणि त्यांना सुखांनी वेढा.
सप्त जातान् न्यर्बुद उदाराणां समीक्षयन् । तेभिष्ट्वमाज्ये हुते सर्वैरुत्तिष्ठ सेनया
न्यर्बुदात जन्मलेले सात महान वीर पाहतात; त्यांच्यासह, जेव्हा तुपाची आहुती दिली जाते, तेव्हा सैन्यासह उठा.
प्रतिघ्नानाश्रुमुखी कृधुकर्णी च क्रोशतु । विकेशी पुरुषे हते रदिते अर्बुदे तव
शत्रूंच्या बायका रडत्या, कानांत आक्रोश भरलेले, केस विस्कटलेले — तुझ्या अर्बुदात पुरुष मारला आणि फाडला गेला की, अशा होवोत.
संकर्षन्ती करूकरं मनसा पुत्रमिच्छन्ती । पतिं भ्रातरमात्स्वान् रदिते अर्बुदे तव
प्रेत ओढताना, मनात मुलाची, नवऱ्याची, भावाची किंवा नात्याची ओढ बाळगून, ती तुझ्या अर्बुदात फाडलेली रडो.
अलिक्लवा जाष्कमदा गृध्राः श्येनाः पतत्रिणः । ध्वाङ्क्षाः शकुनयस्तृप्यन्त्वमित्रेषु समीक्षयन् रदिते अर्बुदे तव
गिधाडे, कावळे, गरुड, शिकारे, इतर मांसाहारी पक्षी, कोल्हे आणि लोभी — हे सर्व तुझ्या अर्बुदात शत्रू फाडले गेलेले पाहून तृप्त होवोत.
अथो सर्वं श्वापदं मक्षिका तृप्यतु क्रिमिः । पौरुषेयेऽधि कुणपे रदिते अर्बुदे तव
सर्व जंगली जनावरं, माशा, किडे — हे सगळे या मृतदेहावर, मलावर, कुजलेल्या शरीरावर, चावलेल्या भागावर आणि तुझ्या फुगलेल्या जागेवर तृप्त व्हावेत.
{२५} आ गृह्णीतं सं बृहतं प्राणापानान् न्यर्बुदे । निवाशा घोषाः सं यन्त्वमित्रेषु समीक्षयन् रदिते अर्बुदे तव
श्वासोच्छ्वास या फुगलेल्या जागेत एकत्र खेचले जावोत. घरं, वस्त्या — हे सगळे शत्रूंत पाहत असताना, तुझ्या फुगलेल्या जागेतून निघून जावोत.
उद्वेपय सं विजन्तां भियामित्रान्त्सं सृज । उरुग्राहैर्बाह्वङ्कैर्विध्यामित्रान् न्यर्बुदे
शत्रूंना भीतीने हलव आणि पांगव. मोठ्या जबड्यांनी, मजबूत हातांनी, फुगलेल्या जागेत शत्रूंना भेद.
मुह्यन्त्वेषां बाहवश्चित्ताकूतं च यद्धृदि । मैषामुच्छेषि किं चन रदिते अर्बुदे तव
त्यांचे हात आणि मनातील कपट गोंधळून जावो. तुझ्या फुगलेल्या जागेत त्यांचं काहीच उरू नये.
प्रतिघ्नानाः सं धावन्तूरः पटौरावाघ्नानाः । अघारिणीर्विकेश्यो रुदत्यः पुरुषे हते रदिते अर्बुदे तव
नाश करणारे, बलवान, मोठ्याने ओरडणारे, मारणारे एकत्र धावोत. वाईट, विस्कटलेले केस असलेल्या, रडणाऱ्या स्त्रिया मारलेल्या पुरुषावर तुझ्या फुगलेल्या जागेत जमाव्यात.
श्वन्वतीरप्सरसो रूपका उतार्बुदे । अन्तःपात्रे रेरिहतीं रिशां दुर्णिहितैषिणीम् । सर्वास्ता अर्बुदे त्वममित्रेभ्यो दृशे कुरूदारांश्च प्र दर्शय
कुत्रीसारख्या अप्सरा, वेगवेगळी रूपं, आणि फुगलेली जागा; भांड्यात हालचाल करणारी, चावणारी, वाईट शोधणारी — हे सगळे तू फुगलेल्या जागेत शत्रूंना दिसू दे, आणि बलवानांना प्रकट कर.