पूर्वो जातो ब्रह्मणो ब्रह्मचारी घर्मं वसानस्तपसोदतिष्ठत्। तस्माज्जातं ब्राह्मणं ब्रह्म ज्येष्ठं देवाश्च सर्वे अमृतेन साकम्
ब्रह्मातून प्रथम जन्मलेला ब्रह्मचारी, पवित्र वस्त्र घालून, तपाने उभा राहतो. त्याच्यापासून ब्राह्मण, श्रेष्ठ ब्रह्म आणि सर्व देव अमृतासह जन्मले.
ब्रह्मचार्येति समिधा समिद्धः कार्ष्णं वसानो दीक्षितो दीर्घश्मश्रुः । स सद्य एति पूर्वस्मादुत्तरं समुद्रं लोकान्त्संगृभ्य मुहुराचरिक्रत्
ब्रह्मचारी, समिधेने प्रज्वलित, काळं वस्त्र घालून, दीक्षित आणि लांब केस असलेला—तो लगेचच एका समुद्रातून दुसऱ्या समुद्राकडे जातो, क्षणात सर्व लोकांना आपल्या कवेत घेतो.
ब्रह्मचारी जनयन् ब्रह्मापो लोकं प्रजापतिं परमेष्ठिनं विराजम् । गर्भो भूत्वामृतस्य योनाविन्द्रो ह भूत्वासुरांस्ततर्ह
ब्रह्मचारी ब्रह्म, आप, लोक, प्रजापती, परमेष्ठी आणि विराज निर्माण करतो; अमृताच्या गर्भात गर्भ होतो, इंद्र होऊन असुरांवर विजय मिळवतो.
आचार्यस्ततक्ष नभसी उभे इमे उर्वी गम्भीरे पृथिवीं दिवं च । ते रक्षति तपसा ब्रह्मचारी तस्मिन् देवाः संमनसो भवन्ति
गुरूने हे विशाल आणि खोल आकाश—पृथ्वी आणि आकाश—रचले आहेत. ब्रह्मचारी आपल्या तपाने त्यांचं रक्षण करतो; त्याच्यात देवतांची मनं एकत्र येतात.
इमां भूमिं पृथिवीं ब्रह्मचारी भिक्षामा जभार प्रथमो दिवं च । ते कृत्वा समिधावुपास्ते तयोरार्पिता भुवनानि विश्वा
ब्रह्मचारी भिक्षा मागताना प्रथम या पृथ्वीला आणि आकाशाला घेतो; हे करून तो समिधेने पूजा करतो—त्यांच्यावर सर्व लोक टिकून आहेत.
अर्वागन्यः परो अन्यो दिवस्पृष्ठाद्गुहा निधी निहितौ ब्राह्मणस्य । तौ रक्षति तपसा ब्रह्मचारी तत्केवलं कृणुते ब्रह्म विद्वान्
एक जवळ आहे, एक दूर आहे, आणि एक स्वर्गाच्या उंच ठिकाणी लपलेला आहे—हे दोन धन ब्राह्मणात ठेवले आहेत. ब्रह्मचारी तपाने त्यांचं रक्षण करतो, आणि ब्रह्म जाणणारा तेच आपलं करतो.
{१४} अर्वागन्य इतो अन्यः पृथिव्या अग्नी समेतो नभसी अन्तरेमे । तयोः श्रयन्ते रश्मयोऽधि दृढास्तान् आ तिष्ठति तपसा ब्रह्मचारी
इथे दोन अग्नी आहेत : एक इथून पुढे येणारा, दुसरा पृथ्वीवरून, हे दोघे आकाशाच्या मध्ये एकत्र येतात. त्यांचे मजबूत किरण त्यांच्यावर विसावतात; ब्रह्मचारी आपल्या तपाने त्यावर उभा राहतो.
अभिक्रन्दन् स्तनयन्न् अरुणः शितिङ्गो बृहच्छेपोऽनु भूमौ जभार । ब्रह्मचारी सिञ्चति सानौ रेतः पृथिव्यां तेन जीवन्ति प्रदिशश्चतस्रः
गडगडणारा, कडकडणारा, लाल, पांढऱ्या टोकांच्या ज्वाळांसह आणि दूरवर पोहोचणाऱ्या जिभांसह, त्याने पृथ्वीला कवेत घेतले आहे. ब्रह्मचारी शिखरावर बी पेरतो; त्याच्यामुळे चारही दिशा जिवंत होतात.
अग्नौ सूर्ये चन्द्रमसि मातरिश्वन् ब्रह्मचार्यप्सु समिधमा दधाति । तासामर्चींषि पृथगभ्रे चरन्ति तासामाज्यं पुरुषो वर्षमापः
अग्नी, सूर्य, चंद्र, वारा यांच्यात ब्रह्मचारी पाण्यात समिध ठेवतो. त्यांच्या ज्वाळा वेगवेगळ्या फिरतात, मिसळतात; त्यांच्यापासून माणूस तूप, पाऊस आणि पाणी मिळवतो.
आचार्यो मृत्युर्वरुणः सोम ओषधयः पयः । जीमूता आसन्त्सत्वानस्तैरिदं स्वराभृतम्
गुरु म्हणजे मृत्यू, वरुण, सोम, औषधी, दूध; मेघ म्हणजे जीव. या सर्वांनी हा प्रकाशाने भरलेला जग टिकून आहे.
अमा घृतं कृणुते केवलमाचार्यो भूत्वा वरुणः यद्यदैच्छत्प्रजापतौ। तद्ब्रह्मचारी प्रायच्छत्स्वान् मित्रो अध्यात्मनः
घरी गुरु शुद्ध तूप तयार करतो; वरुण होऊन, त्याने सृष्टीत जे काही हवे होते, ते ब्रह्मचारी आपल्या मित्रासारखा स्वतःला अर्पण करतो.
आचार्यो ब्रह्मचारी ब्रह्मचारी प्रजापतिः । प्रजापतिर्वि राजति विराडिन्द्रोऽभवद्वशी
गुरु म्हणजे ब्रह्मचारी; ब्रह्मचारी म्हणजे प्रजापती. प्रजापती तेजाने चमकतो; तो सर्वांचा स्वामी, इंद्र झाला.
ब्रह्मचर्येण तपसा राजा राष्ट्रं वि रक्षति । आचार्यो ब्रह्मचर्येण ब्रह्मचारिणमिच्छते
ब्रह्मचर्य आणि तपाने राजा आपले राज्य राखतो. गुरु ब्रह्मचर्याने ब्रह्मचारी शोधतो.
ब्रह्मचर्येण कन्या युवानं विन्दते पतिम् । अनड्वान् ब्रह्मचर्येणाश्वो घासं जिगीषति
ब्रह्मचर्यामुळे कन्या तरुण पती मिळवते. ब्रह्मचर्यामुळे बैल गवत शोधतो आणि घोडा चारा इच्छितो.
ब्रह्मचर्येण तपसा देवा मृत्युमपाघ्नत । इन्द्रो ह ब्रह्मचर्येण देवेभ्यः स्वराभरत्
ब्रह्मचर्य आणि तपाने देवांनी मृत्यू दूर केला. खरेच, ब्रह्मचर्यामुळे इंद्राने देवांना प्रकाशाने भरलेले जग दिले.
ओषधयो भूतभव्यमहोरात्रे वनस्पतिः । संवत्सरः सह ऋतुभिस्ते जाता ब्रह्मचारिणः
औषधी, जे झाले आणि जे होईल, दिवस-रात्र, झाडे, वर्ष आणि ऋतू — हे सर्व ब्रह्मचार्यापासून जन्मले आहेत.
{१५} पार्थिवा दिव्याः पशव आरण्या ग्राम्याश्च ये । अपक्षाः पक्षिणश्च ये ते जाता ब्रह्मचारिणः
पृथ्वीवरील व आकाशातील, जंगलातील व घरगुती, पंख नसलेले आणि पंख असलेले सर्व प्राणी — हे सर्व ब्रह्मचार्यापासून जन्मले आहेत.
पृथक्सर्वे प्राजापत्याः प्राणान् आत्मसु बिभ्रति । तान्त्सर्वान् ब्रह्म रक्षति ब्रह्मचारिण्याभृतम्
सर्व प्रजापतीचे जीव वेगवेगळे आपापल्या शरीरात प्राण ठेवतात. हे सर्व ब्रह्मचार्याने भरलेले ब्रह्म जपतं.
देवानामेतत्परिषूतमनभ्यारूढं चरति रोचमानम् । तस्माज्जातं ब्राह्मणं ब्रह्म ज्येष्ठं देवाश्च सर्वे अमृतेन साकम्
हे देवांचे श्रेष्ठ, अप्राप्य, तेजस्वी आहे. यापासून देव, सर्व अमर आणि ब्राह्मण जन्मले; ब्रह्म सर्वांत मोठे आहे.
ब्रह्मचारी ब्रह्म भ्राजद्बिभर्ति तस्मिन् देवा अधि विश्वे समोताः । प्राणापानौ जनयन्न् आद्व्यानं वाचं मनो हृदयं ब्रह्म मेधाम्
ब्रह्मचारी तेजस्वी ब्रह्म धारण करतो; त्याच्यात सर्व देव एकत्र आहेत. तो श्वास, उच्छ्वास, व्यान, वाणी, मन, हृदय, ब्रह्म आणि बुद्धी निर्माण करतो.
चक्षुः श्रोत्रं यशो अस्मासु धेह्यन्नं रेतो लोहितमुदरम्
आमच्यावर दृष्टी, ऐकू येणे, कीर्ती, अन्न, वीर्य, रक्त आणि पोट यांची कृपा कर.
तानि कल्पन् ब्रह्मचारी सलिलस्य पृष्ठे तपोऽतिष्ठत्तप्यमानः समुद्रे । स स्नातो बभ्रुः पिङ्गलः पृथिव्यां बहु रोचते
हे सर्व घडवून, ब्रह्मचारी पाण्याच्या पृष्ठभागावर उभा राहून तप करतो, समुद्रात जळतो. स्नान करून, तांबडा, सोनेरी रंगाचा, तो पृथ्वीवर तेजाने चमकतो.
11.6(११.८) अग्निं ब्रूमो वनस्पतीन् ओषधीरुत वीरुधः । इन्द्रं बृहस्पतिं सूर्यं ते नो मुञ्चन्त्वंहसः
आपण अग्नी, वनातील झाडे, औषधी आणि वेलींना बोलावतो. इंद्र, बृहस्पती आणि सूर्य, त्यांनी आम्हाला पापातून मुक्त करावे.
ब्रूमो राजानं वरुणं मित्रं विष्णुमथो भगम् । अंशं विवस्वन्तं ब्रूमस्ते नो मुञ्चन्त्वंहसः
आपण राजा वरुण, मित्र, विष्णु आणि भग यांना बोलावतो. आपण अंश आणि विवस्वंतालाही बोलावतो. त्यांनी आम्हाला पापातून मुक्त करावे.
ब्रूमो देवं सवितारं धातारमुत पूषणम् । त्वष्टारमग्रियं ब्रूमस्ते नो मुञ्चन्त्वंहसः
आम्ही देवता सविता, धाता आणि पूषण यांना बोलावतो. तवष्टा, श्रेष्ठ देव, यालाही आम्ही हाक मारतो. हे सर्व आम्हाला संकटातून मुक्त करो.
गन्धर्वाप्सरसो ब्रूमो अश्विना ब्रह्मणस्पतिम् । अर्यमा नाम यो देवस्ते नो मुञ्चन्त्वंहसः
गंधर्व, अप्सरा, अश्विनी कुमार, बृहस्पती आणि ज्याचे नाव अर्यमान आहे असा देव, यांना आम्ही बोलावतो. हे सर्व आम्हाला संकटातून मुक्त करो.
अहोरात्रे इदं ब्रूमः सूर्याचन्द्रमसावुभा । विश्वान् आदित्यान् ब्रूमस्ते नो मुञ्चन्त्वंहसः
रात्रंदिवस, सूर्य आणि चंद्र, तसेच सर्व आदित्य, यांना आम्ही हाक मारतो. हे सर्व आम्हाला संकटातून मुक्त करो.
वातं ब्रूमः पर्जन्यमन्तरिक्षमथो दिशः । आशाश्च सर्वा ब्रूमस्ते नो मुञ्चन्त्वंहसः
वारा, पर्जन्य, आकाश, दिशा आणि सर्व दिशांचे प्रदेश, यांना आम्ही बोलावतो. हे सर्व आम्हाला संकटातून मुक्त करो.
मुञ्चन्तु मा शपथ्यादहोरात्रे अथो उषाः । सोमो मा देवो मुञ्चतु यमाहुश्चन्द्रमा इति
रात्रंदिवस आणि उषा, मला शापांपासून मुक्त करो. सोम, ज्याला चंद्र म्हणतात तो देव, मला मुक्त करो.
पार्थिवा दिव्याः पशव आरण्या उत ये मृगाः । शकुन्तान् पक्षिणो ब्रूमस्ते नो मुञ्चन्त्वंहसः
पृथ्वीवरील आणि आकाशातील जनावरे, जंगलातील प्राणी, तसेच मृग, पक्षी आणि इतर उडणारे प्राणी, यांना आम्ही बोलावतो. हे सर्व आम्हाला संकटातून मुक्त करो.