शिंशुमारा अजगराः पुरीकया जषा मत्स्या रजसा येभ्यो अस्यसि । न ते दूरं न परिष्ठास्ति ते भव सद्यः सर्वां परि पश्यसि भूमिं पूर्वस्माद्धंस्युत्तरस्मिन्त्समुद्रे
शिंशुमार, अजगर, कवच असलेले मासे, पाण्यात राहणारे मासे आणि धुळीने ज्यांना तू घायाळ करतोस — तुझ्यासाठी काहीच दूर नाही, कुठेही तू पोहोचू शकतोस; तू साऱ्या पृथ्वीला एकाच वेळी पाहतोस, पूर्वेकडील समुद्रापासून पश्चिमेकडील समुद्रापर्यंत.
मा नो रुद्र तक्मना मा विषेण मा नः सं स्रा दिव्येनाग्निना । अन्यत्रास्मद्विद्युतं पातयैताम्
हे रुद्र, ताप, विष किंवा दिव्य अग्नीने आम्हाला त्रास देऊ नकोस. तुझी वीज आमच्यापासून दूर, दुसरीकडे टाक.
भवो दिवो भव ईशे पृथिव्या भव आ पप्र उर्वन्तरिक्षम् । तस्यै नमो यतमस्यां दिशीतः
तू स्वर्गात भव आहेस, पृथ्वीवर अधिपती आहेस, आणि विस्तीर्ण आकाश व्यापले आहेस. जिथे तुझं सामर्थ्य पोहोचतं, तिथे नमस्कार असो.
भव राजन् यजमानाय मृड पशूनां हि पशुपतिर्बभूथ । यः श्रद्दधाति सन्ति देवा इति चतुष्पदे द्विपदेऽस्य मृड
हे भव राजांनो, यज्ञ करणाऱ्यांवर कृपा कर, कारण तू पशूंचा स्वामी झाला आहेस. जो देव आहेत असं श्रद्धेने मानतो, त्याच्या चारपायांच्या आणि दोनपायांच्या जीवांवर कृपा कर.
मा नो महान्तमुत मा नो अर्भकं मा नो वहन्तमुत मा नो वक्ष्यतः । मा नो हिंसीः पितरं मातरं च स्वां तन्वं रुद्र मा रीरिषो नः
आमच्या मोठ्या माणसाला किंवा लहान मुलाला, गरोदर असलेल्या किंवा होणाऱ्या स्त्रीला त्रास देऊ नकोस. आमच्या वडिलांना, आईला किंवा स्वतःच्या शरीरालाही दुखावू नकोस, हे रुद्र, आम्हाला काहीही वाईट करू नकोस.
रुद्रस्यैलबकारेभ्योऽसंसूक्तगिलेभ्यः । इदं महास्येभ्यः श्वभ्यो अकरं नमः
रुद्राच्या डरकाळ्या फोडणाऱ्या रूपांना, उच्चारले न गेलेल्या स्तोत्रांना गिळणाऱ्यांना, मोठ्या तोंडाच्या आणि कुत्र्यांना मी नमस्कार करतो.
नमस्ते घोषिणीभ्यो नमस्ते केशिनीभ्यः । नमो नमस्कृताभ्यो नमः संभुञ्जतीभ्यः । नमस्ते देव सेनाभ्यः स्वस्ति नो अभयं च नः
गोंगाट करणाऱ्यांना नमस्कार, लांब केस असणाऱ्यांना नमस्कार, वंदन केलेल्यांना नमस्कार, एकत्र जेवणाऱ्यांना नमस्कार. देवांच्या सैन्यांना नमस्कार; आमच्यासाठी कल्याण आणि सुरक्षितता असो.
तस्यौदनस्य बृहस्पतिः शिरो ब्रह्म मुखम्
त्या यज्ञातील पेजेचं डोकं बृहस्पती आहे, तोंड ब्रह्मा आहे.
द्यावापृथिवी श्रोत्रे सूर्याचन्द्रमसावक्षिणी सप्तऋषयः प्राणापानाः
आकाश आणि पृथ्वी त्याची कानं आहेत, सूर्य आणि चंद्र त्याची डोळे आहेत, सप्तर्षी त्याचा श्वास आणि उसासा आहेत.
चक्षुर्मुसलं काम उलूखलम्
त्याचं डोळं म्हणजे मुसळ, इच्छा म्हणजे उखळ.
दितिः शूर्पमदितिः शूर्पग्राही वातोऽपाविनक्
दिती म्हणजे सुप, अदिती म्हणजे सुप धरून ठेवणारी, वारा म्हणजे फुंकर घालणारा.
अश्वाः कणा गावस्तण्डुला मशकास्तुषाः
घोडे म्हणजे कण, गायी म्हणजे तांदूळ, डास म्हणजे तुसं.
कब्रु फलीकरणाः शरोऽभ्रम्
कब्रू म्हणजे शेंगा करणारे, बाण म्हणजे मेघ.
श्याममयोऽस्य मांसानि लोहितमस्य लोहितम्
त्याचं मांस काळ्या धातूचं आहे, रक्त लाल आहे.
त्रपु भस्म हरितं वर्णः पुष्करमस्य गन्धः
टिन, राख, हिरवा रंग, कमळाचा सुगंध.
खलः पात्रं स्फ्यावंसावीषे अनूक्ये
ओसरी, भांडे, मुसळ आणि उखळ, बैल बांधायची जागा.
आन्त्राणि जत्रवो गुदा वरत्राः
आतडी, जबड्यांची हाडं, गुदद्वार, स्नायू.
इयमेव पृथिवी कुम्भी भवति राध्यमानस्यौदनस्य द्यौरपिधानम्
हीच पृथ्वी भात शिजवण्यासाठी कुंडी होते; आकाश त्याचं झाकण असतं.
सीताः पर्शवः सिकता ऊबध्यम्
नांगराच्या ओळी, कडेला बाजू, वाळू, दोन कडांची सीमा.
ऋतं हस्तावनेजनं कुल्योपसेचनम्
सत्य म्हणजे हात धुणं, कालवा म्हणजे पाणी शिंपडणं.
ऋचा कुम्भ्यधिहितार्त्विज्येन प्रेषिता
ऋचा कुंडीवर ठेवली जाते, यजमानाने ती पाठवलेली असते.
ब्रह्मणा परिगृहीता साम्ना पर्यूढा
वेदमंत्रांनी वेढलेली, सामगानांनी गुंडाळलेली.
बृहदायवनं रथन्तरं दर्विः
मोठं आयवन, रथंतर, आणि कडछान.
ऋतवः पक्तार आर्तवाः समिन्धते
ऋतू म्हणजे स्वयंपाक करणारे; ऋतूनुसार विधी अग्नी प्रज्वलित करतात.
चरुं पञ्चबिलमुखं घर्मोऽभीन्धे
पाच छिद्र असलेली चरू पात्र, घर्म त्याला तापवतो.
ओदनेन यज्ञवतः सर्वे लोकाः समाप्याः
भातामुळे यज्ञाचे सर्व लोक पूर्ण होतात.
यस्मिन्त्समुद्रो द्यौर्भूमिस्त्रयोऽवरपरं श्रिताः
ज्यात समुद्र, आकाश आणि पृथ्वी — हे तिघं वरखाली स्थिर आहेत.
यस्य देवा अकल्पन्तोच्छिष्टे षडशीतयः
ज्याच्यासाठी देवता छप्पण उरलेले अन्न तयार करतात.
तं त्वौदनस्य पृच्छामि यो अस्य महिमा महान्
मी तुझ्या कडून त्या भाताबद्दल विचारतो, ज्याची महती मोठी आहे.
स य ओदनस्य महिमानं विद्यात्
जो भाताची महती जाणतो.