अभ्यावर्तस्व पशुभिः सहैनां प्रत्यङ्ङेनां देवताभिः सहैधि । मा त्वा प्रापच्छपथो माभिचारः स्वे क्षेत्रे अनमीवा वि राज
तू गुरांसह आणि देवतांसह या गाई परत घेऊन ये. देवांच्या सोबत परत ये. तुझ्या वाटेला कुठलाही शत्रू किंवा जादूटोणा लागू नये. आपल्या शेतात आरोग्याने, सुखाने राज्य कर.
ऋतेन तष्टा मनसा हितैषा ब्रह्मौदनस्य विहिता वेदिरग्रे । अंसद्रीं शुद्धामुप धेहि नारि तत्रौदनं सादय दैवानाम्
सत्याच्या आधाराने सुताराने, आणि शुभेच्छेने मनाने, या यज्ञासाठी भाताचा वेदी पुढे उभारला आहे. हे स्त्री, तू ती शुद्ध खांद्याची वस्तू ठेव आणि तिथे देवांसाठी भात तयार कर.
अदितेर्हस्तां स्रुचमेतां द्वितीयां सप्तऋषयो भूतकृतो यामकृण्वन् । सा गात्राणि विदुष्योदनस्य दर्विर्वेद्यामध्येनं चिनोतु
ही समिधा म्हणजे अदितीचा दुसरा हात, सप्तऋषींनी, सृष्टीच्या कर्त्यांनी ती घडवली आहे. ती भाताच्या सर्व भागांना ओळखो, आणि चमच्याने ती वेदीच्या मध्यभागी नीट मांड.
शृतं त्वा हव्यमुप सीदन्तु दैवा निःसृप्याग्नेः पुनरेनान् प्र सीद । सोमेन पूतो जठरे सीद ब्रह्मणामार्षेयास्ते मा रिषन् प्राशितारः
हे शिजवलेले हवन, देव तुझ्याकडे येवोत. अग्नीपासून ओतून पुन्हा इथे विराजमान हो. सोमाने शुद्ध होऊन ब्राह्मणांच्या पोटात स्थिर हो. ऋषिपुत्र जे जे खातात, त्यांना काहीही अपाय होऊ नये.
सोम राजन्त्संज्ञानमा वपैभ्यः सुब्राह्मणा यतमे त्वोपसीदान् । ऋषीन् आर्षेयांस्तपसोऽधि जातान् ब्रह्मौदने सुहवा जोहवीमि
हे सोमराजा, या सर्वांना समजूत दे, हे सुंदर बोलणाऱ्या, तुझ्या कृपेने जवळ ये. तपस्येने जन्मलेल्या ऋषी आणि त्यांच्या वंशजांना मी या यज्ञभातासाठी बोलावतो.
शुद्धाः पूता योषितो यज्ञिया इमा ब्रह्मणां हस्तेषु प्रपृथक्सादयामि । यत्काम इदमभिषिञ्चामि वोऽहमिन्द्रो मरुत्वान्त्स ददादिदं मे
या स्त्रिया शुद्ध, पवित्र आणि यज्ञासाठी योग्य आहेत, त्या मी ब्राह्मणांच्या हाती वेगळ्या ठेवतो. ज्या इच्छेसाठी मी तुम्हाला अभिषेक करतो, ती मला इंद्र आणि मरुतगण पूर्ण करो.
इदं मे ज्योतिरमृतं हिरण्यं पक्वं क्षेत्रात्कामदुघा म एषा । इदं धनं नि दधे ब्राह्मणेषु कृण्वे पन्थां पितृषु यः स्वर्गः
हे माझे तेज, अमृत, सोनं, शिजवलेलं अन्न, शेतातून मिळणारी सर्व इच्छा पूर्ण करणारी गाय आहे. हे धन मी ब्राह्मणांत ठेवतो; पितरांकडे जाण्याचा, स्वर्गाचा मार्ग मी तयार करतो.
अग्नौ तुषान् आ वप जातवेदसि परः कम्बूकामप मृड्ढि दूरम् । एतं शुश्रुम गृहराजस्य भागमथो विद्म निर्ऋतेर्भागधेयम्
हे जातवेद, तांदळाच्या साली अग्नीमध्ये टाक. बाहेरचं कचरा दूर ने. घरमालकाचा भाग असं आम्ही ऐकलं; आता निरृतिचा भाग काय तेही आम्हाला कळलं.
श्राम्यतः पचतो विद्धि सुन्वतः पन्थां स्वर्गमधि रोहयैनम् । येन रोहात्परमापद्य यद्वय उत्तमं नाकं परमं व्योम
श्रमलेल्या, शिजवणाऱ्या आणि यज्ञ करणाऱ्यांसाठी स्वर्गाचा मार्ग जाणून घे. त्याला त्या मार्गावर ने, जिथून तो सर्वोच्च, उत्तम स्वर्गात पोहोचेल.
{३} बभ्रेरध्वर्यो मुखमेतद्वि मृड्ढ्याज्याय लोकं कृणुहि प्रविद्वान् । घृतेन गात्रानु सर्वा वि मृड्ढि कृण्वे पन्थां पितृषु यः स्वर्गः
हे अध्वर्यू, मेंढ्याचं तोंड नीट स्वच्छ कर, तुपासाठी योग्य कर. तुपाने तिच्या सर्व अंगांना लाव. पितरांकडे जाण्याचा, स्वर्गाचा मार्ग मी तयार करतो.
बभ्रे रक्षः समदमा वपैभ्योऽब्राह्मणा यतमे त्वोपसीदान् । पुरीषिणः प्रथमानाः पुरस्तादार्षेयास्ते मा रिषन् प्राशितारः
हे मेंढ्या, या लोकांसाठी राक्षस दूर कर. हे सुंदर बोलणाऱ्या, तुझ्या कृपेने जवळ ये. प्राचीन पितर, ऋषिपुत्र जे जे खातात, त्यांना काहीही अपाय होऊ नये.
आर्षेयेषु नि दध ओदन त्वा नानार्षेयाणामप्यस्त्यत्र । अग्निर्मे गोप्ता मरुतश्च सर्वे विश्वे देवा अभि रक्षन्तु पक्वम्
हे भात, मी तुला ऋषिपुत्रांमध्ये ठेवतो; इथे इतरही ऋषिपुत्र आहेत. अग्नी माझा रक्षक आहे, सर्व मरुतगण आणि सर्व देव हे शिजवलेलं अन्न जपोत.
यज्ञं दुहानं सदमित्प्रपीनं पुमांसं धेनुं सदनं रयीणाम् । प्रजामृतत्वमुत दीर्घमायू रायश्च पोषैरुप त्वा सदेम
यज्ञ नेहमी दूध देणारा, सदैव समृद्ध, वृषभ, गाय, संपत्तीचं स्थान आहे. संतती, अमरत्व, दीर्घायुष्य आणि भरपूर संपत्ती तुझ्याकडे एकत्र येवोत.
वृषभोऽसि स्वर्ग ऋषीन् आर्षेयान् गच्छ । सुकृतां लोके सीद तत्र नौ संस्कृतम्
तू वृषभ आहेस, स्वर्गीय आहेस; ऋषी आणि त्यांच्या वंशजांकडे जा. सत्कर्म करणाऱ्यांच्या लोकात आमचं हे अर्पण तिथे स्थिर होवो.
समाचिनुष्वानुसंप्रयाह्यग्ने पथः कल्पय देवयानान् । एतैः सुकृतैरनु गच्छेम यज्ञं नाके तिष्ठन्तमधि सप्तरश्मौ
सर्वांना एकत्र कर, योग्य क्रमाने पुढे जा; हे अग्नी, देवांचा मार्ग तयार कर. या सत्कर्मांमुळे आपण यज्ञाच्या मागे जावोत, जिथे सात किरणांचा तेजस्वी वास करतो.
येन देवा ज्योतिषा द्यामुदायन् ब्रह्मौदनं पक्त्वा सुकृतस्य लोकम् । तेन गेष्म सुकृतस्य लोकं स्वरारोहन्तो अभि नाकमुत्तमम्
ज्या मार्गाने देवांनी तेजाने स्वर्ग गाठला, यज्ञभात शिजवून सत्कर्मांच्या लोकात पोहोचले, त्याच मार्गाने आपणही सत्कर्मांच्या लोकात जाऊ, सर्वोच्च स्वर्ग गाठू.
भवाशर्वौ मृडतं माभि यातं भूतपती पशुपती नमो वाम् । प्रतिहितामायतां मा वि स्राष्टं मा नो हिंसिष्टं द्विपदो मा चतुष्पदः
हे भव आणि शर्व, कृपा करा, आमच्यावर रागावू नका. सर्व प्राण्यांचे आणि गाईंचे स्वामी, तुम्हाला नमस्कार. एकदा सोडलेला बाण पुन्हा सुटू देऊ नका; आम्हा दोन पायांच्या आणि चार पायांच्या प्राण्यांना इजा करू नका.
शुने क्रोष्ट्रे मा शरीराणि कर्तमलिक्लवेभ्यो गृध्रेभ्यो ये च कृष्णा अविष्यवः । मक्षिकास्ते पशुपते वयांसि ते विघसे मा विदन्त
कुत्रा किंवा कोल्हा, अस्पृश्य, गिधाड, किंवा काळ्या मांसाहारी पक्ष्यांचे शरीर तुम्ही इजा करू नका. हे पशुपती, माशी तुझीच पक्षी आहेत; जे खाणारे आहेत त्यांनी आम्हाला सापडू नये.
क्रन्दाय ते प्राणाय याश्च ते भव रोपयः । नमस्ते रुद्र कृण्मः सहस्राक्षायामर्त्य
तुझ्या आक्रोशाला, तुझ्या श्वासाला आणि तुझ्या रुजवलेल्या मुळांना आम्ही वंदन करतो. हजार डोळ्यांच्या, अमर असलेल्या रुद्राला आम्ही नमस्कार करतो.
पुरस्तात्ते नमः कृण्म उत्तरादधरादुत । अभीवर्गाद्दिवस्पर्यन्तरिक्षाय ते नमः
पूर्वेला, उत्तरेला, खाली आणि वर आम्ही तुला वंदन करतो. सर्व दिशांनी, आकाशाला आणि मध्यभागाला आम्ही तुला नमस्कार करतो.
मुखाय ते पशुपते यानि चक्षूंषि ते भव । त्वचे रूपाय संदृशे प्रतीचीनाय ते नमः
तुझ्या मुखाला, पशुपती, तुझ्या डोळ्यांना, भव, तुझ्या त्वचेला, रूपाला, दर्शनाला आणि पश्चिम दिशेला आम्ही वंदन करतो.
अङ्गेभ्यस्त उदराय जिह्वाया आस्याय ते । दद्भ्यो गन्धाय ते नमः
तुझ्या अंगांना, पोटाला, जिभेला, तोंडाला, दातांना आणि तुझ्या सुगंधाला आम्ही नमस्कार करतो.
अस्त्रा नीलशिखण्डेन सहस्राक्षेण वाजिना । रुद्रेणार्धकघातिना तेन मा समरामहि
नीळ केस असलेल्या, हजार डोळ्यांच्या, वेगवान रुद्राच्या शस्त्राने, जो अर्धा घाव घालतो, त्याच्याशी आम्ही वाद घालू नये.
स नो भवः परि वृणक्तु विश्वत आप इवाग्निः परि वृणक्तु नो भवः । मा नोऽभि मांस्त नमो अस्त्वस्मै
भव आम्हाला सर्व बाजूंनी पाण्यासारखा किंवा अग्नीसारखा वेढो. भव आम्हाला रक्षण करो. त्याने आमच्यावर आक्रमण करू नये; त्याला आम्ही नमस्कार करतो.
चतुर्नमो अष्टकृत्वो भवाय दश कृत्वः पशुपते नमस्ते । तवेमे पञ्च पशवो विभक्ता गावो अश्वाः पुरुषा अजावयः
चार वेळा, आठ वेळा, दहा वेळा आम्ही भवाला, तुला, पशुपती, वंदन करतो. तुझे हे पाच प्राणी वेगवेगळे आहेत: गायी, घोडे, माणसे, बकऱ्या.
तव चतस्रः प्रदिशस्तव द्यौस्तव पृथिवी तवेदमुग्रोर्वन्तरिक्षम् । तवेदं सर्वमात्मन्वद्यत्प्राणत्पृथिवीमनु
तुझ्या चार दिशा, तुझे आकाश, तुझी पृथ्वी, तुझे हे भयंकर अंतराळ; पृथ्वीवर जे काही श्वास घेतं, ते सर्व तुझंच आहे.
{५} उरुः कोशो वसुधानस्तवायं यस्मिन्न् इमा विश्वा भुवनान्यन्तः । स नो मृड पशुपते नमस्ते परः क्रोष्टारो अभिभाः श्वानः परो यन्त्वघरुदो विकेश्यः
तुझा विशाल भांडे म्हणजे पृथ्वी, ज्यात सगळी जगं वसतात. हे पशुपती, आम्हांवर कृपा कर. आम्ही तुला वंदन करतो. दूर ओरडणारे, मोठ्याने भुंकणारे, दूर जाणारे, रागीट केस असलेले आमच्यापासून दूर राहो.
धनुर्बिभर्षि हरितं हिरण्ययं सहस्रघ्निं शतवधं शिखण्डिन् । रुद्रस्येषुश्चरति देवहेतिस्तस्यै नमो यतमस्यां दिशीतः
तू हिरवा, सोन्याचा, हजारांना मारणारा, शंभरांना घाव घालणारा, शिरोमणी धनुष्य धरतोस. रुद्राचा बाण, देवाचं शस्त्र, जिथे सोडलं जातं त्या दिशेला आणि त्या बाणाला आम्ही नमस्कार करतो.
योऽभियातो निलयते त्वां रुद्र निचिकीर्षति । पश्चादनुप्रयुङ्क्षे तं विद्धस्य पदनीरिव
जो कोणी तुला, रुद्र, त्रास द्यायला येतो, जो तुला दुखावण्याचा प्रयत्न करतो, त्याला मागून घाव लागू दे, जणू जखमी झालेल्या पावलांसारखा.
भवारुद्रौ सयुजा संविदानावुभावुग्रौ चरतो वीर्याय । ताभ्यां नमो यतमस्यां दिशीतः
भव आणि रुद्र, एकत्र, जाणणारे, दोघेही भयंकर, सामर्थ्यासाठी फिरणारे; त्यांना आणि त्यांच्या शस्त्र जिथे सोडलं जातं त्या दिशेला आम्ही नमस्कार करतो.