वशामेवामृतमाहुर्वशां मृत्युमुपासते । वशेदं सर्वमभवद्देवा मनुष्या असुराः पितर ऋषयः
वशाला अमृत म्हणतात, वशाला मृत्यू मानून पूजतात; हे सर्व वशा झाले—देव, माणसे, असुर, पितर आणि ऋषी.
य एवं विद्यात्स वशां प्रति गृह्णीयात्। तथा हि यज्ञः सर्वपाद्दुहे दात्रेऽनपस्फुरन्
जो असे जाणतो त्याने वशा स्वीकारावी; कारण यज्ञ सर्व फल दात्याला हमखास देतो.
तिस्रो जिह्वा वरुणस्यान्तर्दीद्यत्यासनि । तासां या मध्ये राजति सा वशा दुष्प्रतिग्रहा
वरुणाच्या तीन जिह्वा आत चमकतात, प्रज्वलित होतात; त्यात मधली जी राज्य करते ती वशा आहे, तिला मिळवणे कठीण आहे.
चतुर्धा रेतो अभवद्वशायाः । आपस्तुरीयममृतं तुरीयं यज्ञस्तुरीयं पशवस्तुरीयम्
वशाचे बीज चार प्रकारचे झाले: पाणी, चौथे अमृत; चौथा यज्ञ; चौथे पशु.
वशा द्यौर्वशा पृथिवी वशा विष्णुः प्रजापतिः । वशाया दुग्धमपिबन्त्साध्या वसवश्च ये
वशा म्हणजे आकाश, वशा म्हणजे पृथ्वी, वशा म्हणजे विष्णू, प्रजापती; साध्य आणि वसु यांनी वशाचे दूध प्याले.
वशाया दुग्धं पीत्वा साध्या वसवश्च ये । ते वै ब्रध्नस्य विष्टपि पयो अस्या उपासते
वशाचे दूध प्यायल्यानंतर साध्य आणि वसु ब्रध्नाच्या निवासातील दूध पूजतात.
सोममेनामेके दुह्रे घृतमेक उपासते । य एवं विदुषे वशां ददुस्ते गतास्त्रिदिवं दिवः
काही तिच्यापासून सोम काढतात, काही तुपाची पूजा करतात; जे वशा जाणणाऱ्याला देतात, ते तिसऱ्या स्वर्गात पोहोचतात.
ब्राह्मणेभ्यो वशां दत्त्वा सर्वांल्लोकान्त्समश्नुते । ऋतं ह्यस्यामार्पितमपि ब्रह्माथो तपः
ब्राह्मणांना वशा दिल्यावर सर्व लोक मिळतात; कारण तिच्यात सत्य, ब्रह्म आणि तपस्या स्थिर आहेत.
वशां देवा उप जीवन्ति वशां मनुष्या उत । वशेदं सर्वमभवद्यावत्सूर्यो विपश्यति
देव वशावर जगतात, माणसेही तसेच; हे सर्व वशा झाले, जोपर्यंत सूर्य पाहतो.
अग्ने जायस्वादितिर्नाथितेयं ब्रह्मौदनं पचति पुत्रकामा । सप्तऋषयो भूतकृतस्ते त्वा मन्थन्तु प्रजया सहेह
अग्नी, जन्म घे, अदिती तुझी रक्षण करणारी आहे. ही ब्रह्मौदन तिने पुत्राची इच्छा असणाऱ्यांसाठी शिजवली आहे. सप्तऋषी, सर्व सृष्टीचे कर्ते, तुला येथे संततीसह घडवतात.
कृणुत धूमं वृषणः सखायोऽद्रोघाविता वाचमच्छ । अयमग्निः पृतनाषाट्सुवीरो येन देवा असहन्त दस्यून्
शक्तिशाली मित्रांनो, धूर करा, कपट न करता वाणी प्रकट करा; हा अग्नी सैन्यांचा नाश करणारा, पराक्रमी आहे, ज्याच्यामुळे देवांनी दैत्यांवर विजय मिळवला.
अग्नेऽजनिष्ठा महते वीर्याय ब्रह्मौदनाय पक्तवे जातवेदः । सप्तऋषयो भूतकृतस्ते त्वाजीजनन्न् अस्यै रयिं सर्ववीरं नि यच्छ
अग्नी, तू मोठ्या सामर्थ्यासाठी, ब्रह्मौदन शिजवण्यासाठी, जन्म जाणणारा म्हणून जन्माला आला आहेस; सप्तऋषींनी, सृष्टीकर्त्यांनी, तुला उत्पन्न केले, तिला सर्व वीर असलेले धन दे, आणि ते स्थिर कर.
समिद्धो अग्ने समिधा समिध्यस्व विद्वान् देवान् यज्ञियामेह वक्षः । तेभ्यो हविः श्रपयं जातवेद उत्तमं नाकमधि रोहयेमम्
अग्ने, लाकूडाने पेटवलेला अग्नी, तुझ्या तेजाने देवांना इथे आण. जठवेद्या, त्यांना हविर्दान अर्पण कर आणि या यजमानाला सर्वोच्च स्वर्गात ने.
त्रेधा भागो निहितो यः पुरा वो देवानां पितॄणां मर्त्यानाम् । अंशां जानीध्वं वि भजामि तान् वो यो देवानां स इमां पारयाति
पूर्वी देव, पितर आणि माणसांसाठी जो तिहेरी भाग ठेवला होता, तो भाग ओळख आणि मी तो वाटतो. देवांचा जो आहे, त्याने हे पार पाडावे.
अग्ने सहस्वान् अभिभूरभीदसि नीचो न्युब्ज द्विषतः सपत्नान् । इयं मात्रा मीयमाना मिता च सजातांस्ते बलिहृतः कृणोतु
अग्ने, तू बलवान, विजयी आणि सर्वांना जिंकणारा आहेस. शत्रू आणि स्पर्धकांना खाली दाब, नम्र कर. ही माप, ही सीमा आणि याच जातीचे जे आहेत, त्यांनी बलिदान घेणाऱ्यांना शक्तिहीन करावे.
साकं सजातैः पयसा सहैध्युदुब्जैनां महते वीर्याय । ऊर्ध्वो नाकस्याधि रोह विष्टपं स्वर्गो लोक इति यं वदन्ति
आपल्या जातींसोबत, पोषणासह एकत्र ये आणि मोठ्या सामर्थ्यासाठी तयार हो. सर्वोच्च स्वर्गात, ज्याला स्वर्गलोक म्हणतात, तिथे वर चढ.
इयं मही प्रति गृह्णातु चर्म पृथिवी देवी सुमनस्यमाना । अथ गच्छेम सुकृतस्य लोकम्
ही महान पृथ्वी, देवी, प्रसन्न होऊन ही कातडी स्वीकारो. मग आपण सत्कर्म करणाऱ्यांच्या लोकात जाऊ.
एतौ ग्रावाणौ सयुजा युङ्धि चर्मणि निर्बिन्ध्यंशून् यजमानाय साधु । अवघ्नती नि जहि य इमां पृतन्यव ऊर्ध्वं प्रजामुद्भरन्त्युदूह
ही दोन दगड एकत्र बांध, कातडीसाठी तयार कर, यजमानासाठी दोरे ओलांड. विरोध करणाऱ्यांना, वंश वाढवणाऱ्यांना, वर नेत असणाऱ्यांना खाली पाड.
गृहाण ग्रावाणौ सकृतौ वीर हस्त आ ते देवा यज्ञिया यज्ञमगुः । त्रयो वरा यतमांस्त्वं वृणीषे तास्ते समृद्धीरिह राधयामि
वीर हातांनी हे दोन दगड उचल. देवांनी तुझ्यासाठी यज्ञ मिळवला आहे. तू जे तीन वर मागतोस, ते मी इथे पूर्ण करतो.
{१} इयं ते धीतिरिदमु ते जनित्रं गृह्णातु त्वामदितिः शूरपुत्रा । परा पुनीहि य इमां पृतन्यवोऽस्यै रयिं सर्ववीरं नि यच्छ
हे तुझे विचार, हे तुझे मूळ. अदिती, वीरपुत्रा, तुला स्वीकारो. विरोध करणाऱ्यांना दूर कर आणि तिला सर्व वीरांसह संपत्ती दे.
उपश्वसे द्रुवये सीदता यूयं वि विच्यध्वं यज्ञियासस्तुषैः । श्रिया समानान् अति सर्वान्त्स्यामाधस्पदं द्विषतस्पादयामि
स्थिरतेसाठी, दृढतेसाठी बसा. स्तुतीने वेगळे करा. सौंदर्यात सर्वांना मागे टाकून, मी शत्रूला नीच स्थानावर ठेवतो.
परेहि नारि पुनरेहि क्षिप्रमपां त्वा गोष्ठो अध्यरुक्षद्भराय । तासां गृह्णीताद्यतमा यज्ञिया असन् विभाज्य धीरीतरा जहीतात्
जा स्त्री, पुन्हा लवकर परत ये. गोठ्यात प्रवेश झाला आहे, ओझ्यासाठी. जे प्रयत्नशील आहेत त्यांना पूज्य घ्या, आणि ज्यांनी विभागणी केली त्यांना शहाण्यांनी सोडून द्या.
एमा अगुर्योषितः शुम्भमाना उत्तिष्ठ नारि तवसं रभस्व । सुपत्नी पत्या प्रजया प्रजावत्या त्वागन् यज्ञः प्रति कुम्भं गृभाय
या कुमारिका तेजाने उजळल्या आहेत. उठ, स्त्री, सामर्थ्य पकड. चांगली पत्नी म्हणून, संततीसह, यज्ञाने तुला घटात आणले आहे, ते धर.
ऊर्जो भागो निहितो यः पुरा व ऋषिप्रशिष्टाप आ भरैताः । अयं यज्ञो गातुविन् नाथवित्प्रजाविदुग्रः पशुविद्वीरविद्वो अस्तु
पूर्वी ऋषी आणि ज्ञानी यांनी जो पोषणाचा भाग ठेवला होता, तो आण. हा यज्ञ मार्गदर्शक, रक्षक, संतती, पशू आणि वीरांनी समृद्ध असो.
अग्ने चरुर्यज्ञियस्त्वाध्यरुक्षच्छुचिस्तपिष्ठस्तपसा तपैनम् । आर्षेया दैवा अभिसंगत्य भागमिमं तपिष्ठा ऋतुभिस्तपन्तु
अग्ने, प्रिय, पूज्य, तू शुद्ध आणि प्रखर आहेस, आपल्या उष्णतेने हे तापव. ऋषी आणि देव, ऋतूंनी एकत्र येऊन हा भाग तापवोत.
शुद्धाः पूता योषितो यज्ञिया इमा आपश्चरुमव सर्पन्तु शुभ्राः । अदुः प्रजां बहुलां पशून् नः पक्तौदनस्य सुकृतामेतु लोकम्
शुद्ध, पवित्र, पूज्य स्त्रिया आणि या निर्मळ पाण्यांनी प्रिय अन्नावर वाहावे. भरपूर संतती आणि पशू मिळो, शिजवलेल्या अन्नाने सत्कर्माच्या लोकात पोहोचू.
ब्रह्मणा शुद्धा उत पूता घृतेन सोमस्यांशवस्तण्डुला यज्ञिया इमे । अपः प्र विशत प्रति गृह्णातु वश्चरुरिमं पक्त्वा सुकृतामेत लोकम्
ब्रह्माने शुद्ध केलेले, तुपाने पवित्र केलेले हे पूज्य तांदूळ सोमाचे भाग आहेत. पाण्यात जा, पृथ्वी हे अर्पण स्वीकारो. शिजवून, सत्कर्माच्या लोकात पोहोचू.
उरुः प्रथस्व महता महिम्ना सहस्रपृष्ठः सुकृतस्य लोके । पितामहाः पितरः प्रजोपजाहं पक्ता पञ्चदशस्ते अस्मि
हे विशाल, मोठ्या सामर्थ्याने सर्वत्र पसरा, हजार पाठांचा, सत्कर्माच्या लोकात. आजोबा, वडील, संतती, मी पंधरा अन्न शिजवले आहेत.
सहस्रपृष्ठः शतधारो अक्षितो ब्रह्मौदनो देवयानः स्वर्गः । अमूंस्त आ दधामि प्रजया रेषयैनान् बलिहाराय मृडतान् मह्यमेव
हजार पाठांचा, शंभर प्रवाहांचा, न संपणारा, ब्रह्माने शिजवलेला, दैवी, स्वर्गीय. मी तेथे संततीसह ठेवतो, त्यांनी बलिदानासाठी आनंद मानावा आणि माझ्यावर कृपा करावी.
{२} उदेहि वेदिं प्रजया वर्धयैनां नुदस्व रक्षः प्रतरं धेह्येनाम् । श्रिया समानान् अति सर्वान्त्स्यामाधस्पदं द्विषतस्पादयामि
उठ, वेदीला संततीने वाढव, राक्षस दूर कर, तिच्यासाठी मार्ग तयार कर. सौंदर्यात सर्वांना मागे टाकून, मी शत्रूला नीच स्थानावर ठेवतो.