अभीवृता हिरण्येन यदतिष्ठ ऋतावरि । अश्वः समुद्रो भूत्वाध्यस्कन्दद्वशे त्वा
सोनेरी आवरणाने झाकलेली असता, जेव्हा ती ऋतूच्या जवळ उभी राहिली, तेव्हा घोडा समुद्र झाला आणि तुझ्यावर चढला, हे गायी.
तद्भद्राः समगच्छन्त वशा देष्ट्र्यथो स्वधा । अथर्वा यत्र दीक्षितो बर्हिष्यास्त हिरण्यये
तेव्हा शुभ्र असणारे सर्व एकत्र आले—गाय, देणारी आणि स्वधा; जिथे दीक्षित अथर्वन् सोन्याच्या कुशांवर बसला होता.
वशा माता राजन्यस्य वशा माता स्वधे तव । वशाया यज्ञ आयुधं ततश्चित्तमजायत
गाय ही राजाची आई आहे, गाय ही तुझी आई आहे, हे स्वधा; गायीपासून यज्ञाचे साधन निर्माण झाले, आणि त्यातून मन जन्माला आले.
ऊर्ध्वो बिन्दुरुदचरद्ब्रह्मणः ककुदादधि । ततस्त्वं जज्ञिषे वशे ततो होताजायत
वर जाणारा थेंब ब्रह्माच्या शिखरावर प्रकट झाला; तिथून तू जन्माला आलीस, हे गायी, तिथून होतृ जन्माला आला.
आस्नस्ते गाथा अभवन्न् उष्णिहाभ्यो बलं वशे । पाजस्याज्जज्ञे यज्ञ स्तनेभ्यो रश्मयस्तव
तुझ्यासाठी गाणी निर्माण झाली, उष्णिह छंदांतून बळ तुझ्या अधीन झाले; पाजसाच्या छातीपासून यज्ञ जन्माला आला, आणि तुझ्या स्तनांपासून किरण निर्माण झाले.
{३४} ईर्माभ्यामयनं जातं सक्थिभ्यां च वशे तव । आन्त्रेभ्यो जज्ञिरे अत्रा उदरादधि वीरुधः
तुझ्या मांड्यांपासून हालचाल निर्माण झाली, तुझ्या कंबरेपासून तुझे बळ मिळाले; तुझ्या आतड्यांपासून अत्रि उत्पन्न झाला, आणि तुझ्या पोटातून वनस्पती निर्माण झाल्या.
यदुदरं वरुणस्यानुप्राविशथा वशे । ततस्त्वा ब्रह्मोदह्वयत्स हि नेत्रमवेत्तव
जेव्हा तू वरुणाच्या पोटात तुझ्या सामर्थ्याने प्रवेश केला, तेव्हा ब्रह्मदेवाने तुला हाक मारली, कारण त्याला तुझे डोळे ठाऊक होते.
सर्वे गर्भादवेपन्त जायमानादसूस्वः । ससूव हि तामाहु वशेति ब्रह्मभिः कॢप्तः स ह्यस्या बन्धुः
सर्वजण गर्भात, जन्म घेणाऱ्यामुळे आणि जन्म देणाऱ्यामुळे थरथर कापले; तिने जन्म दिला, ब्राह्मणांनी तिला 'वशा' असे नाव दिले, कारण तो तिचा आप्त आहे.
युध एकः सं सृजति यो अस्या एक इद्वशी । तरांसि यज्ञा अभवन् तरसां चक्षुरभवद्वशा
लढाईत एकटाच निर्माण करतो, तोच येथे सर्वांचा स्वामी आहे; यज्ञ त्याची तारे झाल्या, आणि बलवानांचा दृष्टिकोन वशा झाला.
वशा यज्ञं प्रत्यगृह्णाद्वशा सूर्यमधारयत्। वशायामन्तरविशदोदनो ब्रह्मणा सह
वशाने यज्ञ स्वीकारला, वशाने सूर्याला आधार दिला; वशामध्ये, ब्रह्मासोबत, आहुती शुद्ध झाली.
वशामेवामृतमाहुर्वशां मृत्युमुपासते । वशेदं सर्वमभवद्देवा मनुष्या असुराः पितर ऋषयः
वशाला अमृत म्हणतात, वशाला मृत्यू मानून पूजतात; हे सर्व वशा झाले—देव, माणसे, असुर, पितर आणि ऋषी.
य एवं विद्यात्स वशां प्रति गृह्णीयात्। तथा हि यज्ञः सर्वपाद्दुहे दात्रेऽनपस्फुरन्
जो असे जाणतो त्याने वशा स्वीकारावी; कारण यज्ञ सर्व फल दात्याला हमखास देतो.
तिस्रो जिह्वा वरुणस्यान्तर्दीद्यत्यासनि । तासां या मध्ये राजति सा वशा दुष्प्रतिग्रहा
वरुणाच्या तीन जिह्वा आत चमकतात, प्रज्वलित होतात; त्यात मधली जी राज्य करते ती वशा आहे, तिला मिळवणे कठीण आहे.
चतुर्धा रेतो अभवद्वशायाः । आपस्तुरीयममृतं तुरीयं यज्ञस्तुरीयं पशवस्तुरीयम्
वशाचे बीज चार प्रकारचे झाले: पाणी, चौथे अमृत; चौथा यज्ञ; चौथे पशु.
वशा द्यौर्वशा पृथिवी वशा विष्णुः प्रजापतिः । वशाया दुग्धमपिबन्त्साध्या वसवश्च ये
वशा म्हणजे आकाश, वशा म्हणजे पृथ्वी, वशा म्हणजे विष्णू, प्रजापती; साध्य आणि वसु यांनी वशाचे दूध प्याले.
वशाया दुग्धं पीत्वा साध्या वसवश्च ये । ते वै ब्रध्नस्य विष्टपि पयो अस्या उपासते
वशाचे दूध प्यायल्यानंतर साध्य आणि वसु ब्रध्नाच्या निवासातील दूध पूजतात.
सोममेनामेके दुह्रे घृतमेक उपासते । य एवं विदुषे वशां ददुस्ते गतास्त्रिदिवं दिवः
काही तिच्यापासून सोम काढतात, काही तुपाची पूजा करतात; जे वशा जाणणाऱ्याला देतात, ते तिसऱ्या स्वर्गात पोहोचतात.
ब्राह्मणेभ्यो वशां दत्त्वा सर्वांल्लोकान्त्समश्नुते । ऋतं ह्यस्यामार्पितमपि ब्रह्माथो तपः
ब्राह्मणांना वशा दिल्यावर सर्व लोक मिळतात; कारण तिच्यात सत्य, ब्रह्म आणि तपस्या स्थिर आहेत.
वशां देवा उप जीवन्ति वशां मनुष्या उत । वशेदं सर्वमभवद्यावत्सूर्यो विपश्यति
देव वशावर जगतात, माणसेही तसेच; हे सर्व वशा झाले, जोपर्यंत सूर्य पाहतो.
अग्ने जायस्वादितिर्नाथितेयं ब्रह्मौदनं पचति पुत्रकामा । सप्तऋषयो भूतकृतस्ते त्वा मन्थन्तु प्रजया सहेह
अग्नी, जन्म घे, अदिती तुझी रक्षण करणारी आहे. ही ब्रह्मौदन तिने पुत्राची इच्छा असणाऱ्यांसाठी शिजवली आहे. सप्तऋषी, सर्व सृष्टीचे कर्ते, तुला येथे संततीसह घडवतात.
कृणुत धूमं वृषणः सखायोऽद्रोघाविता वाचमच्छ । अयमग्निः पृतनाषाट्सुवीरो येन देवा असहन्त दस्यून्
शक्तिशाली मित्रांनो, धूर करा, कपट न करता वाणी प्रकट करा; हा अग्नी सैन्यांचा नाश करणारा, पराक्रमी आहे, ज्याच्यामुळे देवांनी दैत्यांवर विजय मिळवला.
अग्नेऽजनिष्ठा महते वीर्याय ब्रह्मौदनाय पक्तवे जातवेदः । सप्तऋषयो भूतकृतस्ते त्वाजीजनन्न् अस्यै रयिं सर्ववीरं नि यच्छ
अग्नी, तू मोठ्या सामर्थ्यासाठी, ब्रह्मौदन शिजवण्यासाठी, जन्म जाणणारा म्हणून जन्माला आला आहेस; सप्तऋषींनी, सृष्टीकर्त्यांनी, तुला उत्पन्न केले, तिला सर्व वीर असलेले धन दे, आणि ते स्थिर कर.
समिद्धो अग्ने समिधा समिध्यस्व विद्वान् देवान् यज्ञियामेह वक्षः । तेभ्यो हविः श्रपयं जातवेद उत्तमं नाकमधि रोहयेमम्
अग्ने, लाकूडाने पेटवलेला अग्नी, तुझ्या तेजाने देवांना इथे आण. जठवेद्या, त्यांना हविर्दान अर्पण कर आणि या यजमानाला सर्वोच्च स्वर्गात ने.
त्रेधा भागो निहितो यः पुरा वो देवानां पितॄणां मर्त्यानाम् । अंशां जानीध्वं वि भजामि तान् वो यो देवानां स इमां पारयाति
पूर्वी देव, पितर आणि माणसांसाठी जो तिहेरी भाग ठेवला होता, तो भाग ओळख आणि मी तो वाटतो. देवांचा जो आहे, त्याने हे पार पाडावे.
अग्ने सहस्वान् अभिभूरभीदसि नीचो न्युब्ज द्विषतः सपत्नान् । इयं मात्रा मीयमाना मिता च सजातांस्ते बलिहृतः कृणोतु
अग्ने, तू बलवान, विजयी आणि सर्वांना जिंकणारा आहेस. शत्रू आणि स्पर्धकांना खाली दाब, नम्र कर. ही माप, ही सीमा आणि याच जातीचे जे आहेत, त्यांनी बलिदान घेणाऱ्यांना शक्तिहीन करावे.
साकं सजातैः पयसा सहैध्युदुब्जैनां महते वीर्याय । ऊर्ध्वो नाकस्याधि रोह विष्टपं स्वर्गो लोक इति यं वदन्ति
आपल्या जातींसोबत, पोषणासह एकत्र ये आणि मोठ्या सामर्थ्यासाठी तयार हो. सर्वोच्च स्वर्गात, ज्याला स्वर्गलोक म्हणतात, तिथे वर चढ.
इयं मही प्रति गृह्णातु चर्म पृथिवी देवी सुमनस्यमाना । अथ गच्छेम सुकृतस्य लोकम्
ही महान पृथ्वी, देवी, प्रसन्न होऊन ही कातडी स्वीकारो. मग आपण सत्कर्म करणाऱ्यांच्या लोकात जाऊ.
एतौ ग्रावाणौ सयुजा युङ्धि चर्मणि निर्बिन्ध्यंशून् यजमानाय साधु । अवघ्नती नि जहि य इमां पृतन्यव ऊर्ध्वं प्रजामुद्भरन्त्युदूह
ही दोन दगड एकत्र बांध, कातडीसाठी तयार कर, यजमानासाठी दोरे ओलांड. विरोध करणाऱ्यांना, वंश वाढवणाऱ्यांना, वर नेत असणाऱ्यांना खाली पाड.
गृहाण ग्रावाणौ सकृतौ वीर हस्त आ ते देवा यज्ञिया यज्ञमगुः । त्रयो वरा यतमांस्त्वं वृणीषे तास्ते समृद्धीरिह राधयामि
वीर हातांनी हे दोन दगड उचल. देवांनी तुझ्यासाठी यज्ञ मिळवला आहे. तू जे तीन वर मागतोस, ते मी इथे पूर्ण करतो.
{१} इयं ते धीतिरिदमु ते जनित्रं गृह्णातु त्वामदितिः शूरपुत्रा । परा पुनीहि य इमां पृतन्यवोऽस्यै रयिं सर्ववीरं नि यच्छ
हे तुझे विचार, हे तुझे मूळ. अदिती, वीरपुत्रा, तुला स्वीकारो. विरोध करणाऱ्यांना दूर कर आणि तिला सर्व वीरांसह संपत्ती दे.