ऋचो अक्षरे परमे व्योमन् यस्मिन् देवा अधि विश्वे निषेदुः । यस्तन् न वेद किमृचा करिष्यति य इत्तद्विदुस्ते अमी समासते
ऋचा अमर, सर्वोच्च आकाशात वसतात, जिथे सर्व देवता स्थान घेतात. जो हे जाणत नाही, त्याला ऋचांचा काय उपयोग? जे हे जाणतात, ते इथे एकत्र येतात.
ऋचः पदं मात्रया कल्पयन्तोऽर्धर्चेन चकॢपुर्विश्वमेजत्। त्रिपाद्ब्रह्म पुरुरूपं वि तष्ठे तेन जीवन्ति प्रदिशश्चतस्रः
ऋचांची माप ठरवत, त्यांनी अर्ध्या ऋचांनी सगळं जग स्थापन केलं, जे सतत हलतं. त्रिपाद ब्रह्म, अनेक रूपांनी बनवलं गेलं; त्याच्यामुळे चारही दिशा जगतात.
सूयवसाद्भगवती हि भूया अधा वयं भगवन्तः स्याम । अद्धि तृणमघ्न्ये विश्वदानीं पिब शुद्धमुदकमाचरन्ती
भाग्यवती अधिक समृद्ध होवो; मग आपणही भाग्यवान होऊ. अघ्नये, सर्व काही देणाऱ्या गायी, ताजं गवत खा, शुद्ध पाणी प्या, जिथे जिथे फिरता तिथे.
{२७} गौरिन् मिमाय सलिलानि तक्षती एकपदी द्विपदी सा चतुष्पदी । अष्टापदी नवपदी बभूवुषी सहस्राक्षरा भुवनस्य पङ्क्तिस्तस्याः समुद्रा अधि वि क्षरन्ति
गायीने पाण्याचं मोजमाप केलं, त्यांना आकार दिला; ती एकपाय, दोनपाय, चारपाय अशी आहे. ती आठपाय, नऊपाय झाली; हजार अक्षरांची पंक्ति हे जगाचं छंद आहे; तिचे प्रवाह समुद्रावर वाहतात.
कृष्णं नियानं हरयः सुपर्णा अपो वसाना दिवमुत्पतन्ति । तमाववृत्रन्त्सदनादृतस्यादिद्घृतेन पृथिवीं व्यूदुः
काळ्या रंगाने फिरणाऱ्या, पिवळसर पक्षी, पाणी परिधान करून आकाशात उडतात. त्यांनी त्याला झाकलं, सत्याच्या आसनातून; तुपाने त्यांनी पृथ्वी पसरली.
अपादेति प्रथमा पद्वतीनां कस्तद्वां मित्रावरुणा चिकेत । गर्भो भारं भरत्या चिदस्या ऋतं पिपर्ति अनृतं नि पाति
ती पायांनी चालते, पाय असणाऱ्यांमध्ये पहिली आहे; हे मित्रावरुणा, हे कोण जाणतो? गर्भ तिचं ओझं वाहतो, ती सत्याला धरते, असत्याला दूर करते.
विराड्वाग्विराट्पृथिवी विराडन्तरिक्षं विराट्प्रजापतिः । विराण्मृत्युः साध्यानामधिराजो बभूव तस्य भूतं भव्यं वशे स मे भूतं भव्यं वशे कृणोतु
विराज म्हणजे वाणी, विराज म्हणजे पृथ्वी, विराज म्हणजे आकाश, विराज म्हणजे प्रजापती. विराज म्हणजे मृत्यू, तो साध्यांचा अधिपती झाला; त्याच्या हातात भूतकाळ आणि भविष्य आहे. माझ्या भूतकाळ आणि भविष्यावरही माझं नियंत्रण असो.
शकमयं धूममारादपश्यं विषूवता पर एनावरेण । उक्षाणं पृश्निमपचन्त वीरास्तानि धर्माणि प्रथमान्यासन्
मी दूरवरून धूर उठताना पाहिला, सीमारेषा ओलांडून, पलीकडे. वीरांनी पांढऱ्या काळ्या गायीचं दूध काढलं; तीच पहिली धर्मनीती होती.
त्रयः केशिन ऋतुथा वि चक्षते संवत्सरे वपत एक एषाम् । विश्वमन्यो अभिचष्टे शचीभिर्ध्राजिरेकस्य ददृशे न रूपम्
तीन केसाळ, ऋतूनुसार दिसतात; वर्षभरात त्यातील एकाचं केस कापले जातात. दुसरा सर्व काही आपल्या शक्तीने पाहतो; सारथ्याचं रूप कुणालाच दिसत नाही.
चत्वारि वाक्परिमिता पदानि तानि विदुर्ब्राह्मणा ये मनीषिणः । गुहा त्रीणि निहिता नेङ्गयन्ति तुरीयं वाचो मनुष्या वदन्ति
वाणी चार भागांत मोजली जाते; हे ज्ञानी ब्राह्मणच ती जाणतात. त्यातील तीन गुप्त ठेवलेले, ते हलत नाहीत; चौथा भाग माणसं बोलतात.
इन्द्रं मित्रं वरुणमग्निमाहुरथो दिव्यः स सुपर्णो गरुत्मान् । एकं सद्विप्रा बहुधा वदन्त्यग्निं यमं मातरिश्वानमाहुः
ज्ञानी लोक त्या एकाच परमात्म्याला वेगवेगळ्या नावांनी ओळखतात — कोणी त्याला इंद्र म्हणतात, कोणी मित्र, कोणी वरुण, कोणी अग्नी, तर कोणी दिव्य, तेजस्वी गरुड. एकच सत्य आहे, पण ज्ञानी त्याचे अनेक रूपे सांगतात — अग्नी, यम, मातरिश्वान अशीही त्याची नावे घेतात.
यां कल्पयन्ति वहतौ वधूमिव विश्वरूपां हस्तकृतां चिकित्सवः । सारादेत्वप नुदाम एनाम्
वैद्य जे औषध तयार करतात, ते अनेक रूपांनी, हाताने घडवलेले, जणू वधूसारखे सुंदर असते — त्यातील दोष आम्ही मूळापासून दूर करतो.
शीर्षण्वती नस्वती कर्णिणी कृत्याकृता संभृता विश्वरूपा । सारादेत्वप नुदाम एनाम्
डोकं, नाक, कान असलेली, जादूने बनवलेली, एकत्र आणलेली, अनेक रूपांची जी वस्तू आहे — तिच्या मूळापासून आम्ही हा दोष दूर करतो.
शूद्रकृता राजकृता स्त्रीकृता ब्रह्मभिः कृता । जाया पत्या नुत्तेव कर्तारं बन्ध्वृच्छतु
शूद्राने केलेली, राजाने केलेली, स्त्रीने केलेली, ब्राह्मणांनी केलेली — ती जादू जशी बायको नवऱ्याकडे परत जाते, तशीच ती तिच्या करणाऱ्याकडे जाऊ दे, आणि आप्तांकडे परत जाऊ दे.
अनयाहमोषध्या सर्वाः कृत्या अदूदुषम् । यां क्षेत्रे चक्रुर्यां गोषु यां वा ते पुरुषेषु
या औषधाच्या जोरावर मी निरपराधांवरील सर्व जादू दूर करतो — जी शेतात केली असेल, गायींमध्ये किंवा तुझ्या लोकांमध्ये केली असेल.
अघमस्त्वघकृते शपथः शपथीयते । प्रत्यक्प्रतिप्रहिण्मो यथा कृत्याकृतं हनत्
जो वाईट करतो त्याच्यावर शाप जावो; जो खोटं बोलतो त्याच्यावर शपथ परत जावो. आम्ही ती जादू परत पाठवतो, जेणेकरून ती तिच्या करणाऱ्यालाच लागो.
प्रतीचीन आङ्गिरसोऽध्यक्षो नः पुरोहितः । प्रतीचीः कृत्या आकृत्यामून् कृत्याकृतो जहि
आमच्यासमोर असणारे आंगिरस ऋषी आमचे रक्षणकर्ते आणि पुरोहित होवोत; ते आमच्यासाठी त्या सर्व जादू आणि जादू करणाऱ्यांचा नाश करो.
यस्त्वोवाच परेहीति प्रतिकूलमुदाय्यम् । तं कृत्येऽभिनिवर्तस्व मास्मान् इछो अनागसः
जो कुणी तुला 'इथून जा' असे दुष्ट हेतूने सांगितले, त्या व्यक्तीकडे ही जादू परत जावो; आम्ही निरपराध आहोत, आम्हाला ती स्पर्श करू नये.
यस्ते परूंषि संदधौ रथस्येव र्भुर्धिया । तं गच्छ तत्र तेऽयनमज्ञातस्तेऽयं जनः
ज्याने तुझ्यासाठी फासे लावले, जसे रथकार कुशलतेने रथ बनवतो, त्याच्याकडे जा; तुझे घर तिथेच आहे, या लोकांत नाही, जे तुला ओळखत नाहीत.
ये त्वा कृत्वालेभिरे विद्वला अभिचारिणः । शंभ्विदं कृत्यादूषणं प्रतिवर्त्म पुनःसरं तेन त्वा स्नपयामसि
ज्यांनी तुला बनवले आणि वापरले, जादू जाणणारे, टोणगे करणारे — या जादू दूर करणाऱ्या पवित्र पाण्याने आम्ही तुला स्नान घालतो.
यद्दुर्भगां प्रस्नपितां मृतवत्सामुपेयिम । अपैतु सर्वं मत्पापं द्रविणं मोप तिष्ठतु
मी जर एखाद्या दुर्दैवी, स्नान केलेल्या किंवा मूल गमावलेल्या स्त्रीजवळ गेलो असेन, तर माझे सर्व पाप दूर होवो आणि संपत्ती माझ्याकडेच राहो.
{१} यत्ते पितृभ्यो ददतो यज्ञे वा नाम जगृहुः । संदेश्यात्सर्वस्मात्पापादिमा मुञ्चन्तु त्वौषधीः
तुझ्याकडून जे नाव पितरांना किंवा यज्ञात दिले गेले असेल, त्यातून किंवा कोणत्याही संदेशातून — त्या सर्व पापांतून आणि संदेशांतून ही औषधे तुला मुक्त करो.
देवैनसात्पित्र्यान् नामग्राहात्संदेश्यादभिनिष्कृतात्। मुञ्चन्तु त्वा वीरुधो वीर्येण ब्रह्मणा ऋग्भिः पयसा ऋषीणाम्
दैवी पाप, पितरांच्या नाव घेण्यापासून, कोणत्याही संदेशातून, प्रायश्चित्तातून — औषधी त्यांच्या सामर्थ्याने, ब्रह्माच्या, ऋचांचा आणि ऋषींच्या दूधाने तुला मुक्त करो.
यथा वातश्च्यावयति भूम्या रेणुमन्तरिक्षाच्चाभ्रम् । एवा मत्सर्वं दुर्भूतं ब्रह्मनुत्तमपायति
जसा वारा पृथ्वीवरील धूळ उडवतो, आकाशातील ढग दूर करतो, तसा, हे ब्रह्मन्, माझे सर्व दुर्दैव दूर कर.
अप क्राम नानदती विनद्धा गर्दभीव । कर्तॄन् नक्षस्वेतो नुत्ता ब्रह्मणा वीर्यावता
रडू नकोस, गाढविणीसारखी बांधलेली, आपल्या करणाऱ्यांकडे जा; ब्रह्माच्या सामर्थ्याने तू मुक्त झाली आहेस.
अयं पन्थाः कृत्येति त्वा नयामोऽभिप्रहितां प्रति त्वा प्र हिण्मः । तेनाभि याहि भञ्जत्यनस्वतीव वाहिनी विश्वरूपा कुरूतिनी
ही जादूची वाट आहे — या मार्गाने आम्ही तुला नेत आहोत; पाठवलेली, आम्ही तुला परत पाठवतो. या मार्गाने जा; जशी वंध्या स्त्रीची मिरवणूक तुटते, तशीच तू तुटून जा, अनेक रूपांची, चलाख.
पराक्ते ज्योतिरपथं ते अर्वागन्यत्रास्मदयना कृणुष्व । परेणेहि नवतिं नाव्या अति दुर्गाः स्रोत्या मा क्षणिष्ठाः परेहि
प्रकाशाच्या मार्गाने दूर निघून जा; आपले घर आमच्यापासून वेगळे कर. जहाजाने पुढे जा, कठीण जागा ओलांड; थांबू नकोस, पुढेच जा.
वात इव वृक्षान् नि मृणीहि पादय मा गामश्वं पुरुषमुच्छिष एषाम् । कर्तॄन् निवृत्येतः कृत्येऽप्रजास्त्वाय बोधय
जसा वारा झाडे मुळासकट उपटतो, तशी त्यांना खाली पाड; या लोकांतील गाय, घोडा किंवा माणसाला स्पर्श करू नकोस. आपल्या करणाऱ्यांकडे परत जा, हे जादू, त्यांना अपत्य नसावे असे जागे कर.
यां ते बर्हिषि यां श्मशाने क्षेत्रे कृत्यां वलगं वा निचख्नुः । अग्नौ वा त्वा गार्हपत्येऽभिचेरुः पाकं सन्तं धीरतरा अनागसम्
तुझ्यासाठी यज्ञाच्या कुशावर, स्मशानात, शेतात किंवा कुठेही जाळं किंवा सापळं लपवले असेल, किंवा घरच्या अग्नीमध्ये तुला बोलावलं असेल—हे सर्व ज्या शहाण्या, निष्पाप लोकांनी ओळखलं, त्यांनी ते सहजपणे पार करावं.
उपाहृतमनुबुद्धं निखातं वैरं त्सार्यन्वविदाम कर्त्रम् । तदेतु यत आभृतं तत्राश्व इव वि वर्ततां हन्तु कृत्याकृतः प्रजाम्
आपल्यावर आणलेलं, जागं केलेलं, आणि गाडलेलं वैर आम्ही शोधलं आणि ओळखलं आहे. ते जसं इथे आलं, तसंच घोड्यासारखं मागे वळावं, आणि ज्या व्यक्तीने ही कृत्य केली, त्याने आपल्या लोकांना इजा करू नये.