उदरात्ते क्लोम्नो नाभ्या हृदयादधि । यक्ष्माणां सर्वेषां विषं निरवोचमहं त्वत्
तुझ्या पोटातून, प्लीहापासून, नाभीपासून, हृदयाच्या वरच्या भागातून—सर्व क्षयाचे विष मी तुझ्यापासून दूर केले आहे.
याः सीमानं विरुजन्ति मूर्धानं प्रत्यर्षनीः । अहिंसन्तीरनामया निर्द्रवन्तु बहिर्बिलम्
ज्या टाके दुखावतात, डोक्याच्या शिरा त्रास देतात—त्या अहित न करता, आजाररहित होऊन बाहेरच्या छिद्रातून वाहून जाऊ देत.
या हृदयमुपर्षन्त्यनुतन्वन्ति कीकसाः । अहिंसन्तीरनामया निर्द्रवन्तु बहिर्बिलम्
ज्या हृदयावर आघात करतात, वाढतात, खोकला निर्माण करतात—त्या अहित न करता, आजाररहित होऊन बाहेरच्या छिद्रातून वाहून जाऊ देत.
याः पार्श्वे उपर्षन्त्यनुनिक्षन्ति पृष्टीः । अहिंसन्तीरनामया निर्द्रवन्तु बहिर्बिलम्
ज्या बाजूला त्रास देतात, पाठीत टोचतात—त्या अहित न करता, आजाररहित होऊन बाहेरच्या छिद्रातून वाहून जाऊ देत.
यास्तिरश्चीः उपर्षन्त्यर्षणीर्वक्षणासु ते । अहिंसन्तीरनामया निर्द्रवन्तु बहिर्बिलम्
ज्या आडव्या जातात, तुझ्या कुशीतल्या शिरांना टोचतात—त्या अहित न करता, आजाररहित होऊन बाहेरच्या छिद्रातून वाहून जाऊ देत.
या गुदा अनुसर्पन्त्यान्त्राणि मोहयन्ति च । अहिंसन्तीरनामया निर्द्रवन्तु बहिर्बिलम्
ज्या गुदद्वारात सरकतात आणि आतड्यांना त्रास देतात—त्या अहित न करता, आजाररहित होऊन बाहेरच्या छिद्रातून वाहून जाऊ देत.
या मज्ज्ञो निर्धयन्ति परूंषि विरुजन्ति च । अहिंसन्तीरनामया निर्द्रवन्तु बहिर्बिलम्
ज्या मुसळी दाणे दळतात आणि फोडतात, पण कुणालाही इजा न करता, आजार न करता, त्या आजाराला त्याच्या लपलेल्या जागेतून बाहेर काढून टाकोत.
ये अङ्गानि मदयन्ति यक्ष्मासो रोपणास्तव । यक्ष्माणां सर्वेषां विषं निरवोचमहं त्वत्
हे रोपणा, ज्या रोगांनी तुझ्या अंगांना त्रास दिला आहे, अशा सगळ्या रोगांचं विष मी तुझ्यापासून दूर केलं आहे.
विसल्पस्य विद्रधस्य वातीकारस्य वालजेः । यक्ष्माणां सर्वेषां विषं निरवोचमहं त्वत्
फोड, गाठी, वातामुळे होणारे विकार आणि केसांचे आजार, या सगळ्या रोगांचं विष मी तुझ्यापासून दूर केलं आहे.
पादाभ्यां ते जानुभ्यां श्रोणिभ्यां परि भंससः । अनूकादर्षणीरुष्णिहाभ्यः शीर्ष्णो रोगमनीनशम्
तुझ्या पायांपासून, गुडघ्यांपासून, कंबरेपासून आणि सांध्यांपासून, ज्या जळजळ आणि वेदना होतात, त्या दूर होवोत आणि डोक्याचा रोग व अंगदुखी नाहीशी होवो.
सं ते शीर्ष्णः कपालानि हृदयस्य च यो विधुः । उद्यन्न् आदित्य रश्मिभिः शीर्ष्णो रोगमनीनशोऽङ्गभेदमशीशमः
तुझ्या डोक्याच्या कवट्या आणि हृदयातील अस्वस्थता, जशी उगवत्या सूर्याच्या किरणांनी दूर होते, तशी डोक्याचा रोग आणि अंगदुखी नाहीशी होवो.
अस्य वामस्य पलितस्य होतुस्तस्य भ्राता मध्यमो अस्त्यश्नः ।9.14 तृतीयो भ्राता घृतपृष्ठो अस्यात्रापश्यं विश्पतिं सप्तपुत्रम्
या राखाडी, डाव्या बाजूच्या यज्ञ करणाऱ्याचा मधला भाऊ खाणारा आहे; तिसरा भाऊ तुपाने माखलेला आहे. इथे मी सात मुलांचा घराचा प्रमुख पाहिला.
सप्त युञ्जन्ति रथमेकचक्रमेको अश्वो वहति सप्तनामा । त्रिनाभि चक्रमजरमनर्वं यत्रेमा विश्वा भुवनाधि तस्थुः
सातजण एकच चाक असलेल्या रथाला जुळवतात; एक घोडा, ज्याचं नाव 'सात' आहे, तो तो रथ ओढतो. त्या चाकाला तीन नाभी आहेत, ते कधीही जुने होत नाही किंवा तुटत नाही, आणि त्यावर सगळ्या जगांची स्थापना आहे.
इमं रथमधि ये सप्त तस्थुः सप्तचक्रं सप्त वहन्त्यश्वाः । सप्त स्वसारो अभि सं नवन्त यत्र गवां निहिता सप्त नाम
या रथावर सातजण उभे आहेत; त्याला सात चाकं आहेत आणि सात घोडे ओढतात. सात बहिणी एकत्र येतात, जिथे गायींची सात नावे ठेवलेली आहेत.
को ददर्श प्रथमं जायमानमस्थन्वन्तं यदनस्था बिभर्ति । भूम्या असुरसृगात्मा क्व स्वित्को विद्वांसमुप गात्प्रष्टुमेतत्
कोण पहिल्यांदा जन्मणाऱ्याला पाहिलं, ज्याला हाडं नाहीत पण जो हाडं उचलतो? पृथ्वीचा आत्मा, सृष्टी करणारा, तो कुठे आहे? हे जाणणारा कोण आहे, ज्याने हे विचारायला धाडस केलं?
इह ब्रवीतु य ईमङ्ग वेदास्य वामस्य निहितं पदं वेः । शीर्ष्णः क्षीरं दुह्रते गावो अस्य वव्रिं वसाना उदकं पदाऽपुः
जो जाणतो, या डाव्या बाजूचं पाऊल कुठे ठेवलेलं आहे, तो इथे सांगावा. गायी त्याच्या डोक्यातून दूध काढतात; झाकण घालून त्या पावलांनी पाणी गाठतात.
पाकः पृछामि मनसाऽविजानन् देवानामेना निहिता पदानि । वत्से बष्कयेऽधि सप्त तन्तून् वि तत्निरे कवय ओतवा उ
माझ्या मनाने मी विचारतो, कारण मला माहीत नाही, देवांसाठी ठेवलेल्या जागा कुठे आहेत. वासरावर, काळपट असलेल्या गायीवर, ऋषींनी सात धागे ओढले आणि विणले.
अचिकित्वांस्चिकितुषश्चिदत्र कवीन् पृछामि विद्वनो न विद्वान् । वि यस्तस्तम्भ षटिमा रजांस्यजस्य रूपे किमपि स्विदेकम्
मला माहीत नसतानाही, मी इथे ज्ञानी आणि जाणकारांना विचारतो. ज्याने अजन्म्याच्या रूपात सहा दिशा सांभाळल्या, ते एक नेमकं काय आहे?
माता पितरमृत आ बभाजऽधीत्यग्रे मनसा सं हि जग्मे । सा बीभत्सुर्गर्भरसा निविद्धा नमस्वन्त इदुपवाकमीयुः
आईने वडिलांबरोबर अमृत वाटून घेतलं; सुरुवातीला तिने मनाने जवळ गेली. ती कठोर, गर्भातील साराने भरलेली, ज्या नम्रतेने वाकतात, ते वाणीपर्यंत पोहोचले.
युक्ता मातासिद्धुरि दक्षिणाया अतिष्ठद्गर्भो वृजनीष्वन्तः । अमीमेद्वत्सो अनु गामपश्यद्विश्वरूप्यं त्रिषु योगनेषु
आई जुळवली गेली आणि उजव्या बाजूला उभी राहिली; गर्भ पोटात होता. वासराने मोजलं, गायी पाहिल्या, आणि तीन एकत्र येण्यांत सर्वत्र रूप पाहिलं.
तिस्रो मतॄस्त्रीन् पितॄन् बिभ्रदेक उर्ध्वस्तस्थौ नेमव ग्लापयन्त । मन्त्रयन्ते दिवो अमुष्य पृष्ठे विश्वविदो वाचमविश्वविन्नाम्
तीन मातांचा आणि तीन वडिलांचा भार घेत, एकजण सरळ उभा राहिला, पण त्याला कधीही थकवा आला नाही. ते स्वर्गाच्या मागच्या बाजूला बोलतात, सगळ्या वाणी आणि नावे जाणतात.
{२४} पञ्चारे चक्रे परिवर्तमाने यस्मिन्न् आतस्थुर्भुवनानि विश्वा । तस्य नाक्षस्तप्यते भूरिभारः सनादेव न छिद्यते सनाभिः
पाच आरे असलेल्या चाकात सगळ्या जगांची स्थापना आहे. त्याचा धुरा मोठ्या भाराने तापतो; सुरुवातीपासून तो तुटत नाही, त्याची नाभीही तुटत नाही.
पञ्चपादं पितरं द्वादशाकृतिं दिव आहुः परे अर्धे पुरीषिणम् । अथेमे अन्य उपरे विचक्षणे सप्तचक्रे षडर आहुरर्पितम्
पित्याला पाच पायांचा, बारा रूपांचा, स्वर्गाच्या दूरच्या अर्ध्यात राहणारा म्हणतात. मग वरच्या बाजूला इतर दिसतात: सात चाकं, सहा आरे, असं ते म्हणतात, ते तिथे ठेवलेलं आहे.
द्वादशारं नहि तज्जराय वर्वर्ति चक्रं परि द्यामृतस्य । आ पुत्रा अग्ने मिथुनासो अत्र सप्त शतानि विंशतिश्च तस्थुः
बारा आरे असलेलं चाक अमरत्वाच्या आकाशात फिरतं, ते कधीच जुने होत नाही. इथे, अग्नी, तुझे जुळ्या मुलं, सातशे वीस, उभे आहेत.
सनेमि चक्रमजरं वि ववृत उत्तानायां दश युक्ता वहन्ति । सूर्यस्य चक्षू रजसैत्यावृतं यस्मिन्न् आतस्थुर्भुवनानि विश्वा
शंभर सुत्यांचे चाक, ज्याला वय नाही, ते फिरत राहते; दहा जुंपलेली जनावरे ते उभे नेतात. सूर्याचे डोळे, धुळीने झाकलेले, त्यावर सर्व जग राहते.
स्त्रियः सतीस्तामु मे पुंसः आहुः पश्यदक्षण्वान्न् वि चेतदन्धः । कविर्यः पुत्रः स ईमा चिकेत यस्ता विजानात्स पितुष्पितासत्
ज्या स्त्रिया खरी आहेत असे म्हणतात, पण तिला पुरुषाचीच म्हणतात; जो पाहतो तो शहाणा, अंध माणूस काहीच समजत नाही. कवीचा मुलगा हे जाणतो; जो हे ओळखतो, तोच खरा वडिलांचा मुलगा.
साकंजानां सप्तथमाहुरेकजं षडिद्यमा ऋषयो देवजा इति । तेषामिष्टानि विहितानि धामश स्थात्रे रेजन्ते विकृतानि रूपशः
एकत्र जन्मलेल्या, त्यातील सातव्या एकटीला म्हणतात; सहा देवांपासून जन्मतात असे ऋषी सांगतात. त्यांची हवी ती रूपे ठिकाणी ठिकाणी उजळतात, वेगवेगळ्या रूपांनी प्रकट होतात.
अवः परेण पर एना अवरेण पदा वत्सं बिभ्रती गौरुदस्थात्। सा कद्रीची कं स्विदर्धं परागात्क्व स्वित्सूते नहि यूथे अस्मिन्
एक पाऊल पुढे, एक पाऊल मागे टाकत, गायी तिच्या वासराला धरून उभी आहे. ती कद्रूची मुलगी अर्धा भाग घेऊन निघून जाते; ती कुठे वासराला जन्म देते, या कळपात नाही.
अवः परेण पितरं यो अस्य वेदावः परेण पर एनावरेण । कवीयमानः क इह प्र वोचद्देवं मनः कुतो अधि प्रजातम्
जो एक पाऊल पुढे टाकून वडिलांना ओळखतो; एक पाऊल मागे टाकून पुढे जातो. इथे कोण विचार करून सांगू शकतो, देवाचे मन कुठून जन्मले?
ये अर्वाञ्चस्तामु पराच आहुर्ये पराञ्चस्तामु अर्वाच आहुः । इन्द्रश्च या चक्रथुः सोम तानि धुरा न युक्ता रजसो वहन्ति
जे जवळ आहेत त्यांना दूर म्हणतात, जे दूर आहेत त्यांना जवळ म्हणतात. इंद्र आणि सोम यांनी हे केले; धुराशी जुंपून त्यांनी धूळ वाहिली.