इन्द्राणी भसद्वायुः पुच्छं पवमानो बालाः
इंद्राणी राख आहे, वायू शेपूट आहे, पवमान वासरं आहेत.
ब्रह्म च क्षत्रं च श्रोणी बलमूरू
ब्रह्म आणि क्षत्रिय कंबरेत आहेत, बळ हे मांडी आहेत.
धाता च सविता चाष्ठीवन्तौ जङ्घा गन्धर्वा अप्सरसः कुष्ठिका अदितिः शफाः
धाता आणि सविता हे पायाचे पिंड आहेत, गंधर्व, अप्सरा, कुंठिका आणि अदिती हे खुर आहेत.
चेतो हृदयं यकृन् मेधा व्रतं पुरीतत्
चेतना हे हृदय आहे, यकृत म्हणजे बुध्दी, व्रत म्हणजे छाती.
क्षुत्कुक्षिरिरा वनिष्ठुः पर्वताः प्लाशयः
भूक हे पोट आहे, इरा म्हणजे आतडी, पर्वत म्हणजे पिंजर.
क्रोधो वृक्कौ मन्युराण्डौ प्रजा शेपः
क्रोध हे मूत्रपिंड आहेत, रोष हे अंडकोष आहेत, संतती म्हणजे शिश्न आहे.
नदी सूत्री वर्षस्य पतय स्तना स्तनयित्नुरूधः
नदी म्हणजे शिरा, वर्षाचे स्वामी म्हणजे स्तन, विज म्हणजे थन.
विश्वव्यचाश्चर्मौषधयो लोमानि नक्षत्राणि रूपम्
सर्वव्यापी म्हणजे त्वचा, औषधी म्हणजे केस, नक्षत्रे म्हणजे रूप.
देवजना गुदा मनुष्या आन्त्राण्यत्रा उदरम्
देवजन हे गुदद्वार आहेत, माणसं म्हणजे आतडी, इथे पोट आहे.
रक्षांसि लोहितमितरजना ऊबध्यम्
राक्षस हे रक्त आहेत, इतर जीव चरबी आहेत.
अभ्रं पीबो मज्जा निधनम्
मेघ म्हणजे मज्जा, पाणी म्हणजे शेवट.
अग्निरासीन उत्थितोऽश्विना
अग्नी बसलेला आहे, अश्विन उठले आहेत.
इन्द्रः प्राङ्तिष्ठन् दक्षिणा तिष्ठन् यमः
इंद्र पूर्वेला उभा आहे, दक्षिणेला दक्षिणा उभी आहे, यम.
प्रत्यङ्तिष्ठन् धातोदङ्तिष्ठन्त्सविता
पश्चिमेला प्रत्यंग उभा आहे, उत्तरेला धाता, सविता.
तृणानि प्राप्तः सोमो राजा
सोम राजा गवतावर पोहोचला आहे.
मित्र ईक्षमाण आवृत्त आनन्दः
मित्र पहात आहे, वळलेला आहे, आनंद.
युज्यमानो वैश्वदेवो युक्तः प्रजापतिर्विमुक्तः सर्वम्
जोडलेला वैश्वदेव जुंपलेला आहे, प्रजापती मुक्त आहे, सर्व.
एतद्वै विश्वरूपं सर्वरूपं गोरूपम्
हेच खरे सर्वरूप, विश्वरूप, गायीचे रूप आहे.
उपैनं विश्वरूपाः सर्वरूपाः पशवस्तिष्ठन्ति य एवं वेद
जो या प्रकारे जाणतो, त्याच्याकडे सर्व प्रकारची रूपे असलेली, सर्व रूपे धारण करणारी गायी येतात आणि त्याच्याजवळ उभ्या राहतात.
शीर्षक्तिं शीर्षामयं कर्णशूलं विलोहितम् । सर्वं शीर्षन्यं ते रोगं बहिर्निर्मन्त्रयामहे
डोकेदुखी, डोक्याचा आजार, कानातील वेदना आणि रक्त येणे—तुझे डोक्याशी संबंधित सगळे आजार आम्ही तुझ्यापासून दूर करतो.
कर्णाभ्यां ते कङ्कूषेभ्यः कर्णशूलं विसल्पकम् । सर्वं शीर्षन्यं ते रोगं बहिर्निर्मन्त्रयामहे
तुझ्या कानांतून, कानाच्या छिद्रांतून, फाटणारी कानातील वेदना—तुझे डोक्याशी संबंधित सगळे आजार आम्ही तुझ्यापासून दूर करतो.
यस्य हेतोः प्रच्यवते यक्ष्मः कर्णतो आस्यतः । सर्वं शीर्षन्यं ते रोगं बहिर्निर्मन्त्रयामहे
कुठल्याही कारणाने कानातून किंवा तोंडातून जी क्षयाची लक्षणे निघून जातात—तुझे डोक्याशी संबंधित सगळे आजार आम्ही तुझ्यापासून दूर करतो.
यः कृणोति प्रमोतमन्धं कृणोति पूरुषम् । सर्वं शीर्षन्यं ते रोगं बहिर्निर्मन्त्रयामहे
जे खूप पू येणे किंवा माणसाला आंधळेपणा आणते—तुझे डोक्याशी संबंधित सगळे आजार आम्ही तुझ्यापासून दूर करतो.
अङ्गभेदमङ्गज्वरं विश्वाङ्ग्यं विसल्पकम् । सर्वं शीर्षन्यं ते रोगं बहिर्निर्मन्त्रयामहे
अंगदुखी, अंगावर ताप येणे, सर्व अंगातील वेदना, फाटणारी वेदना—तुझे डोक्याशी संबंधित सगळे आजार आम्ही तुझ्यापासून दूर करतो.
यस्य भीमः प्रतीकाश उद्वेपयति पूरुषम् । तक्मानं विश्वशारदं बहिर्निर्मन्त्रयामहे
जे भीतीदायक रूप घेऊन माणसाला थरथरवते—सर्व प्रकारच्या तापाचे विकार आम्ही तुझ्यापासून दूर करतो.
य ऊरू अनुसर्पत्यथो एति गवीनिके । यक्ष्मं ते अन्तरङ्गेभ्यो बहिर्निर्मन्त्रयामहे
जे तुझ्या मांड्यांवरून सरकत जाऊन गुप्त भागात शिरते—तुझ्या अंगातील क्षय आम्ही तुझ्यापासून दूर करतो.
यदि कामादपकामाद्धृदयाज्जायते परि । हृदो बलासमङ्गेभ्यो बहिर्निर्मन्त्रयामहे
इच्छेने किंवा अनिच्छेने, हृदयातून जे उत्पन्न होते, हृदयाची आणि अंगांची सर्व अशक्तता आम्ही तुझ्यापासून दूर करतो.
हरिमाणं ते अङ्गेभ्योऽप्वामन्तरोदरात्। यक्ष्मोधामन्तरात्मनो बहिर्निर्मन्त्रयामहे
तुझ्या अंगांतील, पाण्यातील, पोटातील पिवळ्या रंगाचा आजार—तुझ्या आतल्या क्षयाचे विष आम्ही तुझ्यापासून दूर करतो.
आसो बलासो भवतु मूत्रं भवत्वामयत्। यक्ष्माणां सर्वेषां विषं निरवोचमहं त्वत्
अशक्तता लघवीत जाऊ दे, आजार लघवीत जाऊ दे; सर्व क्षयाचे विष मी तुझ्यापासून दूर केले आहे.
{२२} बहिर्बिलं निर्द्रवतु काहाबाहं तवोदरात्। यक्ष्माणां सर्वेषां विषं निरवोचमहं त्वत्
तुझ्या पोटातील खोकला आणि वेदना बाहेरच्या छिद्रातून वाहून जाऊ दे; सर्व क्षयाचे विष मी तुझ्यापासून दूर केले आहे.