सर्वदा वा एष युक्तग्रावार्द्रपवित्रो वितताध्वर आहृतयज्ञक्रतुर्य उपहरति
नेहमीच, योग्य दगड, ओलसर गाळणी आणि विस्तृत यज्ञाने तो यज्ञ अर्पण करतो.
प्राजापत्यो वा एतस्य यज्ञो विततो य उपहरति
जो यज्ञ अर्पण करतो, त्याच्यासाठी प्रजापतीचा यज्ञ विस्तारलेला असतो.
प्रजापतेर्वा एष विक्रमान् अनुविक्रमते य उपहरति
जो यज्ञ अर्पण करतो, तो प्रजापतीच्या पावलांवर पाऊल ठेवतो.
योऽतिथीनां स आहवनीयो यो वेश्मनि स गार्हपत्यो यस्मिन् पचन्ति स दक्षिणाग्निः
पाहुण्यांमध्ये जो आहे तो आहवनीय अग्नी आहे; घरात जो आहे तो गार्हपत्य अग्नी आहे; ज्याच्यात शिजवतात तो दक्षिणाग्नी आहे.
इष्टं च वा एष पूर्तं च गृहाणामश्नाति यः पूर्वोऽतिथेरश्नाति
जो पाहुण्यापूर्वी खातो, तो केलेले आणि पूर्णत्वास गेलेले फळ स्वतः घेतो.
पयश्च वा एष रसं च गृहाणामश्नाति यः पूर्वोऽतिथेरश्नाति
जो पाहुण्यापूर्वी खातो, तो दूध आणि सार स्वतः घेतो.
ऊर्जां च वा एष स्फातिं च गृहाणामश्नाति यः पूर्वोऽतिथेरश्नाति
जो पाहुण्यापूर्वी खातो, तो पोषण आणि वाढ स्वतः घेतो.
प्रजां वा एष पशूंश्च गृहाणामश्नाति यः पूर्वोऽतिथेरश्नाति
जो पाहुण्यापूर्वी खातो, तो संतती आणि जनावरे स्वतः घेतो.
कीर्तिं वा एष यशश्च गृहाणामश्नाति यः पूर्वोऽतिथेरश्नाति
जो पाहुण्यापूर्वी खातो, तो कीर्ती आणि यश स्वतः घेतो.
श्रियं वा एष संविदं च गृहाणामश्नाति यः पूर्वोऽतिथेरश्नाति
जो पाहुण्यापूर्वी खातो, तो संपत्ती आणि समजूत स्वतः घेतो.
एष वा अतिथिर्यच्छ्रोत्रियस्तस्मात्पूर्वो नाश्नीयात्
हा पाहुणा वेदज्ञ असेल, तर त्याच्यापूर्वी खाऊ नये.
अशितावत्यतिथावश्नीयाद्यज्ञस्य सात्मत्वाय यज्ञस्याविच्छेदाय तद्व्रतम्
पाहुण्याने खाल्ल्यावरच जेवावे, यज्ञ अखंड राहावा आणि त्याची पूर्णता व्हावी म्हणून हे व्रत आहे.
एतद्वा उ स्वादीयो यदधिगवं क्षीरं वा मांसं वा तदेव नाश्नीयात्
जे काही खूपच स्वादिष्ट असतं, जसं ताक, दूध किंवा मांस, ते खाऊ नये.
स य एवं विद्वान् क्षीरमुपसिच्योपहरति । यावदग्निष्टोमेनेष्ट्वा सुसमृद्धेनावरुन्द्धे तावदेनेनाव रुन्द्धे
जो माणूस हे जाणून दूध ओतून अर्पण करतो, त्याला अग्निष्टोम यज्ञातून मिळणारी समृद्धी मिळते, तशीच समृद्धी यामुळं मिळते.
स य एवं विद्वान्त्सर्पिरुपसिच्योपहरति । यावदतिरात्रेणेष्ट्वा सुसमृद्धेनावरुन्द्धे तावदेनेनाव रुन्द्धे
जो माणूस हे जाणून तूप ओतून अर्पण करतो, त्याला अतिरात्र यज्ञातून मिळणारी समृद्धी मिळते, तशीच समृद्धी यामुळं मिळते.
स य एवं विद्वान् मधूपसिच्योपहरति । यावद्सत्त्रसद्येनेष्ट्वा सुसमृद्धेनावरुन्द्धे तावदेनेनाव रुन्द्धे
जो माणूस हे जाणून मध ओतून अर्पण करतो, त्याला सत्रसत्य यज्ञातून मिळणारी समृद्धी मिळते, तशीच समृद्धी यामुळं मिळते.
स य एवं विद्वान् मांसमुपसिच्योपहरति । यावद्द्वादशाहेनेष्ट्वा सुसमृद्धेनावरुन्द्धे तावदेनेनाव रुन्द्धे
जो माणूस हे जाणून मांस ओतून अर्पण करतो, त्याला द्वादशाह यज्ञातून मिळणारी समृद्धी मिळते, तशीच समृद्धी यामुळं मिळते.
स य एवं विद्वान् उदकमुपसिच्योपहरति । प्रजानां प्रजननाय गच्छति प्रतिष्ठां प्रियः प्रजानां भवति य एवं विद्वान् उपसिच्योपहरति
जो माणूस हे जाणून पाणी ओतून अर्पण करतो, त्याला संतती होते, स्थैर्य मिळतं आणि तो सर्वांना प्रिय होतो; जो असं जाणून अर्पण करतो त्याला हे लाभ मिळतात.
तस्मा उषा हिङ्कृणोति सविता प्र स्तौति । बृहस्पतिरूर्जयोद्गायति त्वष्टा पुष्ट्या प्रति हरति विश्वे देवा निधनम्
म्हणून उषा 'हिं' असा आवाज करते, सविता स्तुती करतो, बृहस्पती बळासाठी गातो, त्वष्टा पोषणासाठी आणतो आणि सर्व देवता विश्रांतीसाठी असतात.
निधनं भूत्याः प्रजायाः पशूनां भवति य एवं वेद
जो हे जाणतो, त्याच्यासाठी विश्रांती हेच संपत्ती, संतती आणि पशूंचं ठिकाण होतं.
तस्मा उद्यन्त्सूर्यो हिङ्कृणोति संगवः प्र स्तौति । मध्यन्दिन उद्गायत्यपराह्णः प्रति हरत्यस्तंयन् निधनम् । निधनं भूत्याः प्रजायाः पशूनां भवति य एवं वेद
म्हणून सूर्य उगवताना 'हिं' असा आवाज करतो, सकाळी स्तुती करतो, मध्यान्ही गातो, दुपारी आणतो, आणि सूर्यास्ती विश्रांती मिळते; जो हे जाणतो त्याच्यासाठी विश्रांती हेच संपत्ती, संतती आणि पशूंचं ठिकाण होतं.
तस्मा अभ्रो भवन् हिङ्कृणोति स्तनयन् प्र स्तौति । विद्योतमानः प्रति हरति वर्षन्न् उद्गायत्युद्गृह्णन् निधनम् । निधनं भूत्याः प्रजायाः पशूनां भवति य एवं वेद
म्हणून मेघ 'हिं' असा आवाज करतो, गडगडताना स्तुती करतो, चमकत असताना आणतो, पाऊस पडताना गातो, ओतताना विश्रांती घेतो; जो हे जाणतो त्याच्यासाठी विश्रांती हेच संपत्ती, संतती आणि पशूंचं ठिकाण होतं.
अतिथीन् प्रति पश्यति हिङ्कृणोत्यभि वदति प्र स्तौत्युदकं याचत्युद्गायति । उप हरति प्रति हरत्युच्छिष्टं निधनम् । निधनं भूत्याः प्रजायाः पशूनां भवति य एवं वेद
तो पाहुण्यांकडे पाहतो, 'हिं' असा आवाज करतो, अभिवादन करतो, स्तुती करतो, पाणी मागतो, गातो, अर्पण करतो, आणतो आणि उरलेलं अन्न हीच विश्रांती असते; जो हे जाणतो त्याच्यासाठी विश्रांती हेच संपत्ती, संतती आणि पशूंचं ठिकाण होतं.
9.7 प्रजापतिश्च परमेष्ठी च शृङ्गे इन्द्रः शिरो अग्निर्ललाटं यमः कृकाटम्
प्रजापती आणि परमेष्ठी हे शिंगं आहेत, इंद्र डोकं आहे, अग्नी कपाळ आहे, यम मागचं डोकं आहे.
सोमो राजा मस्तिष्को द्यौरुत्तरहनुः पृथिव्यधरहनुः
सोम राजा मेंदू आहे, आकाश वरचा जबडा आहे, पृथ्वी खालचा जबडा आहे.
विद्युज्जिह्वा मरुतो दन्ता रेवतीर्ग्रीवाः कृत्तिका स्कन्धा घर्मो वहः
विज विजेची जीभ आहे, मरुत दात आहेत, रेवती तारका मान आहेत, कृतिका खांदे आहेत, उष्णता पाठ आहे.
विश्वं वायुः स्वर्गो लोकः कृष्णद्रं विधरणी निवेष्यः
सर्वत्र असणारा वायू शरीर आहे, स्वर्ग लोक आहे, काळा डाग आधार आहे.
श्येनः क्रोडोऽन्तरिक्षं पाजस्यं बृहस्पतिः ककुद्बृहतीः कीकसाः
श्येन कुबड आहे, अंतरिक्ष मज्जा आहे, बृहस्पती गारद आहे, बृहती आणि कीकसा या गळ्याखालील त्वचा आहेत.
देवानां पत्नीः पृष्टय उपसदः पर्शवः
देवतांच्या पत्नी पाठी आहेत, उपसद बाजू आहेत, पसल्या आहेत.
मित्रश्च वरुणश्चांसौ त्वष्टा चार्यमा च दोषणी महादेवो बाहू
मित्र आणि वरुण खांदे आहेत, त्वष्टा आणि अर्यमान सुद्धा, दोषणी हात आहेत, महादेव हात आहेत.